Eigenlijk wil ik ‘…’ heten

Naamswijziging Steeds vaker wijzigen Nederlanders hun voornaam. Dat is geen eenvoudig proces, maar sommigen hebben het ervoor over.

Nederlanders wijzigen steeds vaker hun voornaam, blijkt uit cijfers van de Raad van Rechtspraak. Het aantal officiële voornaamswijzigingen steeg van 503 in 2015 naar 608 in 2018.
Nederlanders wijzigen steeds vaker hun voornaam, blijkt uit cijfers van de Raad van Rechtspraak. Het aantal officiële voornaamswijzigingen steeg van 503 in 2015 naar 608 in 2018. Beeldbewerking NRC

Mara Riewald (51) uit Dronryp heette vroeger Akke, een bekende Friese naam, zegt ze. Iedereen heet Akke in haar familie, er is een hele lijn met Akkes. Er bestaat zelfs een pesterig versje over een moeilijk poepende Akke dat iedere Fries kent, zegt ze. ‘Akke moast kakke, De keutel woe net sakke […]’. Haar ouders besloten haar Akkie te noemen vanwege het geplaag, maar dat verbeterde de situatie niet. Ze heeft net zo min het idee dat ze een Akkie is als een Akke. „Het past niet bij mij. De naam is niet uit liefde gegeven, zo voelt het. Je wordt geboren, er is een zus of oma met die naam, en daar word je naar vernoemd. Het is niet specifiek voor het kind bedacht.”

Ze fantaseerde jarenlang over het aannemen van een andere voornaam, zegt ze, maar was bang voor het oordeel van haar nuchtere omgeving. Na een periode van „persoonlijke ontwikkeling” waarin ze „transformeerde”, zei ze op 8 januari 2017 plotseling tegen haar man: „Het interesseert me geen hout wat je ervan denkt, vanaf nu heet ik Mara.” Haar nieuwe naam staat inmiddels in zijn trouwring gegraveerd. De volgende stap: naar de rechter gaan om haar naam officieel aan te laten passen.

Nederlanders wijzigen steeds vaker hun voornaam, blijkt uit cijfers van de Raad voor de Rechtspraak. Het aantal officiële voornaamswijzigingen steeg van 503 in 2015 naar 608 in 2018. Een verklaring voor deze stijging heeft de Raad niet. De procedure om een naam te wijzigen is niet veranderd. Je moet een advocaat inschakelen die een verzoekschrift voor de naamswijziging indient bij de rechtbank van de woonplaats. Pas als de rechter het verzoek heeft ingewilligd, wordt de naam op de geboorteakte en in de Basisregistratie Personen (BRP) aangepast.

Je moet kunnen aantonen dat er sprake is van „zwaarwegend persoonlijk belang” bij je naamswijziging, zegt advocaat Arjan van Luipen, oprichter van naamswijziging.nl. „Rechters zijn niet gediend van luxedingetjes: een extra x in je naam omdat je het stoerder vindt klinken bijvoorbeeld. Je moet een goed verhaal hebben.” En het kost geld. Als je in aanmerking komt voor een pro-deoadvocaat betaal je minstens 226 euro, en anders kan het bedrag oplopen tot ongeveer 1.300 euro, zegt Van Luipen.

Lees ook Julia en Lucas waren de populairste namen in 2018. Zoek hier uw eigen naam op

Naamconsistentie

Waarom is het zo moeilijk om je voornaam te veranderen? De maatschappij is gediend bij naamconsistentie, zegt Van Luipen. „Je wilt zeker weten dat als je vandaag met Piet communiceert, je morgen ook met die persoon communiceert. Het is een belangrijke manier om iemand te kunnen identificeren.” Er kunnen gekke situaties ontstaan als je namen makkelijk kan veranderen. Dat mensen hun naam in Iphone veranderden om een gratis iPhone te krijgen is bijvoorbeeld in Oekraïne al eens gebeurd, zegt hij. „Als de drempel om je naam te wijzigen te laag is, wordt het een grote janboel. De rechter moet een afweging maken tussen dit maatschappelijke belang en iemands persoonlijke belang.”

En dat is er meestal, zegt Van Luipen. „Veel van onze zaken hebben een verschrikkelijke achtergrond. Denk aan mishandeling of seksueel misbruik: ‘Dit is de naam die mijn vader riep op het moment dat hij mij misbruikte’, zeggen ze bijvoorbeeld. Weer anderen zijn gepest met hun naam. Vaak niet eens omdat de naam zo gek is, maar omdat ze nu eenmaal werden gepest en hun naam daarvoor werd misbruikt. Zij zeggen: ‘Als ik mijn oude naam hoor, is het alsof ik word teruggezogen naar mijn schooltijd.’”

Ook Issa van den Berg (40), die op Ibiza woont, heeft haar naam veranderd om los te komen van haar verleden. Ze heette eerst Jamie, zegt ze. Een prachtige naam, vindt ze nog steeds. „Mijn ouders hebben die naam uit liefde gegeven. Dus ik nam het besluit om het te veranderen niet zomaar.” Na het overlijden van haar ouders zijn er „vervelende dingen” gebeurd waardoor haar naam een nare lading kreeg, zegt ze. Iets waar ze liever niet over wil uitweiden. De naam ‘Issa’ kwam tijdens een meditatie naar boven, zegt ze. Afgelopen december is de naam door de rechter goedgekeurd.

Ze heeft daar wel haar best voor moeten doen, zegt Van den Berg. Zo moest ze op papier gedetailleerd uitleggen waarom de naam ‘Jamie’ haar belemmerde. Maar ze is blij dat ze het heeft gedaan, zegt ze. „Je hebt er de rest van je leven superveel plezier van.”

‘Gewoon ridicuul’

Naast een nare jeugd zijn er nog vele andere legitieme redenen om je naam te willen veranderen, zegt Van Luipen. „Soms is een naam gewoon ridicuul. Dat zie je vaak bij mensen die vanuit het buitenland naar hier verhuizen. Hun namen zijn daar prima, maar betekenen in het Nederlands iets vreemds.” Andersom komt ook voor, zegt hij. „Denk aan een Ruud die een internationale baan heeft en als ‘Rude’ door het leven moet.” En sommige cliënten vinden hun naam gewoon echt niet mooi, zegt hij. „Dat hoor je wel eens van mensen die een Friese naam hebben: ‘Ik woon nu in de Randstad en heb gewoon de naam van een koe.’”

De Amsterdamse Tamara van Leeuwen (42) vindt haar voornaam ronduit lelijk, zegt ze. „Het klinkt hard, het klinkt een beetje ordinair. Het is een Jolanda-, Chantal-, Jessica-naam. Ik denk dan aan zo’n kapster.” Met Amsterdams accent: „Ik ben Tàmááràh.” Als je nou een donkerharig type bent, heeft de naam nog iets exotisch, vindt ze. Maar zij is dus blond. „Dit is dus echt een issue voor me”, vervolgt ze. „Als ik een hand geef aan iemand en mijn naam zeg, heb ik niet het idee dat ik mezelf voorstel. Vanochtend nog stelde iemand zich voor als Carolien. En ik dacht: ‘Ik zou liever Carolien heten. Een betere naam, ja, dat past beter bij me.’”

Ze denkt erover om zichzelf Jacomijntje te laten noemen, haar tweede naam. Ze zou niet eens naar de rechter hoeven om die naam te voeren, maar toch twijfelt ze. „Elke keer als ik aan een nieuwe baan begin denk ik: dit is het moment. Ik introduceer mezelf onder een nieuwe naam. Maar ik heb het nooit gedaan.” Ze vindt het aanstellerig, zegt ze. „Dat je tegen je omgeving zegt: ‘Nou, nu moeten jullie mij opeens zo gaan noemen.’ Je neemt een enorme stelling in. En dan tegen iedereen zeggen dat je niet meer naar je oude naam luistert. Dat is gewoon een beetje idioot. Ik denk dat mensen er lacherig over gaan doen.”

Dat het gedoe oplevert om je naam aan te passen, beaamt Roos Bijleveld (40) uit Gilze. Vijf jaar geleden heette ze nog Yvonne, een naam die ze associeert met „een kind dat niet heel was, dat eenzaam was en haar plek niet kon vinden.” De meesten namen onmiddellijk haar nieuwe naam over, zegt ze, maar sommigen „gingen in de weerstand”. Voor die mensen besloot ze na een paar jaar „een zero tolerance-beleid” te voeren en niet meer op ‘Yvonne’ te reageren.

Dat hielp. Alleen haar ouders mogen haar nog Yvonne noemen, zegt ze. „Die strijd ben ik helemaal niet aangegaan. Dat vond ik eervoller en nam meteen alle de wind uit de zeilen.” Zelf is ze heel blij met haar nieuwe naam. „Het is zachter, warmer, completer, voller: het is wie ik nu ben.”

Ze heeft een advocaat ingeschakeld om haar naam officieel te wijzigen, en wacht al een paar maanden gespannen op de uitslag, zegt ze. „Ik wil niet telkens mijn oude naam zien als ik post van de overheid krijgt. Ik heet niet zo. Als een rups een vlinder wordt, noem je het ook geen rups meer. Ik wil het op mijn paspoort hebben staan, en ook op Facebook. Weet je trouwens hoe moeilijk ze daar doen? Ik had mijn naam gewijzigd en toen heeft een of andere grapjurk gerapporteerd dat Roos niet mijn officiële naam is. Je moet dan een kopie van je identiteitsbewijs laten zien om je naam aan te kunnen passen. Dat flikt niemand me nog een keer.”

Op 23 januari mailt Bijleveld: „Vanmorgen het verlossende woord. Goedgekeurd!”

Correctie (dinsdag 29 januari): in een eerdere versie van dit artikel was sprake van de Raad van Rechtspraak in plaats van de Raad voor de Rechtspraak.

290119IHN_JMTessSophieSanneSandraMoniqueMariaLotteLisaLindaLiekeLauraKimJuliaJohannaIsaIrisFleurEstherEmmaBiancaAnoukAnneAnna1920193019401950196019701980199020002010Meisjesnamen die de afgelopen 100 jaar in de topdrie stondenPlek 1Plek 2Plek 3Bron: SVBkindernamen.nl, Nederlandse Voornamenbank - Meertens Instituut• NRC 290119 / Ymke Pas

290119IHN_JMJongensnamen die de afgelopen 100 jaar in de topdrie stondenBron: SVBkindernamen.nl, Nederlandse Voornamenbank - Meertens Instituut• NRC 290119 / Ymke PasTimThomasSemRobertNoahMilanMaxMarkMarcoMarcelLucasLiamLeviKevinJohannesJeroenJanFinnDennisDaanCornelisBram1920193019401950196019701980199020102000Plek 1Plek 2Plek 3

    • Manouk van Egmond