Recensie

Recensie

Hoe nieuwrechtse mannen de oudheid omarmen

Alt-right In Not All Dead White Men analyseert Donna Zuckerberg waarom klassieke teksten worden omarmd door alt-right-mannen. Maar bij haar naar een masterscriptie neigende boek vraag je je te vaak af: so what?

De Romeinse dichter Ovidius (43 v. Chr. - 17 na Chr.)
De Romeinse dichter Ovidius (43 v. Chr. - 17 na Chr.)

Voor de beklagenswaardige man, verdwaald in de moderne tijd en #MeToo, is er altijd nog Ovidius. ‘Zelfs zij, van wie je zou denken dat ze er niets van moet hebben, wil in haar hart wel’, dichtte die in zijn klassieke versiergids Ars Amatoria (1 v. Chr.). ‘Vertrouw er allereerst op dat je ze kunt vangen. Je zult ze vangen, je hoeft alleen de strikken maar uit te zetten.’

Online hebben de liefdeslessen van Ovidius in de eenentwintigste eeuw een nieuw publiek gevonden. In haar onlangs verschenen boek Not All Dead White Men. Classics and Misogyny in the Digital Age analyseert Donna Zuckerberg (1987) de wereld van alt-right-mannen, die de klassieken enthousiast blijken te omarmen. Zuckerberg, classica en als ‘zus van’ goed thuis in sociale media, heeft zich duidelijk in de omgeving verdiept en kan de teksten die door de alt-right worden aangehaald goed analyseren en plaatsen.

Lees ook: ‘Hedendaags extreem-rechts? Slimme jongens met een mediastudie’

Naast Ovidius is ook het stoïcisme populair, en worden Epictetus, Marcus Aurelius en Seneca gretig gelezen en bediscussieert op blogs van de alt-right. Ze worden gebruikt als legitimatie voor misogynie, voor seksueel geweld en voor anti-feministische en racistische theorieën.

Pickup Artists

Verwonderlijk is dat alles natuurlijk niet. Classica Mary Beard, naar wie Zuckerberg welgeteld één keer verwijst, beschreef al eerder de klassieke wortels van moderne misogynie. Dat de oudheid nog altijd grote aantrekkingskracht heeft, is geen verrassing; ook Stephen Fry’s Mythos is een bestseller. En dat reactionair- of extreemrechts nog wel eens inspiratie wil halen uit de klassieke oudheid wist iedereen die op de school over het Derde Rijk heeft geleerd ook al.

Zuckerberg gaat op die thematiek nauwelijks in. In plaats daarvan wijdt ze een heel hoofdstuk aan het tot in detail onderscheiden van verschillende facties binnen de online mannenwereld. Voor wie geen ambitie heeft zich aan te sluiten bij de Manosphere, de Men’s Human Rights Movement, de Pickup Artists of de Men Going Their Own Way is zo’n breedvoerig lexicon van nauwelijks van elkaar te onderscheiden mannensmaken matig interessant.

Viral gaan

Haar analyses zijn best aardig, en bieden een nieuw perspectief op de al zo vaak geanalyseerde alt-right. Maar Zuckersbergs boek houdt het midden tussen een masterscriptie en een bundel te lange blogposts, waarbij je je na elke uitweiding toch vooral afvraagt: so what? Dat een klein deel van de alt-right bovenmatig geïnteresseerd is in enkele klassieke geschriften is opmerkelijk, maar meer dan een scherp artikel lijkt die constatering niet waard.

Interessante vragen beantwoordt ze bovendien niet. Hoe past deze nieuwrechtse omarming van de oudheid bij die van voorgangers? Wat zegt het over de opleiding en demografie van deze fans, dat juist de klassieke oudheid hen zo aanspreekt? En op welke manier hebben internet, sociale media en blogs, waar volop geknipt en geplakt wordt en snippers en citaten snel viral gaan, invloed op de adaptatie van de oudheid?

Terecht concludeert Zuckerberg dat de oudheid weliswaar niet echt ‘woke’ was, maar dat ze daarom niet minder interessant is te blijven bestuderen. Maar waarom we daarvoor zoveel aandacht moeten besteden aan de antieke alt-right liefde blijft onduidelijk.