‘Topambtenaren Visser en Berg faalden bij Schiekadeblok’

Rotterdam Door een mislukt bouwproject rond Rotterdam Centraal werd de gemeente voor 20 tot 40 miljoen euro gedupeerd, stelt de lokale Rekenkamer in een politiek gevoelig rapport.

Een ontwerpvisie van de gemeente voor het gebied. De parkeerstrook langs het spoor is hierin nog bebouwd, maar dit kan vooralsnog niet.
Een ontwerpvisie van de gemeente voor het gebied. De parkeerstrook langs het spoor is hierin nog bebouwd, maar dit kan vooralsnog niet. Illustratie gemeente Rotterdam

De Rotterdamse D66-wethouder Adriaan Visser (financiën en grote projecten) en Carl Berg, financieel directeur van Stadion Feijenoord, zijn grotendeels debet aan het miljoenendebacle rond het zogenoemde Schiekadeblok naast station Rotterdam Centraal. Dat blijkt uit een onderzoeksrapport van de Rekenkamer Rotterdam, dat vrijdag voortijdig is uitgelekt.

In hun vorige banen als topambtenaren negeerden Visser en Berg waarschuwingen van ondergeschikten over het project. De Rekenkamer spreekt van een „dominante stijl” waarin tegenspraak niet op prijs werd gesteld. In stukken aan het college werden de financiële risico’s van het bouwproject lager gepresenteerd dan bekend was bij ambtenaren. De gemeenteraad is herhaaldelijk onjuist en onvolledig geïnformeerd over de risico’s.

Lees ook dit verhaal Waar ging het mis? Een reconstructie

Erfpachtregeling

De gemeente kocht de grond in 2009 van projectontwikkelaar LSI voor 52 miljoen euro via een erfpachtregeling. Zo kon het blok ondanks de economische crisis worden omgebouwd tot een levendig kantorengebied, was het idee. Maar LSI kwam in financiële problemen en kon de erfpacht niet betalen aan de gemeente. De regeling werd in 2015 ontbonden en de gemeente leed 20,8 miljoen euro verlies. De ontwikkeling van het gebied zelf stokte; eind vorig jaar zijn pas nieuwe plannen gepresenteerd met vier woontorens.

Het totale financiële nadeel, inclusief gederfde projectinkomsten, raamt de Rekenkamer op ongeveer 40 miljoen euro. Het verlies had achteraf groter kunnen zijn, omdat de ambtelijke top het Schiekadeblok eigenlijk voor 67 miljoen euro wilde kopen van LSI, blijkt uit het onderzoek. Maar toenmalig PvdA-wethouder Hamit Karakus, afkomstig uit de vastgoedsector, weigerde meer dan 52 miljoen euro te betalen.

Lees ook dit verhaal Zo moet het Schiekadeblok eruit komen te zien

Het Rekenkameronderzoek is politiek gevoelig, omdat Visser en Berg momenteel sleutelposities hebben rond het beoogde nieuwe Feyenoord-voetbalstadion aan de Nieuwe Maas. Het is ook actueel omdat hier met dezelfde constructie gewerkt gaat worden: de gemeente wil de grond aankopen voor maximaal 60 miljoen euro en die in erfpacht uitgeven, net zoals bij LSI.

Onderhandelingen

Visser en Berg waren in 2009 respectievelijk directeur van het OntwikkelingsBedrijf Rotterdam en financieel directeur van de dienst Stadsontwikkeling. Omdat zij zelf de onderhandelingen met LSI voerden, konden zij hun controlerende functie niet goed uitvoeren, constateert de Rekenkamer. Bij de onderhandelingen ontbrak het de gemeente verder onder meer aan kennis, regie en capaciteit. De Rekenkamer noemt de erfpachtovereenkomst een „onverantwoord besluit” zonder „goed gemotiveerde afweging”.

Het huidige college van D66, VVD, GroenLinks, PvdA, CDA en ChristenUNie-SGP bestrijdt dit en zegt de onderzoeksconclusies niet te onderkennen. „In 2009 heeft het toenmalige gemeentebestuur het lef en de durf getoond om ‘dóór de crisis heen te bouwen”, aldus een persbericht.

Het college stelt in het rapport dat de Rekenkamer interviews met ambtenaren niet gecheckt heeft en spreekt van „subjectieve herinneringen (10 jaar na dato)”. Ook vindt het college dat de Rekenkamer meningen uit gemeentelijke documenten als feiten presenteert.

De publicatie van het Schieblok-rapport, eigenlijk gepland voor dinsdag, is maandenlang uitgesteld omdat een aantal onderliggende documenten geheim was, aldus de Rekenkamer. Ook nam het proces van hoor en wederhoor met de gemeente veel tijd in beslag.

Lees ook dit verhaal Feyenoord City moet 30 miljoen bezuinigen op nieuw stadion
    • Eppo König