Teruglezen: Rutte spreekt in Davos, Riad en Londen prijzen zich aan

We sluiten het Davosblog

Met de laatste sessies onderweg sluiten we het Davosblog voor vandaag. Vrijdag volgen nog enkele sessies, rond het middaguur eindigt het World Economic Forum 2019 met een slotspeech en een afsluitend concert.

Lees hier het programma van vrijdag

Philip Hammond laat 'lastig' debat in Davos schieten

Donderdag heeft Philip Hammond, die de Britse premier May vervangt in Davos, op het laatste moment verstek laten gaan bij een sessie over de toekomst van Europa. De Britse minister van Financiën zou in een panel plaatsnemen naast premier Rutte, de Ierse premier Leo Varadkar en Eurocommissaris Cecilia Malström.

Volgens een verklaring van de Britse regering zou Hammond het met twintig ontmoetingen in 48 uur te druk hebben om zitting te nemen in het panel. Zakenkrant The Financial Times redeneert dat het anders zit:

"Het panel zou Hammond, Rutte en Morawiecki hebben blootgesteld aan vragen over de Ierse backstop, wat de meest netelige kwestie is voor het parlement om de Brexitdeal van premier May goed te keuren."

Wel staat Hammond nog als aanwezige voor een ontmoeting met Britse ondernemers.

Philip Hammond arriveert maandag bij de ambtswoning van de Britse premier. Foto Hanna McKay / Reuters

WEF: veel minder dan 1.500 privé-vliegbewegingen

Eerder deze week verschenen berichten over het aantal privéjets dat in Zwitserland landde tijdens het World Economic Forum. Maar liefst 1.500 vliegbewegingen extra (opstijgen en landen, iets anders dan het aantal vliegtuigen) werden geschat op de vliegvelden nabij Davos - dat zelf geen vliegveld heeft. De schatting, afkomstig van een bedrijf dat privéjets chartert, werd door veel critici opgevoerd. Het zou om een stijging van tweehonderd vliegbewegingen gaan.

Donderdag diende de organisatie van het WEF deze schatting van repliek, door met een eigen inschatting te komen.

Volgens de organisatie in Davos is het aantal vliegbewegingen juist afgenomen ten opzichte van een jaar geleden. Buiten de reguliere vliegbewegingen van lijnvluchten om zouden er tijdens de eerste drie dagen van het World Economic Forum in totaal 486 vliegbewegingen zijn geweest - een daling van 14 procent. Overigens rekent de organisatie met officiële cijfers van de twee grootste naburige vliegvelden, en worden kleinere vliegvelden in de buurt niet meegerekend. Of dit het verschil tussen 486 en 1.500 goed gaat maken, lijkt sterk de vraag.

De Britten doen alles om handelsdeals te sluiten in Davos

Waar Saoedi-Arabië veel te winnen heeft bij goede zakelijke betrekkingen met het buitenland, heeft het Verenigd Koninkrijk dat ook. Met de Brexit-datum die in zicht, zetten de Britten zichzelf onder de ronkende campagneslogan "Free Trade is Great" in de markt als land om zaken mee te doen.

Spotted in Davos: a big sign on the poshest hotel in town that says FREE TRADE IS GREAT

(And yes, the sign appears to be funded by the Brexit-ing UK https://t.co/0HDVxzW9hN ) #davos #wef pic.twitter.com/ZY8zFEUfuj

— Heather Long (@byHeatherLong) January 22, 2019

Handelsminister Liam Fox probeert tijdens het World Economic Forum zo goed mogelijk uit te dragen dat de Brexit niet slecht is voor het vestigingsklimaat in Londen. Waar mogelijk sluit hij ook deals met het buitenland: woensdag kondigde Fox nog een Brits-Israëlisch handelsakkoord aan.

Alle pogingen van Fox ten spijt, kondigde de Britse stofzuigerbouwer Dyson woensdag aan dat het het hoofdkantoor in het Engelse Malmesbury gaat verhuizen naar Singapore. Extra pijnlijk, gezien oprichter James Dyson als fervent Brexiteer zich nadrukkelijk uitsprak tijdens de campagne.

Intussen gaat Fox gewoon verder met handenschudden - donderdagochtend zat hij om 06.30 uur al aan zijn eerste meeting.

This morning @Davos @AntoniaRomeoUK and I hosted a 6:30am roundtable breakfast to discuss trade and investment opportunities in the UK. 🇬🇧 is 1st for global innovation among the G20. #Wef #wef19 #wef2019 #Davos2019 #Davos pic.twitter.com/derscHdnVZ

— Dr Liam Fox MP (@LiamFox) January 24, 2019

Zeldzaam: enkel vrouwen in Davos-panel

Het World Economic Forum is naast een feestje van de mondiale elite, ook een bijeenkomst waar mannen sterk oververtegenwoordigd zijn ten opzichte van vrouwen. Ook tijdens deze editie zijn er meer podia waar geen vrouwen zitten dan podia met alleen maar vrouwen. Een van de zeldzame gelegenheden was - niet geheel onverwacht - een sessie over vrouwelijk leiderschap donderdagochtend.

Onder meer de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, Michelle Bachelet zat in het panel, naast dirigente Marin Alsop en de Canadese minister van Buitenlandse Zaken Chrystia Freeland. De hele sessie is hier terug te kijken.

“Welcome to one of the only all-female panels at Davos!” @RBlumenstein says to applause and cheers at “Female Leadership at a Tipping Point” w/ trailblazers presidents @Grybauskaite_LT @mbachelet conductor @marinalsop and Carolyn Tastad of @ProcterGamble. #wef19 pic.twitter.com/4c61PcSYGZ

— Peter Vanham (@petervanham) January 24, 2019

Drukke dagen voor Rutte

In Davos is het ook buiten het conferentiecentrum een komen en gaan van vertegenwoordigers van allerlei landen en bedrijven. NRC-buitenlandredacteur Michel Kerres sprak premier Rutte in een tent van DSM, die officieus de Nederlandse verzamelplaats is. Rutte spreekt donderdag tijdens twee sessies, en heeft tussendoor ontmoetingen met regeringsleiders, topmannen en andere conferentiebezoekers van het World Economic Forum.

Van Jack Ma tot Tim Cook: 25 gesprekken in anderhalve dag voor Rutte

Terugkijken: Rutte in sessie over Europa

Hoe moet het verder in Europa als de Brexit straks een feit is, en hoe moet het verder met Italië? Deze vraag wordt beantwoord door een panel met drie regeringsleiders: naast premier Rutte nemen ook zijn Poolse collega Morawiecki en zijn Ierse collega Varadkar plaats. Ook de Eurocommissaris van handel Cecilia Malström zit in de discussie, die onder leiding staat van WEF-oprichter Klaus Schwab.

Bekijk de sessie hieronder terug:

Saoedi-Arabië werkt aan comeback in Davos

Na de moord op journalist Jamal Khashoggi is de machthebbers in Saoedi-Arabië er veel aan gelegen om weer op goede voet te komen met de internationale gemeenschap en het wereldwijde zakenleven. De Saoedi's stuurden een zware delegatie van meerdere ministers naar Zwitserland, die donderdagochtend aanschoven in een gesprek met James Gorman, topman van de Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley.

De boodschap die het koninkrijk uitdraagt wordt kort samengevat op het billboard buiten - naar verluid een van de grootste in Davos:

Majlis culture brings a little Saudi warmth to freezing Davos https://t.co/DlFfTdJ2yj pic.twitter.com/xaVrgbMlrp

— خليجنا العربي (@OurArabianGulf) January 23, 2019

Vanuit Davos meldt de Franse minister het vertrek van Renault-topman

De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire gaf donderdagochtend een interview met Bloomberg Television. Tegen een achtergrond van de besneeuwde bergtoppen bij Davos, maakte hij daarin bekend dat de Frans-Braziliaanse zakenman Carlos Ghosn, die onder vuur ligt omdat hij wordt verdacht van fraude en vertrouwensbreuk bij het autobedrijf Nissan, ook opstapt bij de Franse automaker Renault.

Frankrijk is grootaandeelhouder van Reunault. De staat had er eerder op aangedrongen dat Ghosn - eerder weggestuurd bij Nissan en Mitsubishi - zou vertrekken. "Nu is het tijd dat wordt gewerkt aan een toekomst van Renault met een nieuw bestuur", zo zei Le Maire in Davos.

Over rijkdom in Davos

NRC-redacteur Maarten Schinkel schrijft in zijn column over economie en financiële markten ditmaal over armoede, een thema op Davos. De jaarlijkse vergadering wordt door veel mensen ook gezien als hét symbool van ongelijkheid in de wereld. "Het is een traditie: vlak voor het begin van het World Economic Forum in het Zwitserse Davos komt Oxfam met schokkende cijfers over de ongelijkheid in de wereld", schrijft Schinkel. Maar hoe zit die berekening precies?

Lees hier de column: de rijkdom in Davos is lastig bij te houden

Donderdag op de agenda in Davos:

Op de voorlaatste conferentiedag van het World Economic Forum staan veel politieke bijeenkomsten op de planning. Er zijn sessies over de actualiteit in Saoedi-Arabië, de toekomst van Afghanistan, de NAVO en de VN. Ook wordt er van gedachten gewisseld over hoe genetische manipulatie en kunstmatige intelligentie gereguleerd kunnen worden. Onder de sprekers zijn onder meer premier Rutte, voormalig Unilever-topman Paul Polman en de huidige ceo van Philips Frans van Houten.

Een greep uit de agenda

Conte: veel mensen denken dat morgen slechter wordt dan vandaag

Na een aantal voorstanders van multilateralisme heeft de Italiaanse premier Giuseppe Conte in Davos een ander geluid laten horen. Waar Merkel en Abe internationale afspraken aanmoedigden, zette de Italiaanse regeringsleider een flink somberder beeld neer.

Voor een zaal vol politici en zakenlieden trok Conte de geloofwaardigheid van de “zogenaamde liberaal-economische orde” in twijfel. Hij noemde drie terreinen waarop Europa geen goed antwoord heeft weten te formuleren: protectionisme, klimaatverandering en migratiestromen. "Het Europese project is beschouwd als een instrument om deze problemen aan te pakken en een schild tegen de negatieve impact ervan", zei Conte.

Europa heeft volgens de premier geen antwoord op deze uitdagingen. Italiaanse kiezers zetten nu vraagtekens bij de "geldigheid en de geloofwaardigheid van het Europese project." Het Italiaanse volk wil dat "Europa beter in staat wordt om de huidige en toekomstige uitdagingen aan te pakken."

Volgens de Italiaanse premier hebben de afgelopen jaren De meeste mensen in zijn land helemaal niet geprofiteerd van de economische groei – ondanks wat hen door binnen- en buitenlandse politici werd beloofd. De ontwikkelingen van de laatste jaren, met de nadruk op bezuinigingen, zei hij "hebben geresulteerd in een veel slechtere samenleving op het gebied van mogelijkheden, inkomensspreiding, sociale rechtvaardigheid en baanzekerheid."

“Onze ervaringen zijn misschien een voorbode van hoe Europa er morgen uit zal zien. (…) Een soort wanhoop verspreidt zich momenteel. Zelfs de middenklasse bevindt zich nu in armoede. Iedereen, met een paar uitzonderingen, denkt dat morgen slechter wordt dan vandaag.”

Conte wil de ongelijkheid in zijn land naar eigen zeggen aanpakken met een pakket aan maatregelen, waaronder een basisinkomen en een flexibele pensioenleeftijd. Onder meer door in te zetten op onderwijs voor jonge kinderen, minder regeldruk en de aanpak van “administratieve rompslomp die enkel bedoeld is om de gevestigde belangen in stand te houden.”

Toch is dat, in de woorden van de premier, pas het begin - er moet volgens Conte een grote herziening van economische regels komen om welvaart eerlijker te verdelen. Hij pleitte in dit verband voor een "nieuw humanisme" in europa en zei te hopen dat Italië in de zoektocht hiernaar niet alleen zou staan. „De geschiedenis leert ons dat alles kan gebeuren wanneer mensen zich bedrogen voelen en onrechtvaardig behandeld. (...) We zijn radicaal. Maar dat zijn we omdat we de macht terug willen brengen naar het volk.”

Kijk het hele gesprek hier terug:

Terugkijken: gesprek met Alibaba-oprichter Jack Ma

Eerder woensdagmiddag was het podium in Davos voor de Chinese zakenleider Jack Ma, oprichter van online retailgigant Alibaba. Ma vertelde onder meer over hoe hij het miljardenbedrijf, met ruim 66.000 werknemers, dagelijks leiding geeft.

Jack Ma: Alibaba is like a zoo – all kinds of people – so the key thing is self-management. This is about values and a mission. Machines have chips, but humans have hearts. The education system of the future must reflect this. #wef19

— World Economic Forum (@Davos) January 23, 2019

Ook had de bestuursvoorzitter advies voor jongeren die nu de arbeidsmarkt opgaan en zich zorgen maken of ze wel op de juiste plek terechtkomen:

Jack Ma's advice to young people: When you've graduated and are looking for your first job, don't necessarily look for a big name, look for a great boss. Then promise yourself that you'll stay for at least 3 years #wef19

— World Economic Forum (@Davos) January 23, 2019

Het hele interview met de Alibaba-oprichter is hieronder terug te zien:

Ethiopische hervormer doet imago eer aan in Davos

Hoe staat Ethiopië ervoor in de wereld? Het land behoort tot de "snelst groeiende economieën in de wereld", becijfert het World Economic Forum, met een gemiddelde groei van 9 procent. Dat is goed nieuws - en misschien niet wat je verwacht als je de naam van het land hoort vallen - maar, zo stelde de premier Abiy Ahmed vandaag: "De uitdagingen waar we voor staan, blijven enorm."

Abiy sprak vandaag het World Economic Forum toe. Het is volgens de premier van het Oost-Afrikaanse land van het grootste belang dat de economische groei wordt gehandhaafd en dat de werkgelegenheid hoog blijft, vooral voor de vele jongeren in zijn land. De premier staat vooralsnog - hij werd in april beëdigd - te boek als een hervormer, zowel binnen de landsgrenzen als in de regio. Met het verhaal dat hij vandaag hield, deed hij recht aan dat imago.

Open voor de wereld

Zijn agenda kent drie prioriteiten: "Ik wil zorgen voor een levendige democratie, economische vitaliteit en regionale integratie, waardoor we open staan voor de wereld." Daarna volgde een 'checklist' van progressieve methoden die volgens Abiy zijn land in staat stellen die prioriteiten te halen. Zo noemde hij persvrijheid en vrijlating van politieke gevangenen, en het versterken de positie van vrouwen in de maatschappij, op de arbeidsmarkt en publiek-private partnerschappen.

Ethiopië is momenteel de voorzitter van de Afrikaanse Unie en heeft dus een voorbeeldrol, zo vertelde Abiy zijn publiek. "We zijn bezig de geopolitiek in de Hoorn van Afrika te veranderen. Regionale samenwerking is niet alleen maar een zakendeal of economisch project, maar helpt ons ook de vrede veilig te stellen."

Bekijk hier het gesprek met de premier Abiy Ahmed van Ethiopië terug.

Merkel: wat is het alternatief van samenwerken?

De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft in Davos tot meer internationale samenwerking opgeroepen. In haar toespraak in het centrale congrescentrum benadrukte ze de welvaartsgroei die sinds de Tweede Wereldoorlog is opgebouwd dankzij internationale instituties.

Tussen de zinnen door haalde ze daarbij uit naar de Amerikaanse president Trump en zijn America-First-strategie. “Internationale samenwerking zal alleen slagen als alle partijen bereid zijn compromissen te sluiten.”

Als voorbeeld noemde Merkel de diplomatieke onenigheid tussen Duitsland en Frankrijk vorig jaar, toen Berlijn wapenleveranties aan Saoedi-Arabië stopzette terwijl Parijs daarmee doorging. “Dit soort kwesties zijn niet makkelijk, maar we moeten er wel een oplossing voor vinden. Want wat is het alternatief?”

Sinds vorig jaar werken Duitsland en Frankrijk intensief samen op defensiegebied. Ook politiek is er meer samenwerking: dinsdag eerder ondertekenden Merkel en de Franse president Macron een akkoord dat het belang van verdergaande Frans-Duitse samenwerking en Europese integratie onderstreept.

Internationale afspraken over dataverkeer

Net als de Japanse premier Abe eerder op de dag, noemde Merkel de noodzaak tot internationale afspraken over databeheer. Ze schetste de huidige situatie door twee extremen te noemen:

“In de VS is het dataverkeer grotendeels in handen van private partijen. Hier is het lastig om afspraken mee maken (…) Aan de andere kant heb je China, waar heel veel data door de overheid wordt gecontroleerd. Dat zijn twee extremen, waar wij in Duitsland niet voor zouden kiezen.”

Merkel prees het initiatief van Abe, die internationale afspraken over databeheer als belangrijkste agendapunt van de G20-top presenteerde.

Populisme

Tot slot noemde Merkel de uitdagingen van nationalistische bewegingen, waar ook Duitsland mee te kampen heeft. Haar slotopmerkingen waren aan EU-critici gericht:

“Ik en mijn collega’s in het Duitse kabinet maken ons sterk om ervoor te zorgen dat de multilaterale orde niet eindigt met de Europese Unie. (…) Dat die niet dusdanig vernield kan worden dat niemand meer vertrouwen heeft in de internationale orde."

De hele toespraak van Merkel is hieronder terug te zien

Iglo's bouwen om Davos uit te beelden

De wereldleiders in Davos doen moeten grote problemen oplossen, die vaak grensoverstijgend zijn. De Britse CNN-presentator Richard Quest, bekend om zijn nogal ronkende manier van spreken, wil laten zien hoe lastig het is om tot een compromis te komen op thema’s als klimaatverandering, oorlog en mensenrechten. De metafoor met een iglo mag misschien wat vergezocht zijn, origineel is het wel.

CNN's @richardquest builds an igloo to demonstrate the fractured issues facing the World Economic Forum in Davos, Switzerland https://t.co/dmFcv4dYGl pic.twitter.com/w5YXglrNMs

— CNN (@CNN) January 23, 2019

Abe presenteert zich als 'redelijk alternatief' Trump en Xi

Op het World Economic Forum heeft de Japanse premier woensdag in een toespraak nadrukkelijk voorgesorteerd op de G20, waarvan hij later dit jaar gastheer is. Abe zette internationale samenwerking en klimaatverandering op de agenda voor de top van de twintig rijkste industrielanden, die in juni wordt georganiseerd in Osaka.

Tijdens de G20-top wil Abe het vertrouwen herstellen in het gezamenlijk zoeken naar oplossingen voor grote problemen. Volgens Abe is een gereguleerde maar vrije stroom van dataverkeer daarbij van groot belang:

"De motor voor groei wordt niet langer aangedreven door benzine, maar steeds meer door digitale data."

Daarnaast stelde de Japanse premier voor creatieve oplossingen te zoeken voor klimaatverandering. "Koolstofdioxide uit de lucht kan mogelijk de beste en goedkoopste grondstof worden voor veel producten." Een probleem dat Abe in het bijzonder aanstipte was de aanpak van de plasticsoep in de zeeën. Voor Japan ook een belangrijk punt, omdat het last heeft van aanspoelend plastic uit naburige landen.

Optimistisch geluid

Volgens Azië-redacteur Hanneke Chin-A-Fo past de speech van Abe in een charme-offensief richting de G20-top, en zal die vooral in Europa goed worden ontvangen:

"Abe positioneert zich steeds nadrukkelijker als een wereldleider die een optimistisch en redelijk geluid wil laten horen te midden van het machtsspel tussen de Verenigde Staten en China: vóór vrijhandel, het naleven van de internationale regels - zoals bijvoorbeeld die van de Wereldhandelsorganisatie (WTO), betere bescherming van digitale gegevens en een gecoördineerde aanpak van het plasticprobleem. Terwijl Trump vooral soleert op het wereldtoneel, hamert Abe op samenwerking, ook in de opstelling naar China. Abe zal met dit verhaal een luisterend oor vinden in Europa."

Davos in drie cartoons

Verschillende media plaatsen na de opening van het World Economic Forum cartoons over de conferentie. De Duitse krant die Tageszeitung opent met een eigen invulling van de conferentie in Davos:

Guten Morgen! pic.twitter.com/yyjyD8OMTN

— taz (@tazgezwitscher) January 23, 2019

De Zwitserse Cartoonist Chappatte van onder meer The New York Times weet waarom de Franse president Macron er in Davos niet bij is - en ook het ontbreken van Trump ziet hij als een groot gemis.

Emmanuel Macron is not going to Davos - © Chappatte in Le Temps, Geneva pic.twitter.com/4mfhkwT6s3

— Chappatte Cartoons (@PatChappatte) January 14, 2019

Woensdag spreekt de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa op het WEF, in een poging buitenlandse investeerders naar zijn land te halen. Dat wordt nog een hele klus, zo ziet de Zuid-Afrikaanse cartoonist Paulie:

The path to Davos#SAinDavos2019 #WEF19 #WEF2019 #Davos #cartoon pic.twitter.com/ekRZF6UAZf

— Paulie Cartoons (@PaulieCartoons) January 23, 2019

Woensdag op de agenda in Davos

Woensdag staat er een aantal toespraken op de planning van Europese regeringsleiders. Onder meer de Duitse bondskanselier Angela Merkel spreekt de conferentie toe. In de afwezigheid van Theresa May en Emmanuel Macron geeft Merkel haar visie over de recente ontwikkelingen in Europa. Eerder op de dag krijgt ook de Japanse premier Shinzo Abe het podium voor een speech.

Een greep uit het programma

  • Economische vooruitgang is meer dan alleen de groei van het bruto binnenlands product (bbp). Hierover gaat onder meer de Nieuw-Zeelandse premier Jacinda Ardern in debat. Sessie vanaf 10.45 uur.
  • Japan laat zich steeds nadrukkelijker gelden in de eigen regio - onder meer met een sterker opkomend China. De Chinese premier Shinzo Abe spreekt vanaf 11.15 uur de conferentie toe. Hier te volgen.
  • Om 14.15 uur is het de beurt aan Angela Merkel de conferentiedeelnemers toe te spreken. Naar verwachting zal ze zich verder uitspreken voor internationale samenwerking, nadat ze een dag eerder haar handtekening zette onder een nieuw vriendschapsverdrag met Frankrijk. Haar toespraak is hier live te volgen.
  • De Italiaanse regering maakte het beleggers erg spannend in het laatste kwartaal van het jaar, door gesteggel over de begrotingsregels met de Europese Unie. Vanaf 17.30 uur zijn de ogen gericht op premier Giuseppe Conte, die een toespraak houdt.
  • Tegelijk met Conte vindt elders in Davos een discussie plaats over hoe we de rijkdommen van de oceanen kunnen blijven exploiteren, zonder de natuur uit te putten. In het panel zitten filmmaker Al Gore, de Noorse premier Erna Solberg en Marc Benioff - de excentrieke filantroop en oprichter van softwarebedrijf Salesforce.
  • Toespraak van Pedro Sanchéz, de premier van Spanje. Vanaf 18.00 uur hier te volgen.

De Duitse bondskanselier Angela Merkel loopt samen met de Franse president Emmanuel Macron de trappen af van het oude stadhuis van Aken, waar de twee dinsdag een vernieuwd vriendschapsverdrag tussen de twee landen tekenden. Foto AP Photo/Martin Meissner