Vlak voor verkiezing Trump floreert het nepnieuws

Nepnieuws op Twitter In de vier maanden voordat Trump als president werd verkozen, stond Twitter vol nepnieuws, blijkt uit een Amerikaanse studie.

Foto EPA

In de vier maanden voordat Donald Trump werd gekozen als president van de VS was er op Twitter veel nepnieuws te vinden. Bij ongeveer 1 op de 20 tweets met een politieke weblink die mensen in hun tijdlijn kregen, verwees die link naar een website die vaak tot vrijwel uitsluitend nepnieuws verspreidt. Maar: slechts een héél klein deel van de twitterende mensen postte links naar nepnieuwssites of kreeg die onder ogen.

1 promille van de twitteraars was verantwoordelijk voor 80 procent van de linkjes naar nepnieuwssites. En 1 procent van de twitteraars kreeg 80 procent van die linkjes in zijn of haar tijdlijn. Vooral ouderen, mannen, mensen met een lichte huidskleur en conservatieven bleken Twitteraccounts te volgen die naar nepnieuwssites verwezen. Van de mensen die überhaupt politieke links twitteren, bleek dat minder dan 5 procent van de mensen links van of in het politieke midden weleens naar nepnieuwssites verwees, tegenover 11 procent van de rechtse en 21 procent van de extreem-rechtse twitteraars. Dat komt uit een studie van Amerikaanse onderzoekers, donderdag gepubliceerd in Science.

De onderzoekers keken naar tweets van echte mensen. In een bestand van Amerikaanse geregistreerde stemmers zochten ze namen die in een hele staat maar één keer voorkwamen en daarna keken ze of die mensen op Twitter actief waren. 1 op de 100 geregistreerde kiezers kon zo aan een actief Twitteraccount worden gekoppeld. Het panel van 16.442 twitteraars dat de onderzoekers zo verkregen was redelijk representatief voor twitterende geregistreerde stemmers.

Strikt genomen gaat het onderzoek niet over verspreiding van nepnieuwsverhalen, maar verspreiding van links naar nepnieuwssites: sites die volgens online factcheckers als onbetrouwbaar bekend staan. De onderzoekers deelden ze in in zwart (sites die vrijwel louter nepnieuws verspreiden), rood (weinig respect voor de waarheid) en oranje (slordig tot misleidend), waardoor hun grafiek met nepnieuwssites in tweets oogt als een bosbrand die vlak voor Trumps verkiezing nog even wat feller opvlamt.

In een commentaar in Science schrijft een Canadese computerwetenschapper dat die sites relatief vaak nepnieuws verspreiden en dat dat volgens eerder onderzoek sneller verspreid wordt en meer effect heeft dan écht nieuws. Maar wat ontbreekt, schrijft hij, is onderzoek naar andere manieren waarop nepnieuws wordt verspreid. Offline bijvoorbeeld.

    • Ellen de Bruin