Dry January is bijna voorbij – en nu?

Geen alcohol Wie ‘Dry January’ bijna heeft gehaald, wil misschien wel langer stoppen. Maar hoe? „Het eerste jaar was één grote hobbel.”

Foto Getty Images

December 2015. Hij zat in het vliegtuig terug uit Brazilië, businessclass. „We hadden een spannend project achter de rug, ik had me helemaal de rambam gewerkt en toen kwam er champagne.” Anderhalf jaar had hij geen druppel gedronken. „Ik dronk één glaasje mee en daarna heb ik tien dagen lang aan één stuk door cocktails gedronken”, zegt Ralph de Haan (44, reclameproducent). „Ik was het kwijt.”

Eerder dat jaar had hij tijdens ‘Dry January’ aan NRC verteld wat niet drinken hem had gebracht. Energie, scherp wakker worden, ruimte in je hoofd, tijd voor belangrijke dingen. En nu zegt hij het weer: „Het is een bijna spirituele ervaring, je staat anders in het leven.”

Het drankgelag van eind 2015 was geen terugval, zoals hij in 2014 ook niet was gestopt om nooit meer te beginnen. Dat glas champagne was een moment waar hij naartoe geleefd had. „Ik heb veel gelaten, feestjes afgeslagen, vrienden niet gezien, niet de gesprekken gevoerd die je alleen hebt als je het waarheidsserum drinkt. Ik ben een paar jaar niet naar het reclamefestival in Cannes geweest omdat het daar zonder drank bijna niet te doen is. Als je niet drinkt, mis je ook veel.”

Hij heeft het gezien toen hij nuchter was: „Hoe belachelijk veel er gezopen wordt, wat een massaverslaving het is. En laat op de avond wordt het bijna pijnlijk om nog mee te doen aan de gesprekken van de drinkers.” Maar toch drinkt hij weer. Minder vaak, minder veel, bewuster en gecontroleerder – dat wel. „De noodzaak om radicaal te stoppen is daardoor nu minder groot. Hoewel ik nu tóch weer aan Dry January ben begonnen. En misschien ga ik wel door tot de zomer.”

Wat komt er na Dry January?

1 februari valt op een vrijdag. En dan? Meteen vol in de vrijmibo? Of door zonder drank? Met dry februari, dry march, dry 2019. En hoe dan? (Zei de drinker met paniek in haar stem.)

Want wie een maand gestopt is, heeft de eerste hobbels genomen, maar straks komt carnaval, de eerste lentedag op het terras, festivals, vakantie, feestjes, verjaardagen. Of gedoe op het werk, een overleden dierbare, ruzie thuis… en hoor de band steeds sneller lopen, want elke dag is er wel wat te vieren of een reden om met een drankje te ontspannen.

Tom Bart werkt bij Jellinek, een verslavingsinstelling, maar dat horen drinkers liever niet, want ze zijn niet verslaafd. Ze willen gewoon wat minder drinken. Toch? Hoe dan ook: Tom Bart weet hoe lastig het is om na een maand door te zetten. „Je stuit steeds op hobbels. Het kost tijd om nieuwe situaties te leren kennen. Je moet jezelf en je omgang met anderen opnieuw uitvinden.”

Die eerste maand opent ogen. „Nu weet je hoe vaak je nee moet zeggen en hoe je avonden doorkomt waarop je normaal zou drinken. Wat doe je op feestjes? Op vrijdagavond? In het begin helpt het om alternatieven te zoeken: wat ga je drinken? Of wat doe je in plaats van de kroeg induiken? Veel mensen gaan sporten op vrijdagmiddag.”

Ik hoorde er niet meer bij. Heel eenzaam. Alsof je afscheid neemt van een grote liefde

Jacqueline van Lieshout

Wie Dry January afmaakt, heeft al iets bereikt: je hebt een gewoonte doorbroken. En misschien merk je dat de trek minder wordt. „Je was gewend om als je thuis kwam een biertje te nemen. Als de handeling (biertje pakken) niet meer volgt op de prikkel (thuiskomen) verdwijnt geleidelijk de drang.” Je weet nu ook wat de voordelen zijn – al moet je daar soms aan herinnerd worden als er drank voor je neus staat. En je ziet dat anderen jouw ‘nee’ accepteren. En als ze dat niet doen? „Dan moet je misschien her-evalueren wie je vrienden zijn.”

Als je een keer zwicht, weet je nu, ben je niet af. „Vraag je af waarom je dronk. Met welke mensen was je, welk gevoel had je? Dat helpt je de volgende keer.” Bewustwording is de grootste winst van een maand zonder alcohol. De meeste deelnemers drinken na Dry January minder dan ze ervoor deden.

De drinkende massa

„Krijg ik er ook een touw bij?” Jacqueline van Lieshout kondigde in december haar boek Ontwijnen aan op Facebook en kreeg meteen een sloot woedende reacties over zich heen, waarvan het touw lang niet de ergste was. „Ik was wel even van slag, maar het maakt ook het grote pijnpunt zichtbaar: hier mag je niet aankomen. Alcohol is onze teddybeer, onze troost in een stressvol bestaan. Als je stopt zien anderen dat alsof je de kleur uit je leven haalt. En alsof je dat ook bij hen wilt doen”, zegt Van Lieshout (44).

Het woord ‘alcoholist’, zegt ze, leidt af van het echte probleem: de drinkende massa. „Ik zie om me heen hoe normaal het is. De camping bij Bloemendaal staat straks weer vol met geslaagde hippe veertigers die zich de hele zomer knetterlam zuipen.”

Ze schreef zes boeken over voeding en gezondheid voordat ze zich realiseerde dat er tussen haar werk en haar drinkgedrag op z’n minst een kleine inconsistentie zat. Het kwartje viel toen ze na een liquid weekend op Vlieland – „Niet eens hakken hè, gewoon de hele dag gesoigneerd sauvignon drinken” – daar met haar man bij de huisarts belandde omdat hij zich zo beroerd voelde.

„Toen zij hoorde hoeveel we dronken zei ze: ‘Waar zijn jullie in godsnaam mee bezig?’ ‘Nu is het klaar!’, zei ik. Het kwam uit al mijn vezels. Ik wilde echt nooit meer terug.”

Het hele eerste jaar, nadat ze in de zomer was gestopt, was één grote hobbel, zegt ze. „De eerste Kerst, mijn verjaardag, de eerste terrasdagen – wij zaten voorheen altijd op het terras, en elke vrijdag in de kroeg. En nu voelde ik telkens: ik hoor er niet meer bij. Heel eenzaam, alsof je afscheid neemt van een grote liefde die niet goed voor je was.”

90 procent van de Nederlanders heeft geen flauw idee dat alcoholgebruik kan leiden tot borstkanker. Lees ook: Niet alleen maar slecht voor je lever

En altijd is er die omgeving die helemaal niet wíl dat er iemand uitstapt. „Als je drinkt, omring je je met mensen die graag drinken. Als je zegt ‘ik ben alcoholist’ krijg je alle steun”, zegt Van Lieshout. „Maar ik nokte er gewoon mee, en dát wordt niet geaccepteerd. Dan confronteer je de drinkers te hard met zichzelf. Een vriendin zei een keer half voor de grap: ‘We vragen jou niet mee hoor.’ Stoppen is doodeng, je neemt afscheid van je sociale leven.”

Van 20 naar 0 glazen per week. Wat is de belangrijkste tip? „Er is geen easy does it. Je moet erachter komen wat je wegdrinkt. Wat is er die week gebeurd waardoor je op vrijdag tot het gaatje wilt gaan?” Uiteindelijk is de vraag niet: hoe hou je het vol, maar: wat levert het op? „Kijk naar de voordelen”, zegt Van Lieshout. „Ik ben 20 kilo afgevallen, ik heb een kinderlijke energie, mijn huid en ogen zijn frisser. Ik hou tijd en geld over voor leuke dingen.”

Toen ze een jaar gestopt was, overleed haar vader. Nu mag je toch wel?, zeiden vrienden. Haar man hield haar vast en zei: als je er nu eentje wilt… „Maar ik had geen enkele drang, ik wilde het zo graag doorleven. Alles wat ik dacht in wijn te vinden, komt nu uit mezelf. Ik blus nu de risotto af met wijn zonder een glas te willen. Ik heb een kracht gevonden die ik twintig jaar verzopen heb.”

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.

    • Martine Kamsma