Recensie

Tussen Haitink en Concertgebouworkest blijft het vonken

Klassiek Bernard Haitink dirigeerde Mozart en Brahms bij het Concertgebouworkest. Zodra hij zijn handen heft gebeurt er iets: spanning en diepe concentratie.

Bernard Haitink (89) dirigeert het Concertgebouworkest
Bernard Haitink (89) dirigeert het Concertgebouworkest Foto Milagro Elstak

Het pijnlijke vertrek van dirigent Daniele Gatti als chef van het Concertgebouworkest, begin augustus jl., werd vorige week opgerakeld door een aantal interviews die orkestdirecteur Jan Raes gaf, onder meer aan NRC. Dat de zaak verre van afgehandeld is, bleek ook uit de felle reacties daarop van Gatti’s advocaten. Raes benadrukte in het interview dat het orkest de tijd neemt voor het vinden van een nieuwe chef en dat de vele Gatti-concerten die gepland stonden nu dienen als een exclusief muzikaal datingprogramma voor dirigenten: bij wie slaat de vonk over?

Ovationeel applaus

Een van de invallers, en niet voor het eerst, was deze week Bernard Haitink. Ex-chef Haitink, die in maart negentig hoopt te worden, is geen kandidaat voor de functie die hij al decennia vervuld heeft, maar dat de vonk oversloeg was zonneklaar. Met een stok beklom hij de rechter zijtrap, om nog voor er een noot geklonken had een ovationeel applaus in ontvangst te nemen.

En het respect dat Haitink betuigd wordt is geen souvenir uit het verleden. Zodra hij zijn handen heft gebeurt er iets: spanning, diepe concentratie. De stemming van peinzende somberte aan het begin van Mozarts Veertigste symfonie was direct voelbaar. Het Andante deed wat plechtstatig aan, maar het schitterende samenspel van de houtblazers in de finale, subtiel gestut door de bassen, was voldoende voor een lang beklijvende glimlach, de zonder pathos opgediende tragiek ten spijt.

Warmbloedig luisteravontuur

Haitink opende Brahms’ Vierde symfonie langzaam en opengewerkt, alsof je zo in het mechaniek van een klein wonder kon kijken. De complexe structuur was volmaakt helder, maar klonk geen moment analytisch. Integendeel, Haitink bood een meeslepend luisteravontuur, warmbloedig en bevlogen en toch ook beheerst (de flitsende montage en messcherpe ritmische accenten in het opgewonden Allegro giocoso). Beurtelings duister, wijs, elegant en ziedend was dit een Brahms met gevoelsleeftijd eeuwige jeugd.

    • Joep Stapel