‘Asielzoeker moet langer wachten op start aanvraag’

De wachttijd voor aanvragen die nu worden ingediend is volgens Vluchtelingenwerk Nederland opgelopen tot een jaar en vier maanden.

De omgeving van het azc Crailo, bij Laren.
De omgeving van het azc Crailo, bij Laren. Foto Olivier Middendorp

De wachttijd voor de start van asielaanvragen is flink gestegen in vergelijking met voorgaande jaren. Wie nu een asielaanvraag doet, moet tot een jaar en vier maanden wachten voordat de Nederlandse Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) een eerste gehoor - het begin van de procedure - afneemt. Dat stelt Vluchtelingenwerk Nederland.

De organisatie baseert zich op cijfers van de IND en de instantie Eurostat, over asielaanvragen die voor het eerst werden ingediend. Ook in september vorig jaar was sprake van opgelopen wachttijden, bleek destijds toen NRC cijfers opvroeg bij het ministerie van Justitie en Veiligheid.

Toen was de wachttijd vijf maanden. “Dat was al lang, maar we constateren nu dat de wachttijd versneld langer is geworden” , zegt Jasper Kuipers van Vluchtelingenwerk Nederland. Er hebben zich niet meer vluchtelingen met een asielaanvraag gemeld in Nederland. De wachttijden waarover de organisatie nu melding maakt, gelden volgens Kuipers voor personen die “grote kans maken op een succesvolle asielprocedure, dus van wie bijna zeker is dat zij ook asiel zullen krijgen”, zoals vluchtelingen uit oorlogsgebied.

Zeventig weken vooruit gepland

Het ministerie van Justitie en Veiligheid reageert tegenover NOS op de kritiek van Vluchtelingenwerk. Volgens een verklaring wordt het “merendeel van de zaken binnen een redelijke termijn door de IND afgedaan”. Om de doorlooptijd terug te dringen heeft het ministerie vorig jaar tweehonderd extra ambtenaren aangenomen. Volgens het ministerie wordt in de prognose van Vluchtelingenwerk “géén rekening gehouden met de maatregelen”.

De IND schrijft dat de gemiddelde doorlooptijd nu 46 weken betreft voor mensen die een verlengde procedure moeten doorstaan. Kuipers wijst op een verschil in de berekening die door de twee instanties wordt gehandhaafd:

“Mensen die nu aan de beurt zijn voor hun eerste verhoor bij de IND, hebben daarop 43 weken gewacht. Voor nieuwe gevallen, de mensen die nu aankomen en aangeven een asielaanvraag in te willen dienen, wordt over zeventig weken een interview ingepland. Zij starten de procedure in mei 2020.”

Wettelijk moet de IND asielaanvragen binnen zes maanden afhandelen - die looptijd kan worden opgerekt tot achttien maanden bij complexe gevallen. De uiteindelijke afhandeling van de procedure - na het verhoor met de dienst - kost doorgaans acht dagen. Die periode van behandeling is niet langer geworden

Vluchtelingenwerk vindt het kwalijk dat de asielzoekers te maken hebben met meer onzekerheid nog voordat hun procedure van start gaat. In een persbericht schrijft de organisatie dat de lange wachttijden voor de asielzoekers leiden tot persoonlijke frustratie. Als zij medische zorg nodig hebben, krijgen zij daar doorgaans pas toegang toe zodra de procedure is gestart. Datzelfde geldt voor (taal)onderwijs. Ook in logistieke zin zorgt de wachttijd voor problemen: de ‘wachtkamers’ die als opvangcentra zijn ingericht voor vluchtelingen wiens procedure nog moet beginnen, zijn erop ingericht mensen voor een veel kortere periode op te vangen.

Personeel in azc’s

Woensdag uitte de Inspectie Justitie en Veiligheid ook kritiek op de omstandigheden voor asielzoekers en personeel in asielzoekerscentra (azc’s), zeker de instellingen voor de ‘overlastgevende asielzoekers’ in Hoogeveen en Amsterdam. Daar wonen mensen die kampen met ernstige psychische problemen, verslavingen, of met een crimineel verleden.

De Inspectie concludeert in een nieuw rapport dat medewerkers in die centra niet genoeg middelen hebben om in te grijpen in de confrontaties met bewoners, die zij regelmatig meemaken. Het werk is daardoor onveilig.