Opinie

Eerlijke verkiezingen zijn de enige passende uitweg voor Maduro

Venezuela

Commentaar

Met zijn drieste stap zich te benoemen tot interim-president van Venezuela en op te roepen tot nieuwe verkiezingen doorbrak parlementsvoorzitter Juan Guaidó woensdag de impasse die eigenlijk al heerst sinds het aantreden van president Nicolás Maduro in 2013. Wat er nog over was van de door zijn marxistische voorganger Hugo Chávez zwaar gehavende economische en sociale infrastructuur heeft deze president vernietigd. Maduro ontwikkelde zich tot hardliner die het parlement buitenspel liet zetten door het Hooggerechtshof en zo alle herinneringen uitwiste aan wat een rechtsstaat zou moeten zijn. Vorig jaar liet hij zich herkiezen tijdens omstreden verkiezingen en op 10 januari werd Maduro beëdigd voor een tweede termijn van zes jaar.

Daartegen verzet Guaidó zich en met hem een naar het zich laat aanzien groeiend aantal burgers. Hij beroept zich op een grondwetsartikel dat bepaalt dat de parlementsvoorzitter de rol van president kan overnemen als de president zelf niet tot regeren in staat is.

Nog wordt Maduro gesteund door de corrupte strijdkrachten en met name door een zichzelf verrijkende legertop die handelt in drugs. Honger en armoede en tekort aan medicijnen teisteren de dertig miljoen inwoners van het land dat tot voor kort dankzij zijn olievoorraden één van de welvarendste was van Latijns-Amerika. Miljoenen Venezolanen zijn het land inmiddels ontvlucht. Met overigens het risico van het verder destabiliseren van de hele regio.

Voor Nederland is dit niet een verhaal uit Verweggistan. Venezuela grenst via de Caraïbische Zee aan Aruba en Curaçao, het grootste buurland van Nederland. Nu al zien Curaçao en Aruba zich geconfronteerd met grotere aantallen migranten uit Venezuela dan voorheen. Als Venezuela verder escaleert kan dat consequenties hebben voor Nederland, dat verantwoordelijk is voor defensie en buitenlands beleid van deze beide autonome landen van het Koninkrijk. Mogelijk is dat mede een verklaring voor het ongebruikelijke bezoek van premier Mark Rutte (VVD) afgelopen week aan Willemstad, het eerste in zes jaar.

Ondertussen lopen de spanningen snel op sinds de proclamatie van Guaidó, die ooit studeerde in Washington. De Amerikaanse president Donald Trump sprak per ommegaande steun uit voor de nieuwe president en wekte daarmee de indruk dat de Amerikanen zich wel erg intensief bemoeien met de binnenlandse politiek in Venezuela. Terwijl analisten de vraag stellen of nu zelfs een militaire Amerikaanse interventie al of niet aanstaande is, meldde persbureau Reuters vrijdag dat enige honderden Russische huurlingen al zijn ingevlogen in Caracas om Maduro te beschermen.

Zaterdag riep de Amerikaanse minister Mike Pompeo (Buitenlandse Zaken) de VN-Veiligheidsraad bijeen om op te roepen tot steun aan Guaidó als interim-president. Een actie die nog eens duidelijk maakte hoe de geopolitieke verhoudingen liggen: China en Rusland steunen het bewind van Maduro, dat hun toegang geeft tot de oliebronnen van het land.

De Europese Unie neemt een kleinere stap. EU-buitenlandcoördinator Federica Mogherini sprak steun uit voor de eis dat Maduro „de komende dagen” nieuwe verkiezingen moet uitschrijven. Ook kondigde zij aan „stappen” te ondernemen indien dit niet gebeurt. Wat die stappen kunnen zijn, bleek uit de verklaring van Duitsland, Spanje, Frankrijk en Nederland: zij dreigen Guaidó te erkennen als interim-president indien Maduro geen verkiezingen uitschrijft. Terecht, gezien de levensbedreigende omstandigheden waarin miljoenen Venezolanen door het wanbeleid verkeren.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.