Zo moet je omgaan met wolven in Nederland

Wolvenplan Vee- en hobbydierhouders krijgen drie jaar om zich voor te bereiden op de komst van de wolf, staat in een plan van de provincies.

Een grijze wolf in Moritzpark, Duitsland, in december 2018.
Een grijze wolf in Moritzpark, Duitsland, in december 2018. Foto Filip Singer / AP

Natuurbeschermers zijn blij met de komst van wolven naar Nederland maar ook boeren, jagers en buitenlui zullen met het streng beschermde dier moeten leren leven. Dat stelt het wolvenplan, dat de provincies donderdag hebben vastgesteld, en dat als „leidraad” moet dienen voor hoe om te gaan met wolven.

De komende drie jaar moeten professionele veehouders én hobbydierhouders worden voorbereid op de definitieve komst van de wolf, en hen stimuleren maatregelen te nemen, zoals het plaatsen van stroomdraad, de inzet van kuddewaakhonden en het ’s nachts op stal houden van vee, zo staat in het plan. Houders van dieren die door wolven worden aangevallen, krijgen de komende drie jaar de schade vergoed, ook als ze geen maatregelen hebben genomen.

Een wolf jaagt op wilde dieren, maar ook op vee, zoals schapen. Vorig jaar doodden wolven in Nederland 166 schapen, dat is althans het aantal schapen waarvoor tot en met oktober een vergoeding werd uitgekeerd. „Een aanval op schapen is voor de betrokkenen vaak een emotioneel ingrijpende gebeurtenis. Voor deze emoties is begrip”, stelt het wolvenplan. Overigens worden jaarlijks nog veel meer schapen gedood door honden en vossen: vier- tot dertienduizend.

Lees ook De wolf: nuttig dier of overbodige killer?

Beschermde diersoort

De wolf is een Europese beschermde diersoort, en mag alleen in zeer uitzonderlijke situaties worden afgeschoten. Daartoe rekenen de provincies een wolf die „zonder aanleiding agressief reageert op mensen” als gevolg van „extreme gewenning of hondsdolheid”. Het doden van een wolf is ook „niet uitgesloten”, aldus het wolvenplan, „als een wolf herhaaldelijk goed beschermd vee doodt en steeds manieren vindt om preventieve maatregelen te overwinnen”.

In de toekomst zou het afschieten van wolven aan de orde kunnen komen, als er een populatie is die ecologisch groot genoeg wordt bevonden. Voor die afweging is „internationale afstemming nodig”, aldus de provincies in het plan. Er zijn vorig jaar in Nederland tien wolven gesignaleerd: zes wijfjes en vier mannetjes.

Luister ook naar deze aflevering van onze podcastserie Onbehaarde Apen: Wat zoekt de wolf in Nederland?
U kunt zich ook abonneren via iTunes, Stitcher, Spotify of RSS.

Angstig hoeven mensen niet te worden, stellen de provincies. „Een wolf is een roofdier, geen knuffel, die met respect behandeld moet worden, maar vormt niet op voorhand een bedreiging voor mensen. Menselijke activiteiten in het buitengebied als wandelen, trimmen, mountainbiken, paardrijden, jagen, vissen, kamperen enzovoort zijn in een wolventerritorium gewoon mogelijk. Als een territorium is vastgesteld zal het gedrag van mensen zich daar enigszins op moeten aanpassen.”

De provincies hebben dit nieuwe wolvenplan gemaakt nu er sinds 2015 niet alleen steeds vaker „zwervende” wolven worden gesignaleerd, maar ook wolven die hier langere tijd verblijven en wellicht ook jongen krijgen. Dit worden „territoriale” wolven genoemd. Als bekend is welk territorium een wolf heeft, kunnen dierhouders in dat gebied daar rekening mee houden en preventieve maatregelen nemen. Provincies kunnen daarmee drie jaar ervaring opdoen. Maar het „uitgangspunt” van het wolvenplan is wel dat „de verantwoordelijkheid voor het bekostigen” volledig bij de dierhouder ligt.

Lees ook De zwerftocht van Naya de wolf: een reisdagboek

Hekken

Wolvenkenner Leo Linnartz van Wolven in Nederland, een platform van wolvenkenners dat pleit voor „conflictarm samenleven van mens en wolf”, spreekt in een eerste reactie van „een wijs plan”. Linnartz: „Het is mooi dat wordt aangesloten op wat in het buitenland gebeurt.” Nederland is te klein voor levensvatbare populaties, vindt hij: die zijn afhankelijk van wolven in het buitenland. „Het is ook goed dat schapenhouders drie jaar de tijd krijgen hun dieren te beschermen, dat kun je niet van de ene op de andere dag afdwingen.” En afschieten? „Ja, als er vele duizenden wolven in Europa zijn, dan moet er iets gebeuren. Maar als je nu de leider van een roedel zou schieten, trekken de jongen weg en gaan ze op zoek naar gemakkelijke prooien zoals schapen. Dan krijg je alleen maar meer overlast.”

Boerenorganisatie LTO Nederland had hogere verwachtingen van het wolvenplan. „We twijfelen echter of dit plan genoeg houvast biedt om de veiligheid van mens en dier te waarborgen”, laat de organisatie weten. „Veel van onze vragen blijven onbeantwoord. Worden burgers en de gebruikers van natuur- en landbouwgrond wel goed ingelicht, als er een wolf in de buurt is? Waarom krijgt preventie geen invulling in dit plan, maar wordt het aan elke provincie apart overgelaten? Wanneer wordt er nou precies tot beheer overgegaan door de verantwoordelijke instanties? We hebben herhaaldelijk om duidelijke kaders gevraagd, helaas tevergeefs.”