Braziliaanse beurs breekt records onder Bolsonaro

Deze rubriek belicht iedere maandag ontwikkelingen op de beurs. Deze keer: de Braziliaanse Bovespa .

De in januari aangetreden Braziliaanse president Jair Bolsonaro wordt meer dan eens vergeleken met zijn ambtgenoot in de Verenigde Staten, Donald Trump. Het is de anti-establishmenthouding. Het is het nationalistische discours dat hij bezigt. Het zijn de twijfelachtige uitspraken over vrouwen, de losse Twitter-handjes.

Maar ook: een bijzondere stijging van de beurskoers sinds zijn verkiezing. Vanaf het moment dat Trump het Witte Huis betrok, gierden de Amerikaanse graadmeters naar recordhoogtes. In Brazilië gebeurt nu hetzelfde. Waar beurzen wereldwijd de laatste maanden dipten, pluste de Bovespa in São Paulo met 12 procent. Die staat inmiddels op een niet eerder geziene top van 96.500 punten.

Bolsonaro ziet zijn zoon liever dood dan homo, zei tegen een vrouwelijk parlementslid dat ze het nog niet verdiende verkracht te worden en noemde zwarte Brazilianen lui en dik. Alle kritiek op zijn netelige persoon ten spijt, beleggers lijken vertrouwen in hem te hebben.

Emily Leveille investeert voor de Scandinavische vermogensbeheerder Nordea Asset Management in Brazilië. Beleggers stoelen hun vertrouwen op drie van Bolsonaro’s beloftes, zegt zij: hij gaat het pensioenstelsel hervormen („Brazilianen stoppen nu begin vijftig al met werken”), evenals het belastingsysteem („goederen tussen deelstaten exporteren is net zo complex als goederen uitvoeren naar het buitenland”) en hij wil staatsbedrijven privatiseren („in elke sector die je maar kunt bedenken is de overheid actief”).

Die hervormingen zijn volgens Leveille hoognodig. Onhoudbare schuldenlast dreigt als er niets gebeurt. Het meeste geld geeft de regering uit aan pensioenen en het land vergrijst snel. Omdat Brazilianen op relatief jonge leeftijd stoppen met werken, gaat veel productiviteit verloren. Het belastingstelsel is een van de ingewikkeldste ter wereld. En niet alleen zijn de tientallen staatsbedrijven broeinesten van corruptie, ze verkopen levert simpelweg veel geld op.

Wat je ook vindt van de ultrarechtse Bolsonaro, zijn regering „is de beste kans voor Brazilië in jaren om cruciale hervormingen door te voeren”, zegt Leveille. Zijn kabinet presenteert zich als bijzonder marktvriendelijk. Bij zijn eerste buitenlandse toespraak in Davos vorige week richtte Bolsonaro zich direct tot investeerders. Kom naar Brazilië, zei hij, met de belofte het land veiliger te maken en de corruptie aan te pakken. Veel hoop is verder gevestigd op de minister van Financiën, de vermaarde econoom Paulo Guedes. Van hem komt het plan de vele inefficiënte staatsbedrijven aan de vrije markt te verkopen.

Het gevaar? Alle voornemens van Bolsonaro zijn precies dat: voornemens. Beleggers surfen nu vrolijk op de door hem gedane beloftes. Blijven concrete maatregelen uit, dan breekt die golf en kan de Bovespa zomaar ineens de winsten van de laatste maanden wegvagen.

Bolsonaro probeerde in Davos concreter te zijn. Tegen persbureau Bloomberg zei hij dat de privatiseringsplannen bijna af zijn en dat de door hem gewenste pensioenhervormingen halverwege februari bij het Congres liggen.

Dan kan er nog van alles gebeuren, meent Liliana Lopez, die als econoom bij Rabobank de Latijns-Amerikaanse economieën monitort. „Het Braziliaanse Congres is bijzonder gefragmenteerd.” De kans is groot dat het Bolsonaro’s pensioensplannen afzwakt, verwacht zij. Wat blijft er dan nog over van zijn hervormingsagenda?

Maar afgezwakt of niet, hervormingen komen er hoe dan ook, denken zowel Lopez als Leveille. „Anders wordt de economische situatie in het land binnen vijf jaar onhoudbaar”, zegt Leveille. „Dit is een nu-of-nooitmoment.”

    • Guus Ritzen