ASML moet op adem komen

Chipindustrie Nu de chipindustrie pas op de plaats maakt, wil ASML zich voorbereiden op een nieuwe groeiperiode.

Bestuursvoorzitter Peter Wennink (links) en financieel directeur Roger Dassen van ASML woensdag tijdens de presentatie van de jaarcijfers.
Bestuursvoorzitter Peter Wennink (links) en financieel directeur Roger Dassen van ASML woensdag tijdens de presentatie van de jaarcijfers. Foto Eva Plevier/Reuters

Zelfs een topjaar kan tegenvallen. Chipmachinefabrikant ASML presenteerde woensdag de hoogste omzet ooit (10,9 miljard euro) en beloofde vijftig procent extra dividend, toch reageerden beleggers aanvankelijk teleurgesteld.

De oorzaak: ASML’s matig gevulde orderboek voor het eerste kwartaal van 2019 roept angst op voor een crisis in de chipindustrie. ASML’s klanten, chipmakers als Samsung, Intel en TSMC, zien de vraag naar onder meer smartphones teruglopen en stelden daarom de aanschaf van nieuwe lithografiemachines uit.

Dat zijn de complexe, tientallen miljoenen euro’s kostende apparaten die wafers (ronde platen met halfgeleidend materiaal) belichten. Zo worden chips met een nauwkeurig patroon bedrukt; chips die uiteindelijk als geheugen of als processor in computers, telefoons of datacentra belanden. ASML is marktleider in deze lithografietechniek.

Alarm van Apple

De halfgeleidermarkt is wankel door een dreigende handelsoorlog, zwakke economische groei in China en de Brexit-perikelen in Europa. Als Apple alarm slaat voor dalende iPhone-verkopen en ASML wijst op aarzelende chipfabrikanten, ligt een dip dan niet voor de hand?

Tijdens de presentatie van de jaarcijfers in Veldhoven drukt Peter Wennink, bestuursvoorzitter van ASML, de aandeelhouders echter op het hart dat de dip hooguit een dipje is: „Een tijdelijke terugval. Orders die nu vertraagd zijn, komen in de tweede helft van 2019 alsnog terug. Fabrikanten kunnen het zich niet veroorloven achterop te lopen in de techniek.”

De chipindustrie ademt nog altijd mee met de macro-economie, beaamt Wennink. Maar de pieken en dalen worden kleiner omdat chips in meer verschillende apparaten zitten, niet alleen in computers en telefoons. Zo wordt krimp in de smartphoneverkopen gecompenseerd door meer vraag naar chips voor servers, 5G-netwerken en de auto-industrie.

Het maakt ASML weinig uit waar de chips voor gebruikt worden, als er maar méér gebruikt worden.

Eigenlijk komt het dipje wel goed uit: zo kan ASML een beetje op adem komen. „Een geluk bij een ongeluk”, zegt Wennink. „Ons personeelsbestand groeide vorig jaar met 21 procent. We hebben tijd nodig om de mensen te trainen en ze te laten landen voordat ze ‘effectief’ zijn.”

ASML telt nu 24.000 medewerkers, waarvan er zo’n 12.000 in Nederland werken.

Wennink is optimistisch over de lange termijn; een jaaromzet van 19 tot 24 miljard in 2025, afhankelijk van het groeitempo van de wereldeconomie. In tijden van krimp moet ASML juist investeren in nieuw onderzoek, om optimaal „waarde te pakken zodra de markt weer aantrekt”.

Het bedrijf breidt daarom uit: niet alleen lithografie, maar ook de controle van de wafers. Daar zou de technologie van Mapper van pas kunnen komen, het Nederlandse chipbedrijf dat vorige maand failliet ging. ASML vindt dat de techniek voor Nederland bewaard moet blijven en praat met de curator. Het Mapper-personeel is welkom bij ASML, zegt Wennink.

EUV naar China

Er waren tegenvallers; ASML betaalde 131 miljoen euro om een slepend patentconflict met Nikon te sussen en een brand bij toeleverancier Prodrive in Son en Breugel levert – tijdelijk – 300 miljoen euro schade op.

Maar ASML noteerde ook 30 orders voor EUV-machines, die elk meer dan 100 miljoen euro kosten.

EUV is het neusje van de zalm als het gaat om lithografietechniek en kan nog veel nauwkeuriger patronen afdrukken. Eindelijk werkt EUV op zo’n hoog tempo (meer dan 145 wafers per uur) dat fabrikanten het een waardevolle investering vinden.

De meeste EUV-machines gaan naar Taiwan, de VS en Korea, maar ook de eerste Chinese order is binnen. Durft ASML deze geavanceerde technologie te leveren aan een land dat de reputatie heeft om intellectueel eigendom te stelen? ASML was al het doelwit van een Chinese hackaanval.

Wennink: „De Chinese chipmarkt zal de komende tien, twintig jaar snel groeien en daar willen wij bij zijn. We doen alles aan om onze informatie te beschermen en maken duidelijke afspraken. Zodra er inbreuk wordt gemaakt op ons eigendom, dan stoppen we met leveren. En dan heeft China een heel groot probleem.”