Vergoeding vruchtbaarheidsbehandeling lesbische vrouwen ter discussie

Vruchtbaarheidsbehandeling Moet kunstmatige inseminatie voor lesbische vrouwen worden vergoed? Ja, zeggen gynaecologen. Nee, vindt het Zorginstituut.

Foto iStock

Er is discussie ontstaan over de vraag of vruchtbaarheidsbehandelingen voor alleenstaande en lesbische vrouwen betaald moeten worden door de zorgverzekeraar. Gynaecologen vinden dat dit vergoed moet worden – ook als de vrouw vruchtbaar is. Maar volgens het Zorginstituut, dat bepaalt welke medische zorg in het basispakket wordt vergoed, kan kunstmatige inseminatie (of IUI) alleen vergoed worden als de vrouw die zwanger wil worden verminderd vruchtbaar is.

Voor alleenstaande of lesbische vrouwen is kunstmatige inseminatie met zaad van een donor vaak de enige manier om een kind te krijgen. Soms brengen ze thuis zelf donorzaad van een kennis in, soms gaan ze naar een kliniek voor donorzaad.

Begin januari voegde zorgverzekeraar ONVZ deze zin toe aan de polis: „Als alleenstaande of homoseksueel met een kinderwens, krijgt u een vruchtbaarheidsbehandeling alleen vergoed als er een medische noodzaak is.” Dat bevestigt het Zorginstituut: er moet een medische noodzaak zijn.

Maar, vertellen gynaecologen, de laatste jaren kregen lesbische en alleenstaande vrouwen in de praktijk hun vruchtbaarheidsbehandeling wél vergoed. Niet om medische redenen maar om sociale. Volgens het Zorginstituut is dat niet de bedoeling. Volgens de woordvoerder van minister Bruno Bruins (Medische zorg, VVD) is het oordeel van het Zorginstituut bindend.

Voorzitter Jan van Lith van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG) vindt dat een sociale reden vergoeding legitimeert. „Het is niet van deze tijd om te zeggen dat een vrouw zonder man geen vruchtbaarheidsbehandeling krijgt omdat haar niks mankeert.”

Geen onderscheid

ONVZ onderstreept dat ze geen onderscheid wil maken tussen hetero, homo of alleenstaande vrouwen met een kinderwens. Maar de woordvoerder van ONVZ wijst op het voorschrift van het Zorginstituut. „Dat bepaalt dat er medische noodzaak moet zijn. Als een stel na een jaar proberen (in geval van lesbische en/of alleenstaande vrouwen door middel van zelf-inseminatie) geen zwangerschap optreedt, kan een oriënterend fertiliteitsonderzoek gestart worden.” Waarom is die bepaling aan de polis toegevoegd? „We kregen er vragen over. Om teleurstelling te voorkomen, hebben we dit erin gezet.”

Maar woensdag is de bepaling weer geschrapt, zo blijkt, na een gesprek met belangenorganisatie COC. Het COC zegt in een reactie dat lesbische vrouwen indirect gediscrimineerd werden door de bepaling omdat ze kunstmatige inseminatie altijd vergoed kregen. „Het donorzaad komt vaak uit een vriezer in een kliniek en je hebt hulp nodig om dat in te brengen.” Sowieso, vindt het COC, dat er sprake is van ‘medische noodzaak’ bij lesbische vrouwen met een kinderwens. „Twee vrouwen kunnen elkaar niet bevruchten. Dus hebben ze daar medische hulp bij nodig.”

De discussie ontstond afgelopen zomer, toen zorgverzekeraar Eno vruchtbaarheidsklinieken vroeg naar het groeiend aantal declaraties die de controle-afdeling niet begreep, legt de woordvoerder van Eno uit. „We denken dat het een groeiende vraag was van vruchtbare vrouwen die toch een behandeling willen omdat ze alleenstaand of lesbisch zijn. We hebben de NVOG erover benaderd en het Zorginstituut. Zij verschillen van mening. We hopen dat de minister een besluit neemt.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.