Coalitie doorbreekt impasse rondom het kinderpardon

Kinderpardon Na urenlang crisisberaad sloten de vier regeringspartijen dinsdagavond een akkoord over het kinderpardon.

Fractievoorzitter VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff voor aanvang van het coalitieoverleg dinsdag, op het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Fractievoorzitter VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff voor aanvang van het coalitieoverleg dinsdag, op het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Foto Robin Utrecht/ANP

Uiteindelijk wisten ze elkaar dan toch te vinden. Na dagen van crisisberaad hebben VVD, CDA, D66 en de ChristenUnie dinsdagavond een akkoord bereikt over het kinderpardon. Daarmee werd een crisis in de coalitie op het nippertje voorkomen.

Het overgrote deel van de kinderen die nú onder het kinderpardon vallen, mag volgens het akkoord blijven. Bij de ongeveer zevenhonderd asielkinderen en hun gezinnen die langer dan vijf jaar in Nederland zijn, wordt gekeken of zij actief uitzetting hebben tegengewerkt. Wie dat niet deed, krijgt alsnog een verblijfsvergunning. Hoeveel kinderen precies onder de nieuwe regeling vallen, is nog onduidelijk.

Daarmee wordt het zogeheten ‘meewerkcriterium’ – alleen wie heeft meegewerkt aan uitzetting, komt in aanmerking voor het kinderpardon – afgeschaft. Dat was de vurige wens van CDA, D66 en de ChristenUnie, de drie regeringspartijen die voor een verruiming van het kinderpardon zijn. De VVD, de grootste regeringspartij, was fel tegen het aanpassen van het kinderpardon.

Maar ongelukkig zal de VVD geenszins zijn. Het kinderpardon wordt voor nieuwe gevallen namelijk afgeschaft en de discretionaire bevoegdheid van een bewindspersoon om een afgewezen asielzoeker tóch een verblijfsvergunning te geven, wordt hem of haar ontnomen. Vooral dat laatste was de wens van de VVD. Voor een vergelijkbaar plan werd VVD-Kamerlid Malik Azmani afgelopen najaar nog weggehoond door de Kamer – ook vanuit de coalitie.

Verkiezingen

De afgelopen dagen wees de VVD constant naar het regeerakkoord, waarin staat dat de huidige regeling voor ‘langdurig in Nederland verblijvende kinderen (kinderpardon)’ wordt gehandhaafd. En, zo klonk het in de VVD-gangen, afspraak is afspraak. Met de verkiezingen in zicht willen de liberalen niet de indruk wekken het asielbeleid te willen versoepelen, omdat zij vrezen kiezers kwijt te raken aan hun rechtse concurrenten PVV en Forum voor Democratie. Bovendien vinden VVD’ers dat ze al heel veel hebben ingeleverd, zoals de afschaffing van de dividendbelasting.

In ruil voor medewerking aan de verruiming van het kinderpardon eiste en kreeg de VVD een aanpassing van de discretionaire bevoegdheid. Met dat instrument kan de staatssecretaris van asiel besluiten schrijnende gevallen toch een verblijfsvergunning te geven. Op verzoek van de VVD gaat deze bevoegdheid weg bij de bewindspersoon en is het voortaan de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) die bepaalt wie ervoor in aanmerking komt.

‘Schrijnendheid’

Het nu bereikte akkoord leunt op de aanname dat het kinderpardon in de toekomst niet meer nodig is. De IND moet bij binnenkomst van asielzoekers de „schrijnendheid” van gevallen toetsen en kan later, als de omstandigheden zijn veranderd of een kind toch alweer vijf jaar in Nederland is en daarmee „geworteld”, alsnog een vergunning geven.

Procedures worden sneller, is de hoop, ook doordat er meer geld naar de IND gaat. Gezinnen hebben sneller duidelijkheid, waardoor er in de toekomst geen groep „schrijnende gevallen” meer is die zólang in Nederland is, dat er een pardonregeling voor ze wordt opgezet.

De vraag is of de realiteit zo werkt. In het verleden is meermaals met de beste bedoelingen ingezet op „snellere procedures”. Geen asielzoeker, asieladvocaat, politicus of IND-medewerker die níet wil dat er snel duidelijkheid is. Maar in de praktijk bleken maatregelen onvoldoende, wetten toch niet bestand tegen schrijnende gevallen, intenties niet genoeg om structureel iets te verbeteren.

Op papier hééft Nederland al een snelle asielprocedure: in de regel heeft een asielzoeker na tweeënhalve week uitsluitsel. Maar omstandigheden kunnen veranderen, een IND-besluit kan juridisch rammelen, er kan nieuw bewijs opduiken dat moet worden gewogen. Dat laat procedures lang duren, net als personeelstekorten bij de IND waardoor aanvragen blijven liggen.

Lees ook over een memo dat in handen is van NRC: Zó voorkom je de worteling van asielkinderen in de toekomst

De coalitiepartijen moesten snel handelen. Woensdag debatteert de Tweede Kamer erover. Rustig is het in de coalitie nog niet. Woensdagmiddag wacht een debat over het klimaatakkoord. Daarover ontketende VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff tweeënhalve week geleden al bijna een coalitiecrisis door in een interview te zeggen dat hij het kabinet liever zou laten vallen dan de burger. Het vertrouwen tussen de vier fractievoorzitters kreeg hierdoor een knauw. Met het akkoord over het kinderpardon is Rutte-III voorlopig gered, maar het wantrouwen is niet weg.

Dit artikel is in de loop van dinsdagavond 29 januari geactualiseerd.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.