Toezichthouder: strengere regels bij sluiten gasputten

Het Staatstoezicht op de Mijnen wil het afsluiten van oude gasputten beter regelen. Want wie betaalt over vijftig jaar de rekening?

De lekkende gasput in Monster
De lekkende gasput in Monster NAM

Het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) wil het afsluiten en verlaten van oude gasputten strenger regelen. Inmiddels is een wetenschappelijk onderzoek naar de risico’s van de honderden oude putten gestart. Ook heeft de landelijke toezichthouder aan TNO gevraagd met een standaardmethode te komen om methaanlekkages op te sporen.

Aanleiding voor het nu ingestelde TNO-onderzoek is een lekkage in het Westlandse Monster. Het weglekkende broeikasgas methaan bij een in de jaren negentig afgesloten put van de NAM, werd ontdekt tijdens een onderzoek van de Universiteit Utrecht.

SodM vraagt zich ook af of de aanwezigheid van een oude gasput geen gevolgen voor de bestemming van een gebied moet hebben. Mag er bijvoorbeeld gebouwd worden, zoals nu gebeurt? En wie draait voor de kosten op als zich na decennia incidenten voordoen? „We willen bij het begin van de boringen al duidelijkheid krijgen hoe de put op termijn verlaten gaat worden”, zegt een woordvoerder van SodM. „Wat gebeurt er als er vijftig jaar na sluiting lekkages zijn?”

Er bevinden zich nu al honderden oude gasputten in Nederland en door de geleidelijke afbouw tot 2030 van de gasproductie in het noorden zal dit thema alleen maar meer aandacht krijgen.

Uit het onderzoek van de Universiteit Utrecht bleek een van de 29 onderzochte gasputten methaan te lekken. De put in Monster bevindt zich op een geplande nieuwbouwlocatie naast een bestaande woonwijk. „Er zijn honderden verlaten olie- en gasputten in Nederland, en voor een klein deel is daar ook boven gebouwd”, zegt onderzoeker Niels Hartog van het betrokken wateronderzoeksinstituut KWR. „We hebben toegankelijke putten kunnen onderzoeken waar nog niet gebouwd was of geen hek omheen stond.” Omdat de diepe putten drie meter onder het maaiveld worden afgezaagd en daarna met grond zijn begraven, zijn ze met het blote oog niet te zien.

Vragen

Het lek kon volgens Hartog alleen gedetecteerd worden door ondergronds onderzoek. De meeste controles vinden bovengronds plaats. „Onze wetenschappelijke schatting van het lek in Monster is ook hoger dan de waarden van de NAM”, zegt Hartog. „Naar de oorzaken van die discrepantie wordt nog gekeken.” De NAM, de exploitant van de oude put, spreekt in een reactie van vier liter per dag en „deze extreem kleine” hoeveelheid methaan is volgens de NAM duidelijk geworden nadat de put volledig was afgegraven.

Tot in de jaren negentig heeft de NAM gas gewonnen in Monster. Daarna is de put, zoals gebruikelijk, gedicht met beton. Standaard voert de NAM dan in elk geval nog drie maanden controles naar lekkages uit. „De afsluiting moet volledig en duurzaam zijn”, laat de NAM weten, „en SodM ziet daarop toe”. De NAM zegt afgesloten putten te blijven „monitoren op mogelijke lekkages”.

Het weglekken van het in potentie explosieve methaan in de Monsterse woonwijk is voor Tweede Kamerlid Sandra Beckerman (SP) aanleiding voor vragen aan verantwoordelijk minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD). Het Tweede Kamerlid wil onder meer weten of de honderden verlaten putten niet beter in de gaten gehouden moeten worden. „Ervaringen in het buitenland geven aan dat lekkages jaren later nog plaatsvinden. En als de NAM zelf de controles doet, is dat toch een beetje de slager die zijn eigen vlees keurt.”

    • Erik van der Walle