Energie

Energietransitie levert frustratie op bij ‘speelbal’ Rotterdam

De haven van Rotterdam wil graag een leider zijn in het klimaatbeleid, maar is tegelijkertijd een speelbal van hogere machten.

Het is alsof de miljardeninvestering van het Britse chemieconcern Ineos in de haven van Antwerpen het klimaatdebat in Rotterdam op scherp heeft gezet.

Toont het mislopen van deze grote klant (en bijbehorende werkgelegenheid) dat de energietransitie op een verkeerd spoor zit? Een „banentransitie naar Antwerpen”, zoals raadslid Geert Koster van Leefbaar smalend opmerkte in het spoeddebatje dat hij over de kwestie aanvroeg? Of viert Antwerpen een pyrrusoverwinning omdat het met lagere eisen voor CO2-uitstoot traditionele chemie aantrekt die niet thuishoort in de toekomst van een duurzame haven?

Uit de reactie van havenwethouder Adriaan Visser bleek dat er hard aan Ineos is getrokken, zelfs met hulp van premier Rutte vanuit zijn torentje. De extra uitstoot van CO2 had de haven weliswaar voor een zwaardere opgave geplaatst, maar Ineos had met kennis en investeringen kunnen bijdragen aan de transitie van het huidige chemiecluster, aldus de wethouder.

De kwestie Ineos ijlde afgelopen week na bij de talkshow van DRAAD in debatcentrum Arminius met als thema: wat voor haven wil Rotterdam hebben? Haveneconoom Bart Kuipers (Erasmus Universiteit) betoogde daar dat Rotterdam niet rouwig hoeft te zijn om het afhaken van de Britten: „De haven moet een ander „groeipad” kiezen, van ontwikkeling en gebruik van duurzame energie.” Concurrentie van Ineos had initiatieven op het gebied van waste-to-chemicals (chemicaliën uit afval) wellicht in de weg gezeten.

twee kolencentrales door de strot geduwd

De energietransitie in de haven levert een hoop frustratie op. Rotterdam wil veel, maar is afhankelijk van bedrijven die wel of niet komen en wel of niet investeren. En van hogere overheden, landelijk en Europees, die de speelruimte bepalen en wel of niet met subsidies over de brug komen. Rotterdam wil graag leidend zijn, maar is in menig opzicht speelbal. „Niet zo lang geleden zijn Rotterdam door de rijksoverheid nog twee kolencentrales door de strot geduwd. De ontwikkelingen in de haven zijn door de gemeente nauwelijks te beïnvloeden”, zei Kuipers.

Hoewel de energietransitie in de haven breed wordt gesteund – ook in het college en de gemeenteraad – ligt de politiek over de weg er naartoe met elkaar overhoop. Over één ding eens zijn partijen van links tot rechts het eens: onzekerheid over bijvoorbeeld een CO2-tax maakt bedrijven kopschuw. Daarom is het uitkijken naar het Rotterdamse klimaatakkoord van wethouder Arno Bonte.

Overigens is een binnenbrandje in het Rotterdamse klimaatbeleid onlangs tijdig geblust. Directeur Allard Castelein van het Havenbedrijf waarschuwde enkele weken geleden op de Dag van de Haven dat het Rotterdamse akkoord niet meer eisen moet stellen dan het landelijke. Dat zou „ongepast, ongewenst en onhaalbaar zijn”, aldus Castelein. Die oproep was achteraf overbodig, zo bleek in de wandelgangen van Arminius. Wethouders Visser en Bonte hebben die plooi met Castelein inmiddels gladgestreken, vertelde Visser desgevraagd: het college en het Havenbedrijf zitten wat dat betreft op één lijn.

    • Frank de Kruif