Deze zes boeken zijn onlangs verschenen

Redacteur Margot Poll signaleert welke boeken er ook nog zijn verschenen en kiest er steeds zes om kort te bespreken.

1. Raynor Winn: Het zoutpad.

De Engelse schrijfster Raynor Winn en haar man Moth zijn begin vijftig als zij hun boerderij in Wales gedwongen moeten verlaten. Een verkeerde investering in de plannen van een vriend, betekent uiteindelijk hun faillissement. Tot overmaat van ramp hoort Moth in diezelfde tijd dat hij een ongeneeslijke hersenziekte heeft. Het dakloze echtpaar besluit alles achter zich te laten en het South West Coastal Path te gaan lopen: 1014 kilometer langs de kust in Zuid-Engeland met vaak paden van slechts dertig centimeter breed. Ze hopen door te wandelen hun lot, hun toekomst en de loerende dood te overdenken, maar daarover wordt nauwelijks gesproken. Het enige wat hen bezighoudt is: hoe komen we aan eten, waar zetten we de tent op, wat doet het weer?

Het zoutpad is een persoonlijk verslag van de zware tocht met ook veel geestige momenten, bijvoorbeeld als Moth op een dorpsfeest spontaan begint te reciteren uit het episch gedicht Beowulf (het enige boek dat zij meenamen) in een vertaling van de Noord-Ierse Nobelprijswinnaar Seamus Heaney. De schrijver bleek kort voor hun komst te zijn overleden, waardoor de voordracht als ultiem eerbetoon aan Heaney wordt gezien. Opbrengst 28 pond waarvan zij weer boodschappen kunnen doen. Verder leven zij van bijna niets omdat er niet meer is dan dat.
Al beschrijft Winn weer mooi hoe zij ‘virtueel’ kunnen genieten van andermans eten als zij langs een pub lopen.

Wanneer zij op dag 48 het bord 507 kilometer passeren en het te koud en onherbergzaam wordt om de tocht voort te zetten, verkeert Raynor in een neerwaartse spiraal en merkt Moth dat zijn lichaam niet meer weet hoe te functioneren: ‘Ben ik nu aan het doodgaan?’ Maar ja, ze zijn pas halverwege hun nieuwe levenspad.

(The Salt Path). Vert. Annemie de Vries. Balans, 318 blz. € 22,99

2. Karel Feenstra: Hand schudt hoofd.

In de Tzum-reeks, waarin boeken verschijnen van jonge auteurs verbonden aan het literair weblog Tzum, is nu Hand schudt hoofd verschenen van Karel Feenstra. Een verzameling ‘ultrakorte verhalen’ in steeds tachtig woorden, steeds met een mooie onverwachte climax. Feenstra schrijft (soms) over het nieuws, veel over geschiedenis en zijn familie (‘Klussen met mijn vader’ of het briljante ‘Nummer 7’). Een enkele keer geeft hij toe dat een onderwerp niet in tachtig woorden is te vatten, want dat is hetzelfde ‘als een oude wijnstok in een rozijnendoosje proberen te steken’. Toch lukt het hem, al moest hij zijn blik op het beroemde Tapijt van Bayeux, in verschillende ‘tachtigers’ stoppen om te komen tot een hoogstaande geschiedenisles over de lotgevallen van Willem van Normandië. Het is te hopen dat Feenstra ook langere verhalen gaat schrijven want zijn stijl maakt nieuwsgierig. Maar eerst zijn er nog tachtig-woorden-video’s in de maak die misschien wel kunnen dienen als lesmateriaal op de basis- en de middelbare school.

Kleine Uil, 96 blz. € 16,-

3. Georges Perec: Een man die slaapt.

In een herziene vertaling van het meesterwerk Een man die slaapt (1967) van de Franse schrijver Georges Perec (1936-1982), leven we mee tussen droom en werkelijkheid met een 25-jarige student in Parijs die op een dag ontdekt dat er iets mis is, dat hij niet meer weet hoe je moet leven, de vereenzaming neemt hij eerst voor lief: ‘Je maakt zoals elke dag een kop Nescafé klaar en doet er zoals elke dag een paar druppels gecondenseerde melk in. Je wast je niet, je kleedt je amper. In een roze plastic teiltje leg je drie paar sokken te weken.’ Uiteindelijk wordt de eenzaamheid hem te veel en maken kwelgeesten hem het sluimeren zuur. Het Vlaams-Nederlandse theatercollectief BOG speelt tot eind februari een prachtige toneelbewerking van dit intense boek .

(Un homme qui dort). Vert. Rokus Hofstede. De Arbeiderspers, 112 blz. € 20,99

4. Margot Vanderstraeten: Het zusje van de buurvrouw.

De novelle Het zusje van de buurvrouw van de Vlaamse schrijfster Margot Vanderstraeten werd geschreven in opdracht van Te Gek!?, een Belgisch initiatief dat psychische problemen bespreekbaar wil maken. Vanderstraeten, die vorig jaar de E. du Perron-prijs kreeg voor haar boek Mazzel tov over haar ervaringen als kindermeisje in de gesloten orthodox-Joodse wereld van een Antwerpse gezin, schrijft over anorexia bij een jong Marokkaans meisje en sprak voor haar verhaal met anorexia-patiënten, hun familie en hulpverleners. Na een aardige inleiding over twee 27-jarige buren die elkaar pas na een lekkage leren kenen, belanden we in de wereld van Nadja Chouial. ‘Een verhaal in 36 kilo’ over een meisje dat nog precies weet wanneer hét is gebeurd terwijl de hulpverlener weerspreekt dat de ziekte op één moment kan zijn begonnen. Een hartverscheurend verhaal over de lijdensweg van een anorexia-patiënte die zich nog eens dubbel benadeeld voelt in de kliniek omdat er niet één Marokkaanse hulpverlener werkt: ‘Ik heb de pest aan deze achterstand’. Of een gedachte die veelzeggend is: ‘Ik strijk neer op hun turquoise sofa, die veel zachter blijkt dan ik had ingeschat. Ik heb het gevoel heel diep in het kussen weg te zakken, en van die sensatie raak ik overstuur, want als je ergens diep in wegzakt, moet je heel veel wegen’. Niet alleen het lijden van Nadja gaat door merg en been, ook de onwetendheid van de moeder die haar dochters weerzin tegen eten wijt aan de negatieve invloed van het Westen of zelfs zichzelf de schuld geeft waardoor de ziekte ook hun moeder-dochter verhouding vertroebelt. Het loopt niet goed af met Nadja, dus het is geen hulpboek voor andere meisjes die hun ‘honger omarmen’ als een vriend die bij je hoort.

Angèle, 146 blz. € 17,50

5. Patrick Lateur: Leonardo literair.

Het Leonardo Da Vinci-jaar – 500 jaar geleden overleed de Italiaanse kunstenaar – begon met een unieke tentoonstelling in het Teylers Museum in Haarlem en vele tentoonstellingen zullen nog volgen (o.a. in Milaan, Florence, Vinci, Turijn en Parijs). Toen hij stierf liet hij bijna dertienduizend vellen met aantekeningen en schetsen na aan zijn leerling Francesco Melzi, waarvan er ruim zevenduizend bewaard zijn gebleven. Da Vinci was linkshandig en schreef van rechts naar links in spiegelschrift. De Vlaamse classicus, dichter en vertaler Patrick Lateur vertaalde en koos voor Leonardo literair verschillende van deze annotaties. Zo spreken de aantekeningen van Da Vinci voor Het Laatste Avondmaal – zoek de muurschildering er vooral even bij – zeer tot de verbeelding als hij schrijft: ‘De andere keert zich om met een mes in de hand en gooit met dat mes op tafel een beker om’. Of ‘De ander toont met open handen zijn palmen en trekt de schouders op tot aan zijn oren, sprakeloos van verwondering.’ Hulde aan Lateur voor deze mooie selectie waarin we Da Vinci ook leren kennen als docent die zijn leerlingen leert hoe te schilderen in de natuur, hoe een figuur een mooi uiterlijk te geven, hoe een veldslag te verbeelden. Of uitlegt wat een goed schilder moet weten: zoek de fouten in je eigen schilderij in plaats van kritiek te hebben op andermans werk. Dit kun je doen door steeds een ‘effen spiegel’ voor het kunstwerk te houden omdat je het dan omgekeerd ziet – als keek je naar het werk van iemand anders. Lessen die vijfhonderd jaar met gemak hebben overleefd.

Athenaeum, 288 blz. € 20,-

6. Hans Ramsoedh: Surinaams Onbehagen.

Voor wie na de uitlatingen van minister Blok over ‘failed state’ Suriname, meer wil begrijpen van de voormalige Nederlandse kolonie, leze Surinaams Onbehagen van Hans Ramsoedh. In een omvangrijk en gedetailleerd overzicht toont de historicus, die eerder promoveerde op de omstreden gouverneur Johannes Kielstra (1933-1944), de verschillende kanten van de sluimerende onvrede die volgens hem ‘een constante onderstroom’ in de Surinaamse geschiedenis is geweest. Eerst was er de ‘illusie van de politieke ontvoogding (1865-1945)’, daarna volgde de ‘politisering van etniciteit’ in dit veelkleurige land van zorg en hoop. Uiteindelijk kreeg Suriname ‘Bouterse als populist’, wiens beleid, of veeleer het gebrek eraan, slechts tot teleurstellingen en wanhoop heeft geleid. En dan is er ook nog het wachten op het vonnis inzake de Decembermoorden, waarin president Bouterse hoofdverdachte is.

Uitgeverij Verloren, 376 blz. € 25,-

    • Margot Poll