Opinie

    • Rosanne Hertzberger

Ik wil een betere wereld, maar ook een pensioen

Bij gebrek aan een pensioenakkoord heb ik als zzp’er mijn eigen pensioenfonds maar opgericht. Het fonds heeft één deelnemer en doet niets anders dan elke maand een vaststaand mandje aandelen kopen, indextrackers (een beleggingsproduct), voor een vaststaand bedrag, in goede en slechte tijden.

Ik had heel veel verschillende opties om mijn pensioen via andere aanbieders te organiseren. Zo bood ABN Amro me aan om mijn geld namens mij op een spaarrekening gegijzeld te houden, tegen 1 procent rente. Periodiek indextrackers kopen was bij banken dan weer geen optie, want dan verdienen ze niet genoeg aan je.

Dat is les één voor wie zijn eigen pensioen gaat regelen. De grootste risico’s zijn niet die van de markt, maar die van alle grijpgrage handjes van dure bankmeneren die claimen je te beschermen en er verstand van te hebben.

Ik wil geen dure meneren. Ik wil het zelf doen. Eén mogelijke uitzondering die ik openhoud: een sympathiek zzp-pensioenfondsje met een vast tarief, waar ik misschien ooit vanwege het fiscale voordeel mijn geld ga onderbrengen. Maar tot die tijd ben ik doe-het-zelver.

Voor een werkende in Nederland wordt zo’n 20 procent van zijn inkomen richting pensioenfonds gesluisd, dus ik beoog iets dergelijks. Dat is een enorme som geld, maar hard nodig, want ik ben van plan heel oud te worden. En als u zegt: ja maar, het leven is oneerlijk, want ik ben toevallig een arme ondernemer en maak niet genoeg winst om in een pensioenpot te stoppen, dan heb ik ook advies voor u: stop met uw onderneming en ga in loondienst.

Er zijn talloze sectoren die om uw arbeid zitten te springen. Tot een bepaalde leeftijd mag je best een beetje vrij rondfietsen bij Deliveroo, of Uber, maar op een bepaald moment heb je gewoon de plicht om voor jezelf te zorgen. Anders moeten wij het straks doen, de mensen die wel pensioenplannen maken. Reken maar dat al die ondernemers, die straks allemaal na hun pensioen – wat een verrassing! – ineens straatarm blijken te zijn, om rechtvaardigheid en dus herverdeling roepen. Ik zei het al: grijpgrage handjes zijn een groter risico dan de markt.

Ik moet wel een waarschuwing vooraf geven voor iedereen die overweegt zelf pensioenbelegger te worden. Naast stalen zenuwen heb je een groot vermogen tot cognitieve dissonantie nodig of een compleet gebrek aan geweten. Mijn beleggingen staan namelijk bijna dagelijks in de krant, en niet op een positieve manier. Novartis verhoogt de prijs van een weesgeneesmiddel (niet zelf ontwikkeld) met 500 procent, en ik heb aandelen. Google ontduikt via een Nederlandse constructie belasting in de Bahama’s, en ik heb aandelen. Facebook verkoopt uw data aan de hoogste bieder, en ik heb aandelen.

Ik koop Volkswagen, JP Morgan, Rabobank en Deutsche, en AstraZeneca. Ik hoop dat PepsiCo nog iets meer suikerwater verkoopt en Exxon Mobil nog wat meer fossiele brandstoffen. Ik hoop dat Amazon nog wat meer containersschepen met prullaria over de wereldzeeën stuurt en nog wat marktaandeel wint van kleine ondernemers, want van die laatste heb ik natuurlijk niets in mijn portefeuille. Gaat het over die vermaledijde aandeelhouders van Shell, Unilever, ING? Dan gaat het over mij.

Nu moet u niet boos op mij worden, want het gaat ook over u. Neemt u deel in een pensioenfonds, dan is uw toekomstige welvaart ook afhankelijk van die bedrijven. Het enige verschil is dat een groot pensioenfonds zo nu en dan wat geld in een off-shore windproject steekt en er andere ethische hobby’s op na kan houden. Dat is voor een eenzame pensioenbelegger als ik te riskant en te duur.

Dat is een nadeel van je eigen pensioengeld beleggen. Ik barst uit elkaar van de gewetensbezwaren. Ik zie weinig grotere dreigingen in de wereld dan de steeds grotere bedrijven, die elkaar blijven opslokken, door steeds minder de markt naar hun hand zetten en steeds meer macht verzamelen. En tegelijkertijd heb ik baat bij hun winst en marktaandeel. Ik begrijp het als mensen willen dat we op een radicaal nieuwe, eventueel donutvormige manier over onze economie moeten gaan denken. Ik heb veel sympathie voor mensen die roepen om een einde aan de eeuwige economische groei. Maar ik vraag me wel of die mensen zich realiseren hoezeer ze zelf onderdeel zijn van dit systeem en er voor hun welvaart afhankelijk van zijn. Ik droom graag mee over een betere wereld, maar ik bouw ook graag pensioen op. Kan dat tegelijkertijd? Ik sta open voor suggesties.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.
    • Rosanne Hertzberger