Geen verdubbeling geweld tegen agenten tijdens jaarwisseling

Uit analyse van definitieve politiecijfers blijkt het het geweld tegen agenten in de afgelopen jaren juist sterk afneemt.

De mobiele eenheid van de politie in actie in de Groningse wijk Paddepoel.
De mobiele eenheid van de politie in actie in de Groningse wijk Paddepoel. Foto ANP Ginopress

Het aantal meldingen van geweld tegen de politie tijdens de jaarwisseling is niet verdubbeld ten opzichte van een jaar eerder. Over de afgelopen vijf jaar is juist een sterke daling te zien. Dat blijkt uit een analyse van politiecijfers door datajournalistiek bedrijf LocalFocus en Marnix Eysink Smeets, lector Publiek Vertrouwen in Veiligheid op de Hogeschool Inholland Rotterdam.

De politie meldde op 1 januari dat het aantal geregistreerde geweldsincidenten tegen agenten was verdubbeld: van 27 naar 59. Plaatsvervangend korpschef Henk van Essen noemde deze stijging “onacceptabel”. Op basis van deze voorlopige politiecijfers deed premier Mark Rutte op 11 januari de opvallende uitspraak dat hij relschoppers die hulpverleners mishandelen “het liefst allemaal persoonlijk in elkaar [zou] slaan”.

Uit definitieve politiecijfers komt een heel ander beeld naar voren. Het aantal geweldsincidenten tegen agenten tijdens de jaarwisseling nam in een jaar tijd weliswaar toe: van 51 naar 59. Maar het aantal agenten dat slachtoffer werd nam af van 88 tot 82. Gekeken vanaf jaarwisseling 2014/2015, toen de politie voor het eerst deze cijfers bijhield, is zelfs een sterk dalende trend zichtbaar. Tijdens Oud en Nieuw in 2014/2015 waren 149 agenten slachtoffer van geweld tegen 82 afgelopen jaarwisseling.

Lees ook de column van Folkert Jensma: Oud-en-nieuw-anarchie neemt al jaren af

‘Geen fout politie’

Politiewoordvoerder Helma Huizing zegt in een reactie tegen NRC dat er geen fout is gemaakt. De verschillende cijfers hebben volgens haar te maken met het moment van registreren. “Tijdens de afgelopen jaarwisseling hebben veel agenten al voor acht uur ‘s ochtends melding gemaakt van geweld. Dat is het beeld dat wij op 1 januari hebben. Maar dit jaar was de naregistratie een stuk lager dan een jaar eerder”.

Tijdens de jaarwisseling van 2017/2018 was er op 1 januari namelijk sprake van 27 geweldsincidenten. Na het opmaken van de definitieve balans werd dit verhoogd tot 51; veel agenten bleken pas na 1 januari melding te maken van een geweldsincident. Dit jaar waren de meldingen op 1 januari ook de definitieve cijfers. Dat het politiebericht sprak over verdubbeling van het aantal incidenten noemt Huizing niet voorbarig. “In het bericht staat duidelijk dat dit op basis is van voorlopige cijfers”.

Niet alleen geweldsincidenten tegen agenten vertonen een dalende trend, ook het aantal aanhoudingen tijdens de jaarwisseling neemt sterk af. In de afgelopen vijf jaar zelfs met meer dan de helft: van 639 in 2014/2015 tot 391 afgelopen jaarwisseling. Eysink Smeets kijkt dan ook kritisch naar ferme politieke oproepen om geweld tegen hulpverleners strenger te straffen. “Dit zet de roep om extra strafrechtelijke mogelijkheden in een bijzonder daglicht”.

De kleine stijging van het aantal incidenten tijdens de jaarwisseling zou volgens Eysink Smeets te maken kunnen hebben met het weer. Tijdens de oud-en-nieuwviering van 2017/2018 waren er stevige buien waardoor veel mensen binnen blijven en er ook minder incidenten zijn. Bij de afgelopen jaarwisseling was er zacht winterweer. Maar ook bij deze cijfers blijft de trend sterk dalend.

De politie heeft na de definitieve cijfers niet overwogen om een correctie door te voeren op het eerdere bericht, zegt Huizing desgevraagd. “Die cijfers sturen we zoals elk jaar naar de Tweede Kamer. Maar in de toekomst kunnen we hier rekening mee houden. Blijkbaar registeren collega’s veel sneller”.

    • Huib de Zeeuw