Opinie

    • Paul Scheffer

De Brexit is een geweldig geschenk aan Beijing

Het drama van de Brexit duurt maar voort. De Britten doen alsof de wereld stilstaat in afwachting van witte rook uit Downing Street. Zowel Theresa May als Jeremy Corbyn stellen de eenheid van hun partij boven de eenheid van hun land, laat staan dat ze zich zorgen maken over de eenheid van Europa.

De chaos in het Verenigd Koninkrijk kon op geen slechter moment komen. Het onvermogen om oplossingen te vinden verzwakt de Europese Unie terwijl de spanningen in de wereld oplopen. Zie de handelsoorlog tussen Amerika en China, die onlosmakelijk verbonden is met de internationale veiligheid – ook die van Europa.

Ivo Daalder vertelt in NRC over een recent bezoek aan het ministerie van defensie in Washington: „Wat zijn de prioriteiten op het Pentagon? China, China, China.” Een nieuwe Koude Oorlog is in de maak. Daalder was ambassadeur bij de NAVO onder de vorige president. Met alle kritiek die hij heeft op Donald Trump is hij het wel eens met diens houding tegenover China.

De controverse rond het Chinese Huawei, het grootste telecombedrijf ter wereld, is illustratief. Een topvrouw is in Canada gearresteerd op verdenking van het schenden van de sancties tegen Iran. De oprichter van het bedrijf, Ren Zhengfei, verdedigde zich onlangs tegen beschuldigingen van spionage: „Het Westen denkt dat de ideologie op Huawei-apparatuur gedrukt staat. Dat is net zo stom als het kapotslaan van weefmachines tijdens de industriële revolutie.”

Zhengfei doet alsof het gaat om angst voor technologische vooruitgang, maar hij begrijpt heel goed de westerse argwaan. Er is geen belangrijke onderneming in China die niet verweven is met de eenpartijstaat. Zeker zo’n strategisch bedrijf als Huawei staat niet los van het veiligheidsapparaat. Zhengfei staat bekend om zijn goede politieke en militaire connecties.

De Amerikaanse zorgen zijn gegrond. Het is naïef om kritieke infrastructuur in Chinese handen te leggen. Toch gebeurt dat in Nederland, waar het netwerk van T-Mobile door Huawei wordt beheerd. Sterker nog, de hoofdleverancier van het vernieuwde C2000-communicatiesysteem voor onder andere politie, inlichtingendiensten en brandweer in Nederland is een dochteronderneming van het Chinese bedrijf Hytera Communications.

De regering broedt op een nieuwe China-strategie. Die herbezinning komt geen dag te vroeg, maar het is evident dat alleen in een Europees verband tegenwicht kan worden geboden aan de machtsontplooiing van China. Dat is nodig, want de ervaring leert dat onderdrukking van de eigen bevolking zelden ophoudt bij de landsgrenzen.

Ervaring leert dat onderdrukking van de eigen bevolking zelden ophoudt bij de landsgrens

Deze grootmacht koppelt voor het eerst in de geschiedenis totalitaire macht aan geavanceerde informatietechnologie. In een mooi artikel van Volkskrant-correspondent Marije Vlaskamp viel te lezen hoe een bewakingsstaat wordt gebouwd: „In 2020 is honderd procent dekking gerealiseerd dankzij 570 miljoen camera’s – één camera per twee burgers – gecombineerd met kunstmatige intelligentie, die nooit rust en steeds vernuftiger wordt.”

Dit zou de democratieën in de wereld bijeen moeten brengen. Ivo Daalder vraagt zich af waarom Trump geen bondgenoten zoekt: „President Macron heeft hem in september gezegd: wij zijn het helemaal met je eens over China. Waarom kunnen we niet samenwerken? Trump antwoordde: China kan ik zelf wel aanpakken.”

Zo worden de contouren van een nieuwe wereldwanorde met de dag duidelijker. Het verdeelde Europa dreigt vermalen te worden tussen continentale machten als China, Rusland en Amerika. Daarom werkt het verlies van de Britten – naast de Fransen de enige serieuze veiligheidsmacht in Europa – slecht uit. Een Brexit versterkt de autoritaire wending in de wereld: een geweldig cadeau voor de leiders in Moskou en Beijing.

Dat is het verraad van populistische politici als Le Pen, Farage, Salvini, Orbán en Wilders. Ze beloven bescherming aan de bevolking, maar door de afbraak van de Europese Unie leveren ze hun samenlevingen uit aan autoritaire staten die onze veiligheid bedreigen. Pleidooien om de Brexit na te volgen zijn roekeloos – ze maken Europa kwetsbaar.

De meeste burgers verwachten iets heel anders. Cultuurhistoricus René Cuperus vat de uitkomst van recente raadpleging in verschillende Europese landen goed samen: „Men wil een Europese Unie met meer kracht en eenheid naar buiten en minder bemoeizucht naar binnen.”

De Unie moet niet de nationale staten voorbij willen streven, maar moet de nationale staten juist beschermen in een steeds ruigere wereld. Zo’n keuze zou ook de Britten bij Europa houden.

Paul Scheffer is hoogleraar Europese studies.
    • Paul Scheffer