Davosblog

Teruglezen: de laatste dag van Davos 2019

Davos 2019 is afgesloten: 'samen een eerste stap gezet'

Vrijdagmiddag is de jaarlijkse Davos-bijeenkomst afgesloten door president Borge Brende van het World Economic Forum. In zijn slottoespraak vatte hij samen wat volgens het WEF de belangrijkste inzichten van Davos 2019 zijn.

"Ik nodig jullie uit om samen de weg die voor ons ligt, te nemen. We hebben de eerste stap genomen voor de nieuwe 'architectuur' die we moeten ontwikkelen voor de toekomst."

Kijk hier het slot van Davos 2019 terug:

Als laatste aan het woord: financiële instanties over de stand van de wereld

In de laatste uitgebreide sessie van Davos 2019 namen directeuren van meerdere nationale banken en internationale financiële instanties deel aan een panel. Onder de noemer 'De mondiale economie in transitie' spraken ze over de dilemma's waarvoor de instanties komen te staan door de fenomenen van globalisering, demografische verschuiving en klimaatverandering.

Christine Lagarde van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) wijdde haar introductie aan klimaatverandering en de kosten die dat met zich meebrengt.

"Het IMF heeft al vaker berekend dat arme landen het meest benadeeld worden door klimaatverandering. Maar uiteindelijk gaat de opwarming van de aarde iederéén aan: ook ontwikkelde landen krijgen hiermee te maken."

Daar speelde CEO van de Wereldbank Kristalina Georgieva op in. Volgens de hoogleraar economie moeten beleidsmakers en het bankwezen stappen ondernemen om klimaatbewustzijn te bevorderen:

1. Zo moeten subsidies die gedrag dat schadelijk is voor het milieu in stand houden, worden afgekapt - bijvoorbeeld voor fossiele brandstoffen of schadelijke vormen van agricultuur.
2. In plaats daarvan moet worden geïnvesteerd in duurzame energie.
3. Tot slot is het belangrijk dat landen elkaar steunen. Sommige (ontwikkelings)landen hebben tot nu toe weinig bijgedragen aan de uitstoot van broeikasgassen, maar merken wel al nadelige gevolgen van klimaatverandering. Volgens Georgieva is het "moreel juist en ook cruciaal voor onze verdere toekomst" dat landen elkaar helpen om hun energiesectoren en economieën te laten inspelen op de ontwikkelingen.

Uitdaging: een ouder wordende wereld

In hetzelfde panel stelde de baas van de Japanse Nationale Bank, Haruhiko Kuroda, dat demografische veranderingen het werk van de centrale bank kunnen bemoeilijken. Zo beperkt vergrijzing de langetermijngroei van de economie.

Hij denkt bovendien dat als de gemiddelde leeftijd in een samenleving omhoog gaat, financiële instellingen meer risico moeten nemen met kredieten. Dat zou het financiële systeem destabiliseren.

Kijk hier de hele sessie over de transitie in de mondiale economie terug:

Leo Varadkar van Ierland spreekt zich tijdens Davos uit tegen harde grens na Brexit

De Ierse premier Leo Varadkar heeft zich in een Davos-interview opnieuw uitgelaten over de Brexit en het probleem van de Ierse grens met het Verenigd Koninkrijk. Tegen Bloomberg TV zei hij vrijdag dat soldaten wellicht opnieuw bij grensposten moeten worden gestationeerd, als er geen regeling wordt getroffen in het Brexitakkoord over de grens.

In het meest nadelige scenario komt er een 'harde grens', die in stand wordt gehouden door middel van camera's en controles en een fysieke infrastructuur. "Het probleem is dat die elementen, in de context van de Ierse politiek en de geschiedenis, mogelijk doelwit worden van aanvallen."

Terwijl tijdens Davos veel is gesproken over innovatie, ziet Varadkar geen nieuwe technologie die dat probleem van de grenscontroles zou kunnen oplossen:

I've yet to see any technology that would solve the Brexit border issue, Ireland's PM Leo Varadkar says https://t.co/sDaahEpvsW #wef19 pic.twitter.com/EGREuTzNAd

— Bloomberg TV (@BloombergTV) January 25, 2019

Klimaatactie van scholier voor het congresgebouw

De jonge klimaatactivist Greta Thunberg (16 jaar oud) uit Zweden is ook afgereisd naar Zwitserland. Sinds augustus organiseert de scholier de actie ‘Skolstrejk för klimatet’ – spijbelen voor het klimaat. Dat doet ze iedere vrijdag, en inmiddels hebben jongeren in meerdere Europese landen haar voorbeeld gevolgd.

Ook deze vrijdag voert Thunberg actie om meer aandacht te vragen voor klimaatverandering. Ze staakt in Davos, vóór het congresgebouw van het WEF-congres.

De spijbelactie van de Zweedse heeft niet alleen de aandacht getrokken van leeftijdgenoten: ook sommige Davos-sprekers hebben de tijd genomen met haar in gesprek te gaan tijdens nevenevenementen. Thunberg zelf organiseerde ook haar eigen persconferentie.

Jane Goodall over ongelijkheid: men denkt te weinig aan de toekomst

Ook de geliefde antropologe en biologe Jane Goodall nam deel aan het panel over ongelijkheid. Aan haar werd de vraag gesteld hoe het kan dat de mens, toch de intelligentste soort op aarde, juist die planeet bijna heeft verwoest en zo'n diepe ongelijkheid binnen de eigen soort heeft gecreëerd.

Haar antwoord: "We hebben inderdaad wel de grootste intelligentie" - denk aan alle nieuwe technologie, aan onze moderne communicatiemiddelen en aan de ruimtereizen - "maar dat is nog niet hetzelfde als de wijsheid in pacht hebben." Ze ging verder:

"Wijsheid betekent dat je niet denkt aan je eigen bankrekening, de resultaten van je bedrijf of je politieke campagne. De vraag moet zijn: hoe beïnvloedt mijn besluit nú de toekomst van de volgende generaties en hun levens? Die link, tussen intelligentie en wijsheid, zijn we steeds meer verloren."

Die observatie doet denken aan een eerdere opmerking van filmmaker en natuurliefhebber David Attenborough, die op woensdag in Davos bezorgd sprak over een "verwijdering tussen het stedelijke bestaan van de mens en zijn natuurlijke omgeving."

Rutger Bregman: we moeten praten over belastingontwijking

Historicus en auteur Rutger Bregman, die voor het eerst aanwezig was tijdens Davos, stak zijn kritiek vrijdag niet onder stoelen of banken. "Dit is een enigszins verbijsterende ervaring", zei hij over het congres. Hij was een van de sprekers tijdens een sessie over mondiale ongelijkheid en de manier waarop de 'verliezers' van globalisering het beste geholpen kunnen worden.

"Er is maar één panel over belastingontduiking! Dat is alsof we op een conferentie zijn van brandweermannen en er wordt met geen woord gesproken over water."

Terwijl de aanwezige politici en CEO's de afgelopen dagen hebben gesproken over grote idealen als filantropie, innovatie en transparantie, miste Bregman het gesprek over wat volgens hem de belangrijkste oplossing is voor de ongelijkheid: cash. En dan vooral de bedragen die juist de genoemde sprekers moeten betalen - aan de belastingdienst.

Zijn scherpe opmerking werd beantwoord met een lach en applaus uit het publiek, op het podium knikten andere panelleden instemmend. Zo zei Oxfam International-directeur Winnie Byanyima: "Ik kon het niet méér met hem eens zijn. Als we het hebben over filantropie: het is populair onder CEO's om filantropische projecten op te zetten, maar als die CEO's hun arbeiders [vaak in ontwikkelingslanden] een normaal loon zouden betalen, komen we een heel eind."

I’m here at the only panel in Davos about... tax avoidance!

It’s not in the main Conference Center, but hidden away in a small room of the Media Center. I’m one of the 15 attendants. No billionaires in the room sadly. #wef19

— Rutger Bregman (@rcbregman) January 24, 2019

Het World Economic Forum verwees ook naar Bregmans pleidooi voor het basisinkomen en de kortere werkweek:

It's time to switch to a four-day working week, say these two Davos experts @AdamMGrant @rcbregman https://t.co/Xam8FC9Z5J #wef19 pic.twitter.com/anNt8PKhND

— World Economic Forum (@wef) January 25, 2019

Kijk hier de sessie 'The cost of inequality' terug:

Zo ligt Davos erbij

Voor persfotografen biedt de conferentie in Davos niet zo'n uitdaging - het zijn toch vooral mannen en vrouwen in pak, die in een strikt geregisseerde samenstelling plaatsnemen op verschillende podia. Maar de stad Davos ligt er op het moment mooi bij, tussen de besneeuwde toppen in het skigebied:

De 'zachte' kant van globalisering en digitale innovatie

Terwijl her en der nog sessies aan de gang zijn in Davos pakken veel topmannen en regeringsleiders hun spullen al in. Op sociale media delen zij hun conclusies van een week aan paneldiscussies en toespraken.

Paul Daugherty van het consultancybureau Accenture richt zich op de in de update hieronder vermelde soft skills. Als daarvan meer gebruik wordt gemaakt, kan globalisering beter uitpakken voor burgers wereldwijd. Het vertrouwen van burgers in bedrijven, hun gemeenschap en de nieuwe technologieën is "de eerste prioriteit":

Time to leave #Davos and #WEF19. The phrase below sums up my week: we MUST seize the opportunity to apply tech and innovation with Trust as FIRST priority - fostering trust in our businesses, workforces, communities, society. The future is bright if we can all deliver on this... pic.twitter.com/HEgzFBD3Ew

— Paul Daugherty (@pauldaugh) January 25, 2019

Eerder al deelde het WEF een Facebook-video van Nieuw-Zeeland. Premier Jacinda Arndern sprak op woensdag over economische vooruitgang, die volgens haar meer behelst dan alleen de groei van het bruto binnenlands product (bbp). "We moeten ons ook richten op sociaal welzijn en welvarendheid", zei ze daarover.

Om haar kabinet daaraan te herinneren, zullen in elk nieuw budget ook cijfers van armoede - en vooral cijfers over het aantal kinderen en jongeren dat in armoede leeft - worden opgenomen. Zo moet na verloop van tijd ook duidelijk worden welke positieve impact overheidsbeleid heeft:

New Zealand wants its politics to focus on empathy, kindness and well-being

Because happiness matters. Read more: https://wef.ch/2RNpIvw

Geplaatst door World Economic Forum op Donderdag 24 januari 2019

NRC Commentaar over Davos 2019

Vrijdag in de krant: een redactioneel commentaar over Davos. De kritiek op Davos is terecht en urgent. De bijeenkomst is een onderonsje van een elite die voor een belangrijk deel verantwoordelijk is voor groeiende ongelijkheid in de wereld. Maar dat betekent nog niet dat de conferentie moet worden afgelast. Het zou beter zijn als de discussie die er wordt gevoerd, verandert. De aanwezigen moeten aan de slag om het economische systeem eerlijker te maken:

NRC Commentaar: Maak werk van verzachten nadelen globalisering

Leden WTO willen wereldwijde regulering elektronische handel

Het wordt tijd voor wereldwijde regulering van de e-commerce. Dat bepaalden leden van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) vrijdagochtend. Vertegenwoordigers van 75 landen kwamen samen voor een extra vergadering tijdens Davos.

Veel consumenten maken gebruiken van elektronische handel - handig, want je kunt altijd spullen bestellen en digitaal betalen. Maar om ervoor te zorgen dat de nationale wetgeving voor handelsplatformen, webwinkels en betaalmethoden overeenkomt, willen de WTO-leden gezamenlijke regels opstellen. Zo moet spam worden beperkt en willen landen ook kijken naar de geldigheid van elektronische handelscontracten.

De landen, waaronder de Verenigde Staten, de lidstaten van de Europese Unie en Japan, hebben afgesproken om een agenda uit te werken die richting moet geven aan onderhandelingen over de nieuwe regels voor de digitale economie en handel. Later dit jaar moet in WTO-verband opnieuw daarover worden vergaderd.

Volgens directeur-generaal van de WTO moeten de nieuwe regels de handelsorganisatie ook in staat stellen beter te functioneren in de nieuwe economie en de geglobaliseerde wereld:

With these negotiations members are addressing the challenges and opportunities of the digital economy and the fourth industrial revolution. This is a big step in modernising the work of the @WTO

— Roberto Azevêdo (@WTODGAZEVEDO) January 25, 2019

Critici van globalisering pakken het podium - tíjdens Davos

Correspondent en columnist Michel Kerres is voor NRC de hele week aanwezig in Davos. Wat hij concludeert, nu het einde van het World Economic Forum nadert: wereldleiders zijn op zoek naar een nieuw verhaal. Ze moeten wel, want de kritiek op globalisering klinkt door het hele politieke spectrum.

Lees het stuk: 'Je kunt niet meer zeggen: spring op de globaliseringstrein want je hebt geen keus. Die tijd is voorbij'

Soros haalt uit naar China en repressieve technologie

Vrijdagochtend klappert een aantal oren in Davos nog na door uitspraken van de Hongaars-Amerikaanse zakenman en filantroop George Soros. Hij sprak donderdagavond tijdens het congres, zoals hij ieder jaar doet.

Soros had stevige kritiek op China en president Xi Jinping. Zijn waarschuwing: het regime zou kunstmatige intelligentie kunnen inzetten om de totalitaire controle over het land te verstevigen. Volgens Soros zou zo'n scenario een "ongekend gevaar" opleveren, voor de Chinese burgers - die hij zijn "belangrijkste bron van hoop" noemde - en de rest van de wereld.

Moderne technieken stellen repressieve overheden in staat om burgers digitaal te controleren. Dat is niet alleen waar voor Xi Jinping, maar ook voor Vladimir Poetin. Maar, zo stelde Soros:

"China is het rijkste, sterkste en meest geavanceerde autoritaire regime in de wereld. Dat maakt Xi de gevaarlijkste tegenstander voor de open maatschappij."

In 2018 richtte de zakenman zijn pijlen op grote bedrijven als Facebook, die volgens hem de privacy van individuele gebruikers schenden en die schadelijk zouden zijn voor democratische processen. Dit jaar was de kritiek dus gericht op die politieke systemen die de voortschrijdende techniek tégen burgers gebruiken.

Soros spoorde de Verenigde Staten aan zich harder op te stellen tegen China en tech-bedrijven als Huawei. Dat bedrijf ligt al een aantal maanden onder vuur - in sommige westerse landen bestaat het vermoeden dat de smartphone-fabrikant en telecomprovider de Chinese staat helpt bij spionage in het buitenland.

"In plaats van een handelsoorlog te voeren met praktisch de hele wereld, moeten de VS zich richten op China."

George Soros aan het woord tijdens Davos 2019. Foto Fabrice Coffrini/AFP

De laatste dag gaat beginnen

Welkom bij een nieuw Davosblog - dit is de laatste dag van het programma. (Heb je iets gemist: lees hier het blog van woensdag en donderdag terug.)
Het gaat veel over gezondheid, pyschologie en wetenschap op vrijdag, en over de raakvlakken met de maatschappij en de economie. Ook aan bod:

Een greep uit de agenda:

  • Een uitgebreid panel over de 'vierde sociale revolutie', voortgedreven door de digitale industriële ontwikkelingen en discussies over het basisinkomen en (persoonlijke) data. Start om 09.00 uur.
  • De CEO van Philips, Frans van Houten, schuift op dezelfde tijd aan bij een discussie over de toekomst van ziekenhuizen en de gezondheidszorg.
  • Welke toekomstige scenario's en prognoses kunnen worden gesteld voor migratie? En hoe moet de politiek zich daarop voorbereiden? Om 09.00 uur.
  • Wat als het genoom van iedereen al bij de geboorte bekend zou zijn? Wetenschappers en een filosofe bespreken de consequenties van genome sequencing voor gepersonaliseerde zorg. Deze sessie begint om 10.15 uur.
  • Om 10.30 spreekt auteur en historicus Rutger Bregman (bekend van De Correspondent en zijn pleidooi voor het basisinkomen) in een panel over ongelijkheid.
  • In een van de laatste sessies, om 10.30 uur, komt nog eens het overkoepelende thema van Davos 2019 aan bod: Globalization 4.0.
  • Vanaf 12.30 vinden de laatste speech en een afsluitend concert plaats.