Opinie

Maak werk van verzachten nadelen globalisering

Davos 2019

Commentaar

Een informeel onderonsje van de rijken en machtigen der aarde in een chique skiresort, hoog boven de rest van de wereld verheven. Er zijn weinig makkelijker doelwitten te bedenken voor anti-elitaire kritiek dan de jaarvergadering van het World Economic Forum in Davos. De honderden privé-vliegtuigen die invlogen voor de bijeenkomst die grotendeels over klimaatverandering en duurzaamheid gaat, helpen het imago ook bepaald niet vooruit.
‘Davos’ zou moeten worden afgelast, betoogde de Amerikaanse schrijver Anand Giridharadas dinsdag in NRC. Volgens de auteur is het „een reünie van de mensen die alle problemen hebben gecreëerd”.
Zo’n oproep tot afgelasting is wat populistisch. Dit soort gelegenheden waar internationaal overleg op hoog niveau kan plaatsvinden, heeft wel degelijk een functie. Beter op een gemankeerd forum met elkaar praten dan helemaal niet met elkaar praten.
Maar critici hebben wel een valide en urgent punt dat de mondiale elites een grote verantwoordelijkheid dragen voor de groeiende ongelijkheid en bijbehorende onvrede. De aanwezigen kunnen de kritiek, die de laatste jaren aanzwelt, niet negeren.

Lees ook: ‘Davos had moeten worden afgelast.’

Er kan meer vaart gemaakt worden met het verzachten van de steeds zichtbaar wordende nadelen van globalisering, zoals economische ongelijkheid en milieuvervuiling.

De top van het mondiale bedrijfsleven heeft in Davos al decennia ongehinderd door democratische of journalistieke controle toegang tot regeringsleiders en ministers. Mede omdat veel van de aanwezige politici de laatste jaren werk hebben gemaakt van deregulering en belastingverlagingen voor grote bedrijven, ontstaat een beeld van handjeklap dat het wantrouwen van burgers voedt. De deelnemers aan Davos kunnen zelf die zweem van collusie wegnemen.
In plaats van afspraken te maken waardoor ongelijkheid groter wordt, zouden de aanwezigen de uitdaging kunnen aangaan om economische systemen eerlijker te maken. Een belangrijk onderdeel van zo’n eerlijker systeem is voorkomen dat multinationals ongehinderd op grote schaal belastingen ontwijken. Davos is het uitgelezen forum om daarover te spreken en de basis te leggen voor maatregelen. Het belang van de jaarvergadering moet overigens ook weer niet worden overschat: de bijeenkomst is nogal gevoelig voor hypes en doorgaans worden de echte akkoorden elders gesloten.

Dat het World Economic Forum notoir ondoorzichtig is, helpt niet voor het verhogen van het vertrouwen van burgers in de deelnemende vertegenwoordigers van economische en politieke elites. Davos is als een ui: het bestaat uit vele lagen van informele overlegjes, borrels, diners en sessies die soms bewust uit officiële programmaboekjes worden gehouden. Het Forum zou harder kunnen werken aan hervormingen die parlementen en media in staat stelt controle uit te oefenen. Zulke controle kan ervoor zorgen dat de holle frasen die er vaak klinken over duurzaamheid en ‘inclusieve groei’ concrete en controleerbare doelstellingen worden. De tijd om wat aan deze problemen te doen, raakt op.
De Franse president Emmanuel Macron kon dit jaar niet komen omdat hij zijn handen vol heeft aan de ‘gele hesjes’. De Britse premier Theresa May zat vast in de Brexit-chaos. De Amerikaanse president Donald Trump had het te druk met de shutdown. Dat zijn symptomen van verzwakking van de bestaande wereldorde, waarvan Davos hét symbool is. De deelnemers hebben zelf de sleutels in handen om erger te voorkomen.
In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.
Dit Commentaar is vrijdag 25 januari 2019 om 10.00 uur herschreven. De strekking is ongewijzigd