DWDD laat acteurs makkelijk wegkomen met tech-kritiek

Zap Toneelgroep De Verleiders mocht in DWDD van maandag allerlei wilde verhalen vertellen over technologie en de geheime dienst. Een storm van kritiek stak op. Bij DWDD speelde de paradox van de infotainment.

De Verleiders bij DWDD op maandag.
De Verleiders bij DWDD op maandag.

Als de minister van Binnenlandse Zaken televisiekritiek gaat bedrijven dan weet je dat er iets aan de hand is in het land (al zullen er ook mensen zijn die beredeneren dat er dan juist niets aan de hand is in het land).

Dinsdagochtend om tien uur twitterde Kajsa Ollongren (D66): „Met stijgende verbazing geluisterd naar de beweringen van deze acteurs bij #dwdd #factfree. Het werk van de @aivd is geen toneelstuk. De mensen van de Aivd houden Nederland veilig, binnen de grenzen van de wet, met waarborgen voor onze privacy. Kom maar eens kijken, heren.”

Ollongren was niet de eerste die zich opwond over de vijf acteurs van ‘De Verleiders’ die reclame maakten voor hun toneelstuk #ikhebnietsteverbergen en dat deden door een grote hoeveelheid alarmerende berichten de studio in te slingeren. Over de geheime dienst die je als volksvijand registreert wanneer je in het verkeerde postcodegebied kunstmest koopt. Over hoe banken op den duur het beheer van onze rekeningen gaan overnemen en beslissen welk huis we kopen. Over hoe contactloos betalen zeer onveilig zou zijn en nog het een en ander.

 

 

Allemaal onzin, vond techjournalist Daniël Verlaan (RTL). Hij wijdde nog dezelfde avond zestien tweets aan de feitelijke onjuistheden die hij in het item had ontdekt. Dit was bangmakerij. Waarom had DWDD geen mensen aan tafel die iets van de materie wisten, vroeg hij zich af. Sterker: een van de acteurs verklaarde tevreden dat ze niet met deskundigen hadden gesproken „om onze objectiviteit niet in gevaar te brengen”. Over die opmerking dadelijk meer.

Eerst de verdediging van het programma. Wat in het gekrakeel ten onder ging was het begin van het item, dat bestond uit een geestige dialoog uit de voorstelling. Die zat vol technologievrees en overdrijving, maar was ook overduidelijk toneel. Toneel dat bovendien een belangrijke maatschappelijke rol van kunst vervulde, namelijk dóórdenken, chargeren en kijken of je door het verlaten van de gebaande paden tot nieuwe inzichten kunt komen.

Zie hoe dezelfde toneelgroep een zet gaf aan de discussie over het geldstelsel met hun eerdere voorstelling Door de bank genomen – inmiddels heeft de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid het rapport Geld en Schuld gepubliceerd.

Het heeft dus een functie. Kunst kan zaken op losse schroeven zetten en moet ook niet bang zijn om #factfree te zijn – en in het verlengde daarvan is het een grote verdienste van DWDD dat het die kunst onder de aandacht van een miljoenenpubliek brengt.

Toch ging er iets mis. Want George van Houts en zijn kompanen maakten vervolgens razendsnel de overstap naar de echte wereld, waar zij, zeer enthousiast over zichzelf, hun hersenspinsels als waarheid verkochten.

Daar komen we bij het zinnetje dat De Verleiders niet met deskundigen spreken om hun ‘objectiviteit’ niet in het geding te brengen. Dat is onzin, al is het maar omdat de heren hier niet hun objectiviteit aan het beschermen waren, maar hun subjectiviteit – hun recht om door te filosoferen zonder te factchecken.

Dat is op het toneel geen probleem, maar De Wereld Draait Door is geen toneelstukje – het is een talkshow met journalistieke principes. Matthijs van Nieuwkerk liet zijn theatergasten hier te makkelijk het journalistieke domein binnenwandelen, zonder dat hun het weerwerk werd geboden waar hun teksten om vroegen – met terechte kritiek als gevolg.

DWDD stuitte hier op de paradox van het infotainment, waar ook Pauw, Jinek en RTL Late Night last van hebben. Aan de entertainmentkant wil je de kijkers spektakel bieden en dan is het zonde om naast elke provocateur iemand met nuances en kanttekeningen te zetten – dat bederft de sfeer.

Aan de andere kant is er de noodzaak van relevante informatie, zeker als vijf mannen de noodklok luiden over een onrustbarend thema als privacy in een digitaliserende wereld. Die functie raakte maandag bij DWDD ondergesneeuwd; iets om snel goed te maken.

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.