Recensie

Middeleeuws Russisch kerkgezang met bedwelmend effect

Klassiek Het Nederlands Kamerkoor trekt deze week rond met een ongewoon maar fascinerend a-capellaprogramma: een Russisch requiem uit de 17de eeuw en Schnittkes indringende ‘Concert voor koor’.

Foto Melle Meivogel

Nederland is een zangland, met naar verluidt ruim anderhalf miljoen koorzangers. Maar wie daarvan is vertrouwd met de Russische strochnoe-traditie, of met het verschil tussen de middeleeuwse strotsjnoje- en demestvennoje-meerstemmigheid?

Om de blik te verbreden werkt het Nederlands Kamerkoor deze maand samen met de Russische (voor-)zanger, dirigent en musicoloog Daniil Sayapin (1974), die met zijn doordringende bas-bariton letterlijk voorgaat in een a-capellatraditie die ons vreemd in de oren klinkt.

De responsoria die Sayapin en het zestienkoppige mannenkoor zingen, worden gepresenteerd als een ‘Russisch middeleeuws requiem’. Ze dateren van halverwege de 17de eeuw, maar wortelen in een traditie die langer teruggrijpt. Sayapin speurde bibliotheken af in Moskou en Sint Petersburg en stelde uit zeven bronnen de uitvoeringsversie samen die deze week in acht Nederlandse zalen en kerken klinkt, en door muziekuitgever Donemus ook is uitgegeven. Een eerdere uitvoeringsversie van de muziek bestond wel, maar stoelde slechts op één bron.

Liefhebbersmuziek is het, dit Russische kerkgezang. De reciterende lijnen van de voorzanger vinden een vervolg in gelaagd, monotimbraal mannengezang, dat door de mannen van het Nederlands Kamerkoor onder leiding van Peter Dijkstra geconcentreerd en trefzeker wordt uitgevoerd. Enge samenklanken als secundes en tertsen zorgen voor een bewierookt, bedwelmend effect. In het Amsterdamse Muziekgebouw miste je dinsdag de sfeer van een kerk, al werd met dimlicht, kaarsen en beierende klokken (helaas op tape) wel actief aan liturgische sfeerreconstructie gedaan. Twee van de nog volgende concerten zijn wel in kerken: zeker van grote meerwaarde.

Met dit Russisch Requiem leidde het Kamerkoor een indrukwekkende uitvoering in van Schnittkes Concert voor koor, inclusief de na zo’n warm baritonaal bad plots als fel ervaren vrouwenstemmen. Onder Dijkstra’s even exacte als bezielde leiding ontsloot het een heel universum van religieuze sferen, uiteenlopend van boetvaardigheid tot zondigheid en ootmoed.

    • Mischa Spel