‘Neutrale’ stichting van christenen wil antisemitisme bestrijden

Antisemitisme Er komen conferenties, exposities en congressen en er zijn plannen voor een documentatiecentrum. Maar bovenal wil de stichting de scholen langs.

HaCarmel aan de Amstelveenseweg, nadat een Palestijns-Syrische man de ruiten ervan had ingeslagen.
HaCarmel aan de Amstelveenseweg, nadat een Palestijns-Syrische man de ruiten ervan had ingeslagen. Foto Koen van Weel/ANP

Antisemitisme is „een ziekte” die je niet kunt uitroeien, zegt opperrabbijn Binyomin Jacobs. Wat je wel kunt doen, is „een klimaat” scheppen waarin die ziekte zo slecht mogelijk gedijt. „Zoals de kans op huidkanker minimaal is in een land waar de zon niet schijnt.”

Rabbijn Jacobs is donderdag in Amsterdam te gast bij de lancering van een nieuwe organisatie die Jodenhaat gaat bestrijden. Deze Stichting Antisemitisme Preventie (SAP) is een opvallende club. De initiatiefnemers komen van buiten de joodse gemeenschap, ze hebben een christelijke achtergrond. Juist door het ontbreken van een link met het jodendom of de staat Israël denken ze iets voor elkaar te kunnen krijgen. „Wij zijn een stichting waar niemand op tegen kan zijn”, zegt bestuurslid Teus den Otter.

Hoe onveilig is het voor de Joodse gemeenschap in Amsterdam?

De lancering van SAP vindt plaats op een symbolische plek: HaCarmel, het koosjere restaurant in Amsterdam-Zuid waar een jaar geleden de ruiten werden ingegooid door een Palestijns-Syrische vluchteling.

Zo’n dertig man zijn naar het restaurant gekomen, vooral christelijke vrienden en sympathisanten van de oprichters. De Israëlische ambassadeur is er, rabbijn Jacobs, Tweede Kamerlid Joël Voordewind (ChristenUnie) en een handvol jongeren.

Ambitieus

De plannen van SAP zijn even simpel als ambitieus: de club wil het ontstaan van antisemitische denkbeelden tegengaan, vooral bij jongeren. De oprichters wijzen op onrustbarende cijfers over de toenemende haat tegenover Joden in Nederland. Volgens een enquête van EenVandaag en twee Joodse organisaties uit november vorig jaar voelt de helft van de Joden in Nederland zich niet vrij om openlijk Joods te zijn, uit angst voor anti-Joodse opmerkingen op straat.

Hoe gaat de stichting te werk? Er komen „conferenties, exposities en congressen”. Ook zijn er plannen voor een documentatiecentrum. Maar bovenal, zegt voorzitter Eric Vink, wil hij bij scholen langs. „Elkaar leren kennen”, begrip kweken voor het jodendom, vertellen over de gruwelen van de Holocaust. „Dat is het meest effectief.” Rabbijn Jacobs heeft toegezegd dat hij meegaat, als hij voldoende tijd heeft.

Vertrokken gezin

Vink is evangelisch en was actief voor de stichting Christenen voor Israël. Hij besloot zich te verdiepen in het antisemitisme toen een Joods gezin uit zijn wijk naar het buitenland vertrok, bezorgd over hun veiligheid. Vink vindt het logisch dat niet-Joden zich bezighouden met het bestrijden van Jodenhaat. „Wij veroorzaken het probleem, dus laten we er ook wat aan doen”, zegt hij tegen de gasten in HaCarmel.

Bovendien denkt hij door zijn achtergrond groepen te kunnen bereiken die voor organisaties als het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) en de Anne Frank Stichting buiten bereik zijn. „Haat is niet partijdig. Denk dus niet: ik ben niet joods dus antisemitisme raakt mij niet. Uiteindelijk keert de haat zich tegen iedereen.”

Vink wil liever niet benoemen onder welke groepen antisemitisme het meest voorkomt. „Dan wordt het een wedstrijdje ‘wie is er het slechtste bezig’.” Hij gaat ook niet specifiek op pad naar scholen met veel islamitische leerlingen, waar Israël en de Holocaust vaak onbespreekbare onderwerpen zijn. Liever richt hij zich op „de grote middengroep”, die niet per se antisemitisch is maar wel ontvankelijk voor anti-joodse denkbeelden. Het is nadrukkelijk de bedoeling dat ook niet-christenen actief gaan worden voor de stichting.

SAP gaat nu op zoek naar donateurs. Een eerste geldschieter is al binnen: Cor Verkade, een vermogend vastgoedondernemer uit Gouda. Hij is penningmeester van de stichting. „Als christen hou je ontzettend veel van het volk van Israël”, zegt Verkade, die ook actief is in de SGP. „Daarom is het een vreugde om geld te mogen storten voor dit project.” Hoeveel zijn bijdrage is, wil Verkade niet zeggen. „Dat weet zelfs mijn vrouw niet.” De financiëring heeft wel „een open einde.”

Verkade ziet de strijd tegen Jodenhaat behalve als bijbelse opdracht ook als onderneming uit breder algemeen belang. „Als Europa kapot wil, moet ze het jodendom aanraken.” Hij citeert Zacharia 2:8: „Wie Gods volk aanraakt, raakt zijn oogappel aan.” Het liefst, zegt Verkade, zou hij willen dat Nederland alleen vluchtelingen opnam „die belijden dat zij pro-jodendom en pro-Israël zijn.”

Ondanks het ‘neutrale’ karakter van de stichting zetten de initiatiefnemers zich schrap voor „de nodige weerstand”. En dus is voorzichtigheid geboden, zegt voorzitter Vink. Hij gaat zijn huisadres afschermen en wil liever niet dat zijn woonplaats in de krant komt. „Ik sta nu te boek als jodenvriend.”