Assembleevoorzitter Juan Guaidó maandag bij de Centrale Universiteit van Venezuela in Caracas. „Ik weet dat er onder militairen veel onvrede is.”

Foto Miguel Gutiérrez/EPA

‘Het leger moet de kant van het volk kiezen’

Juan Guaidó oppositieleider Venezuela

Venezolanen betogen weer, aangespoord door de nieuwe, zelfverklaarde ‘interim-leider’ Juan Guaidó. „We staan op een tweesprong.”

Juan Guaidó (35) wordt aangeklampt, omhelsd en gekust, terwijl hij zich met moeite een weg baant over het plein van de Nationale Assemblee in het centrum van Caracas. Zodra parlementariërs en journalisten hem in het vizier krijgen, stormen ze op hem af. Allemaal willen ze iets van Guaidó, de man die nog maar tien dagen geleden tot parlementsvoorzitter werd gekozen, maar nu al wordt gezien als de redder van het noodlijdende Venezuela.

Lees ook dit profiel van Juan Guaidó: de oppositie in Venezuela heeft een nieuw gezicht

„Het zijn spannende en hectische dagen. We staan op een tweesprong in ons land. Willen we nog langer in een dictatuur leven of kiezen we nu eindelijk de weg naar vrijheid?”, zegt Guaidó, nadat hij de menigte van zich af heeft geschud en plaats heeft genomen op een grote leren stoel in zijn werkruimte in de assemblee.

Deze woensdag staan in meerdere steden binnen en buiten Venezuela demonstraties gepland. De sfeer in het door schaarste en hyperinflatie geteisterde land is voorafgaand aan de protestdag gespannen en afwachtend, maar ook hoopvol. Zouden de dagen van de autocratische president Nicolás Maduro eindelijk geteld zijn? Is met Guaidó een nieuwe leider en mogelijke interim-president opgestaan? Dat zijn de vragen die je hoort in de straten van Caracas.

Eind 2017 werden wekenlange protesten tegen Maduro door diens bewind met dodelijk geweld neergeslagen. Oppositiekopstukken zijn het land uit gejaagd, in de cel gegooid of onder huisarrest geplaatst. Ook Guaidó – van huis uit ingenieur en sinds 2015 parlementslid – loopt gevaar, realiseert hij zich maar al te goed. „Het kan een kwestie van tijd zijn voor ze me arresteren, want tot nu toe zijn alle politici die zich tegen Maduro hebben gekeerd, gecriminaliseerd, vastgezet of monddood gemaakt.”

Binnen het leger rommelt het

Juan Guaidó, gekleed in een donkerblauw pak met witte blouse, is jong en zelfverzekerd. En ondanks de spanning waaronder hij leeft, nu hij als Maduro’s belangrijkste uitdager voor het presidentschap wordt gezien, oogt hij stralend en opgewekt.

Nadat Maduro op 10 januari voor een tweede termijn werd beëdigd (na frauduleuze verkiezingen vorig jaar mei) brak een nieuwe golf van volkswoede uit en groeide de internationale kritiek op Caracas. De Venezolaanse Grondwet schrijft voor dat bij gebrek aan een legitieme leider de assembleevoorzitter de eerst aangewezene is om interim-president te worden. „Ik heb aangegeven dat ik het alleen wil doen als de bevolking en het parlement achter me staan. En ik hoop van harte dat het leger zich losmaakt van Maduro en inziet dat het nu de kant van de bevolking moet kiezen.”

De Venezolaanse leider Maduro vierde begin januari zijn inauguratie, terwijl zijn land leegloopt

Hoewel het leger de regering nog steunt, rommelt het binnen de strijdkrachten. Maandag vielen in Caracas meer dan 25 leden van de nationale garde een politiebureau binnen en namen ze wapens in beslag, waarna rellen uitbraken. Uiteindelijk werden ze gevangengenomen en werden de protesten neergeslagen. Nog tot laat in de middag smeulde het vuur van brandende auto’s in de wijk Cotiza.

„Ik weet dat er onder de militairen veel onvrede is. Velen kunnen hun kinderen niet verzorgen of helpen als ze ziek worden, omdat er geen medicijnen zijn. Zelf kom ik uit een militaire familie, mijn opa zat bij de marine. Ik heb hart voor het leger, maar laat ze nu de juiste keuze maken”, zegt Guaidó.

Eerder deze week sprak hij de militairen in een rede op internet rechtstreeks aan en herhaalde hij zijn eerdere belofte van amnestie als ze meewerken aan herstel van de democratie. Het zijn dit soort uitlatingen waardoor Maduro en consorten het benauwd krijgen: een scheuring in het leger kan funest voor hen zijn.

De betogingen deze woensdag, met Guaidó als aanvoerder (mocht hij niet voortijdig gearresteerd worden), kunnen het leger het laatste zetje geven. Tegelijkertijd bepleit Guaidó geen militaire staatsgreep: hij wil dat ook het leger de Grondwet respecteert. „Als Maduro verdreven is, pleit ik voor een interim-regering en vervolgens vrije en eerlijke verkiezingen om de democratie te herstellen.”

Ontvoerd door geheime dienst

De volksvertegenwoordiging, kiesraad en het hooggerechtshof hebben onder Maduro de afgelopen jaren hun onafhankelijkheid verloren. „Onze instituties, die beheerst worden door het dictatoriale regime, moeten opnieuw opgebouwd worden.”

Guaidó, die niet tot de elite behoort, is de hoop van de traditioneel zeer verdeelde oppositie tegen Maduro. In korte tijd rees zijn ster razendsnel, wat deze maand al leidde tot een korte ontvoering op klaarlichte dag door de geheime dienst. De locatie van het interview met NRC werd ook twee keer veranderd, omdat eerst onduidelijk was of Guaidó veilig naar het parlement kon komen. „Ik vrees niet voor mijn leven. Wat ik erger vind, is dat kinderen doodgaan, omdat er geen medicijnen zijn en dat al drie miljoen mensen ons land zijn ontvlucht. Daar moeten we ons druk over maken, niet over mijn veiligheid. Ze zullen achter me aan gaan maar ik ben niet bang’’, zegt hij, en vertrekt dan om de vergadering voor te zitten.