Als de douanecontroles twee minuten per vrachtwagen duren, zal bij Dover binnen een mum van tijd een rij ontstaat die meer dan 27 kilometer lang is. Foto’s Merlin Daleman

Foto Merlin Daleman

Waarom ze in Dover niet bang zijn voor chaos

No Deal-Brexit No Deal boezemt een deel van de Engelsen geen angst in, ondanks de vele waarschuwingen.

En hop. Weer een rotonde. Weer afremmen, kijken, draaien, knipperlicht aan, afrit pakken, optrekken en schakelen. Voor de zoveelste keer. De 35 kilometer van het opgedoekte Manston Airport, vlak bij Ramsgate, naar de haven van Dover is geen rechte boulevard, waar vrachtwagens moeiteloos doordenderen. Dit is een Engelse weg op zijn Engels: bochten, vijftien rotondes, matig wegdek, langs woonwijken, druk met lokaal verkeer. Deze verbinding, en de brede startbaan van Manston, is een cruciaal onderdeel van de Britse Brexit-strategie.

Als op 29 maart, over exact twee maanden, een No Deal-Brexit werkelijkheid wordt, is de kans groot dat de haven van Dover tot stilstand komt. Plots moet iedere vrachtwagen douanecontroles ondergaan. De gemeenteraad van Dover liet berekenen dat als die controles twee minuten per vrachtwagen duren, er binnen een mum van tijd een rij ontstaat die meer dan 27 kilometer lang is.

In Dover (113.000 inwoners) is daar geen ruimte voor. De havenstad wordt aan weerszijden begrensd door de krijtkliffen die Vera Lynn bezong en die Engelse harten sneller doen kloppen. Daarom moeten de tienduizend vrachtwagens die Dover dagelijks aandoen parkeren op Manston en daarna langzaam naar de haven. Wie het traject nu aflegt beseft: dat wordt een logistieke nachtmerrie.

Deze dinsdag debatteert het Lagerhuis over een aantal voorstellen om zo’n No Deal absoluut te vermijden. Dat is volgens een deel van de Britse politiek de enige manier om een economische en maatschappelijke ramp af te wenden. De waarschuwingen voor de gevolgen van No Deal stapelen zich op.

Foto Merlin Daleman
Foto Merlin Daleman
Foto Merlin Daleman

Bestuursvoorzitter Tom Enders van Airbus (14.000 werknemers in het Verenigd Koninkrijk en meer dan 100.000 bij onderaannemers) waarschuwde dat de Europese vliegtuigbouwer overweegt zich terug te trekken als een Brexit chaotisch verloopt. De Amerikaanse autofabrikant Ford (13.800 Britse werknemers) noemde No Deal catastrofaal. Jaguar Land Rover (43.000 werknemers) heeft al besloten de fabrieken dicht te gooien in de dagen na de Brexit.

Lees ook: Waar stemt het Lagerhuis over?

Niet onder de indruk

Het Britse publiek is niet onder de indruk van de onheilstijdingen. Uit onderzoek van peilingbureau ICM bleek dat 28 procent van de Britten No Deal als beste scenario zagen. Daarmee was No Deal de meest populaire strategie onder de ondervraagden. In havenstad Dover, waar men in 2016 met 62 procent voor Leave stemde, speelt die tegenstrijdigheid eveneens. Waarschuwingen genoeg, maar voor een No Deal lijkt men niet bang.

Lee Davison. Foto Merlin Daleman

Vanuit zijn kantoor ziet vakbondsman Lee Davison hoe het Verenigd Koninkrijk uit het Europese collectief gehakt wordt. Letterlijk. Hij kijkt uit op de muurschildering die Banksy maakte als protest tegen de Brexit. Een klusjesman op een ladder bikt een gele ster uit de EU-vlag. „Mijn uitzicht is miljoenen waard”, grapt Davison, die al decennia in de haven werkt. Laden en lossen. Containers vastsjorren. „Ik merk dat er weinig angst is voor No Deal”, zegt de regiobestuurder van de National Union of Rail, Maritime and Transport Workers. „Dat is een bizar soort optimisme, misschien ingegeven doordat eerdere waarschuwingen niet waar bleken. De komst van de Kanaaltunnel in 1994 zou Dover overbodig maken. Niet gebeurd. De opkomst van EasyJet en Ryanair zou het havenpersoneel werkloos maken. Ook niet gebeurd.

Die gevoelens worden versterkt door de Brexiteers in het Lagerhuis. Mark Francois, een hardliner bij de Conservatieven, was woest over de waarschuwing van Airbus-baas Enders. Het Lagerhuislid verweet Enders „Teutoonse arrogantie”. Mijn vader was een oorlogsveteraan, zei Francois. „Hij gaf nooit toe aan intimidaties van een Duitser en zijn zoon zal dat ook nooit doen.” In normale tijden zou Francois geschorst worden door de partij, maar May wil de hardliners juist paaien om ze alsnog in te laten stemmen met haar Brexit-deal. Het bleef dus muisstil vanuit 10 Downing Street.

Verwijzingen naar de oorlog gaan er in Dover goed in. Het is waar Duitsers per zeppelin de eerste bommen op Engels grondgebied lieten vallen tijdens de Eerste Wereldoorlog. En waar men in 1940 zag hoe 380.000 verslagen militairen vanuit Duinkerken geëvacueerd werden. Daarna brak volgens Winston Churchill the darkest hour aan, toen de Britten na de Franse capitulatie alleen stonden. „We hebben zwaardere tijden meegemaakt. Daarom geloof ik dat No Deal meevalt. Uiteindelijk hebben wij bewezen dat wij zelfredzaam zijn”, zegt Angela Cheese. Met haar moeder en vriendinnen vieren ze haar verjaardag in een koffiehuis aan Canon Street.

Cheese werkt in een cosmeticawinkel op de veerboot van Dover naar Calais. Bang voor chaos is ze niet: De kans dat de EU een vuist maakt en No Deal echt pijn doet, lijkt haar klein. Ze is niet onder de indruk van de Europese slagvaardigheid. „Ik zie het iedere week: meisjes uit verre landen die zogenaamd met mannelijke familieleden reizen. Mensensmokkel. Die meisjes reizen heel Europa door en niemand die er iets aan doet. Hoe kan de EU beweren de zaken op orde te hebben”, zegt Cheese.

Foto Merlin Daleman
Foto Merlin Daleman
Foto Merlin Daleman

Ontwrichting in Kent

Het bestuur van graafschap Kent, waar Dover onder valt, waarschuwt in een beleidsdocument uit december voor ontwrichting. „De gevolgen hier kunnen groter zijn dan waar dan ook”, schrijven de ambtenaren. De chaos op de weg betekent mogelijk dat ziekenhuizen onbereikbaar worden, scholen dicht moeten en vuilnis blijft liggen. De verwarring in de havens kan ertoe leiden dat meer migranten de oversteek wagen vanuit Calais, aldus de opstellers van het rapport.

Amanda Baker, een van de feestvierende vriendinnen, denkt dat een pittige periode het op den duur waard is. „Uiteindelijk komt er een moment dat je als land moet besluiten voor jezelf te zorgen. We hebben goed onderwijs, fatsoenlijke gezondheidszorg en veiligheid nodig. Iets moet de boel wakker schudden. Zal het zwaar zijn? So be it.”

Verloedering overheerst

Er is amper vertrouwen in de landelijke politiek in Dover. De stad wordt in het Lagerhuis vertegenwoordigd door Charlie Elphicke, een 47-jarige advocaat. Elphicke werd in 2017 uit de fractie van de Tories gezet. De Londense politie onderzoekt een beschuldiging van een medewerker dat hij haar heeft verkracht. Elphicke, die ontkent, mocht vorig jaar december terugkeren toen Theresa May hem nodig had. In ruil voor zijn rehabilitatie diende Elphicke premier May te steunen in de leiderschapsstemming binnen de Tories. Vraag in Dover naar hun gekozen volksvertegenwoordiger en je krijgt korte antwoorden: een aanfluiting, totaal nutteloos, een idioot.

De bewoners van Dover voelen zich overgeslagen en overgeleverd. De stad ligt er troosteloos bij. Ja, het kasteel op de klif is indrukwekkend. Soms loop je langs charmante Victoriaanse huizen. Maar de verloedering overheerst. In de winkelstraten stikt het van de liefdadigheidswinkels, budget-supermarkten, dichtgespijkerde panden en fastfoodketens. In de parken zitten groepjes alcoholisten op de bankjes. In het gemeentehuis hangen verslaafden rond.

Foto Merlin Daleman
Foto Merlin Daleman
Foto Merlin Daleman

Vakbondsman Davison wijst naar de drukke weg die de haven van Dover afsnijdt van de stad. „Politici bekommeren zich alleen over het strookje land tussen de zee en de weg. Dat is een slagader van handel voor het VK. Alles wat zich afspeelt in de stad negeren ze”, zegt hij.

Davison heeft Dover zien veranderen. De verandering voltrok zich in twee stappen, zegt hij. Eind jaren tachtig gingen de rederijen over op een ander werkritme. In plaats van korte diensten hanteerden zij een rooster van twee weken op, twee weken af. „Vroeger kwam iedereen die in de haven werkte uit de buurt, van Hastings tot Thanet. Met de nieuwe werkwijze werd het aantrekkelijker om mensen van buitenaf te trekken.”

Na de Europese uitbreiding van 2004 namen de rederijen en vervoerders mensen aan uit de nieuwe toetredingslanden. „Ze hebben nu hun eigen wervingskantoren in Riga en Polen”, zegt Davison. Begrijp hem niet verkeerd. Dat zijn prima lui, maar zulke veranderingen hebben wel hun weerslag op de cohesie in de stad. Dat men die woede uit in een Brexit-stem snapt hij wel.

Zijn vakbond was, samen met die voor bakkers, in aanloop naar het referendum van 2016 voor uittreden. Davison zegt het niet, maar laat doorschemeren dat hij zelf liever bij de Europese Unie wilde blijven. Voor hem staat vast dat politici die tegen de Brexit zijn de afgelopen maanden te weinig hebben gedaan om overtuigend uit te leggen waarom uittreden voorkomen beter is.

De verdeeldheid bij Labour vindt Davison gênant. „Ken je die grap uit Life of Brian van Monty Python?”, vraagt Davison. Hij bedoelt de verdeeldheid van het verzet tegen de Romeinse overheersing van Judea. Het People’s Front of Judea beschimpt het Judean People’s Popular Front en heeft een hekel aan Judean People’s Front en Judean Popular People’s Front. „Iedereen ruziet over details, terwijl één ding zeker is: als wij er niet in slagen een No Deal te vermijden, krijgt het land, en wij hier in Dover, keiharde klappen.”

Foto Merlin Daleman