Djoko, weergaloos meedogenloos

Australian Open Novak Djokovic speelde in de finale in Melbourne met Rafael Nadal. Hij won de Australian Open voor de zevende keer: een record.

Ontlading bij Novak Djokovic na zijn zege op Rafael Nadal in de finale van de Australian Open, zondag in Melbourne. De Servische nummer één van de wereld won met 6-3, 6-2 en 6-3. Foto Saeed Khan / AFP
Ontlading bij Novak Djokovic na zijn zege op Rafael Nadal in de finale van de Australian Open, zondag in Melbourne. De Servische nummer één van de wereld won met 6-3, 6-2 en 6-3. Foto Saeed Khan / AFP

Het is de totale vertwijfeling in de doorgaans onverwoestbare blik van Rafael Nadal die beklijft. De ontreddering, zo zichtbaar bij de overmacht van Novak Djokovic in de finale van de Australian Open, zondag in Melbourne.

Een nederlaag als deze (6-3, 6-2 en 6-3) is Nadal zelden toegebracht. Wat een droomfinale had moeten worden, ontaardt in een eenzijdige partij: een sublieme demonstratie van techniek, souplesse, loopvermogen en power. Het is de zevende Australian Open-titel voor Djokovic, een record. De Serviër laat Roger Federer en Roy Emerson achter zich met zes titels.

Djokovic is weergaloos meedogenloos, ogenschijnlijk nog sterker dan in zijn vorige topjaren. Hij spreekt zelf van een „perfecte wedstrijd”. Spelers zeggen dat niet snel, tennis is een sport van fouten. Vrijdag zei Djokovic het ook na de halve finale tegen de Fransman Lucas Pouille, van wie hij slechts vier games verloor. In totaal maakte hij in die twee partijen veertien onnodige fouten, ongekend weinig.

„Hij is op dit moment gewoon beter op bijna alle fronten”, zegt Robin Haase, die tegen zowel Djokovic als Nadal meerdere wedstrijden speelde. „Bizar dat hij zo veel tijd over heeft.”

Haase doelt op de baselinerally’s van Djokovic, waarin hij Nadal elke keer een stap voor is. Als een soort bewegende muur, elastisch als rubber, beweegt hij zich in hoog tempo over de baan, waardoor hij steeds in de juiste positie staat om aan te leggen. „Niemand kan hem pijn doen als het ware”, zegt Haase. „Hij komt overal achter en kan continue druk zetten.”

De code van Nadal gekraakt

Djokovic staat tegen Nadal bijna een halve meter verder ‘in’ de baan in vergelijking met zijn andere zes partijen op de Australian Open, blijkt uit een analyse van de Zweedse oud-topspeler Mats Wilander op Europsport. Wilander: „Het is duidelijk dat Djokovic denkt: ik neem de bal terwijl hij omhoog komt, ik laat je niet ademen en ik ga je met tempo verslaan.”

Novak Djokovic serveert tegen Rafael Nadal in de finale.

Foto William WEST/AFP

Daarmee kraakt hij de code van Nadal: die krijgt geen tijd, vindt geen ritme, wordt ontregeld. Nadal: „Hij was supersnel.” Goede, aanvallende ballen van de Spanjaard worden door Djokovic zo verwerkt dat Nadal alsnog in de verdediging wordt gedrukt.

Djokovic heeft tegen Nadal ook het „vertrouwen” om die agressieve tactiek te kunnen hanteren, zegt Wilander. „Hij weet hoe hij tegen Rafa moet spelen.” Dit was de 53ste ontmoeting tussen de twee, Djokovic leidt met 28 zeges. „Rafa wist in het verleden hoe hij tegen Novak moest spelen, maar in de laatste vier, vijf jaar heeft dat niet meer gewerkt in de grand slams.” De laatste keer dat Nadal op een grand slam won van Djokovic was in de finale van Roland Garros in 2014.

Ze maakten en maken elkaar beter, deze gouden generatie – Federer (37), Nadal (32), Djokovic (31). De drie hebben hun strategie moeten herijken om bij te blijven. „Door hen heb ik opnieuw moeten nadenken over mijn spel”, zei Djokovic. „De wedstrijden tegen hen hebben van mij de speler gemaakt die ik nu ben.”

Djokovic sleutelde vorig jaar aan zijn opslag, om zijn elleboog te ontlasten. De service lijkt sterker geworden; in de eerste set verloor hij tegen Nadal maar één punt in zijn servicegames. En met het hoge tempo waarin hij nu speelt heeft hij een extra dimensie toegevoegd aan zijn spel.

Federer veranderde ook details. Twee jaar terug vond hij, eveneens in Melbourne, de oplossing om zijn ‘Nemesis’ Nadal te verslaan. Met name door zijn backhand voluit met topspin te slaan, in plaats van de meer behoudende sliceballen. Zijn zwakke plek werd zo een wapen.

Vernieuwd spel Nadal

En afgelopen week ging het veel over het vernieuwde spel van Nadal. Die paste zijn service ook aan. De Spanjaard buigt zijn knieën iets minder diep bij de opgooi, waardoor hij zijn beweging sneller maakt. Zijn eerste service slaat hij nu gemiddeld 5 kilometer per uur harder dan vorig jaar. Mede daardoor won hij – tot de finale – gemiddeld zo’n tien procent meer punten op zijn eerste service in vergelijking met de editie van vorig jaar.

Het maakt Nadal effectiever. Hij wint meer punten in (korte) rally’s tot vier slagen, zo blijkt uit een analyse op de site van tennisorganisatie ATP op basis van de eerste vijf wedstrijden van de Australian Open dit jaar, ten opzichte van die in 2017. 71 procent van zijn punten won hij in die korte rally’s, dat was 62 procent.

Zo heeft gravelspecialist Nadal zich op hardcourt ontwikkeld tot een speler met een agressiever speltype – waar zijn handelsmerk juist de lange, uitputtende rally was. Zijn nieuwe, zogeheten ‘first strike-strategie’ zorgt ervoor dat zijn lichaam – Nadal kende veel fysieke problemen – minder belast wordt.

Het werkte uitstekend. Nadal – die na een blessureperiode zijn rentree maakte in Melbourne – verloor geen set tot de finale. Maar het totaaltennis van Djokovic is van een andere orde. Hij maakte van Nadal deze zondag een gemiddelde profspeler.

Richard Krajicek heeft het al vaker gezegd: hij vindt Djokovic misschien wel de beste speler van deze generatie, omdat hij qua niveau nog over Nadal en Federer is heen gegaan, in hun beste jaren. Krajicek verwacht dat Djokovic ook de komende jaren nog kan domineren, als hij heel blijft en mentaal geen terugval beleeft, zoals twee jaar terug.

Vijftiende grandslamzege

Djokovic staat nu op vijftien grandslamzeges. Hij passeerde de Amerikaan Pete Sampras. Nadal en Federer heeft hij nog voor zich, met respectievelijk zeventien en twintig grand slams. Een jaar geleden werd hij nog geopereerd aan zijn elleboog, waarna zijn terugkeer moeizaam verliep. Maar Djokovic lijkt nu onaantastbaar. Dit is zijn derde grandslamzege op rij en hij zit stevig in het zadel als nummer één van de wereld.

Gemeten naar het aantal grand slams is hij de succesvolste tennisser van dit decennium. Djokovic ligt op koers om Nadal en Federer te achterhalen. „Het is nog steeds ver”, zei Djokovic zondag.

Maar hij kan ze ruiken.