Plotse meerderheid voor ruimer kinderpardon komt voor Shushan, Vrej en Jemma te laat

Asielbeleid De uitzetting van drie kinderen met Armeense ouders stond al gepland. Maar er was hoop op uitstel omdat CDA en D66 dit weekend zeiden de regels voor het pardon te willen versoepelen.

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff na het coalitieoverleg maandag op het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff na het coalitieoverleg maandag op het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Foto Robin van Lonkhuijsen/ANP

Op maandag 21 januari om 13.10 uur stijgt het vliegtuig op dat van Schiphol naar Kiev vliegt. Aan boord Shushan (8), Vrej (5), Jemma (3) en hun ouders. Via Kiev vliegen ze verder naar Armenië, waar de ouders vandaan komen. De drie kinderen zijn in Nederland geboren.

De uitzetting stond al gepland. Maar er was uitzicht op uitstel nu afgelopen weekend regeringspartijen CDA en D66 een plan hadden aangeboden aan staatssecretaris Mark Harbers (Asiel, VVD) om de regels voor het kinderpardon te versoepelen.

Mary Grigorjan, advocaat van het gezin, had in de ochtend nog hoop. Ze had in een spoedvoorziening een snel oordeel van de rechter gevraagd. CU en GroenLinks hadden immers opgeroepen de uitzettingen op te schorten zolang onduidelijkheid heerste over de versoepeling van het kinderpardon. Het oordeel van de rechter – het gezin was toen al onderweg vanuit het uitzetcentrum in Zeist naar Schiphol - was negatief. Iets later verklaarde VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff dat hij het „geen goed idee” vond om te stoppen met het uitzetten van asielkinderen.

De politieke discussie geeft de groep kinderen die op uitzetting wacht hoop, zegt juriste Martine Goeman van Defence for Children, de organisatie die zich hard maakt voor kinderrechten, waaronder die van asielkinderen. Defence for Children strijdt voor het verankeren van kinderrechten in het vreemdelingenrecht, zoals dat ook in het jeugdrecht het geval is.

Lees ook: Crisissfeer dreigt in kabinet na draai van CDA over kinderpardon

Het gaat om ongeveer 740 kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland zijn, en Nederland dus beschouwen als hun thuisland. Een deel van hen heeft nog een beroeps- of bezwaarprocedure lopen. Eerder werd uitgegaan van zo’n vierhonderd kinderen. Als een kind met een beroep op het kinderpardon mag blijven, betekent dat ook een verblijfsvergunning voor ouders en broertjes en zusjes.

Kinderen worden nu gezien als een verlengstuk van de ouders. Als de ouders uitgeprocedeerd zijn en terug moeten naar het land van herkomst, gaan de kinderen mee. Dat knelt al jaren omdat totaal vernederlandste kinderen – die Jip en Janneke lezen en hagelslag op hun brood strooien - worden uitgezet naar landen die ze niet kennen.

Gewortelde kinderen

Het uitzetten van gewortelde kinderen roept een hoop emotie op. Wie herinnert zich niet Mauro Manuel, die eind 2011 op zijn achttiende terug moest naar Angola omdat hij meerderjarig werd? En het 14-jarige Afghaanse meisje Sahar Hibrahim Ghel dat hetzelfde jaar terug moest naar Afghanistan? Uiteindelijk mochten ze blijven.

Veel recenter ontstond grote onrust rondom de Armeense kinderen Lili en Howick, die ook op het nippertje een verblijfsvergunning kregen. Veel aandacht was er ook voor televisiemaker Tim Hofman die sinds november, samen met de negenjarige Nemr die terug moet naar Irak, actie voert voor „een kinderpardon dat wel werkt”. Hij verzamelde met zijn YouTube-pamflet Terug naar je eige land meer dan 250.000 handtekeningen.

Lees meer over de confrontatie tussen Nemr en VVD’er Dijkhoff

Daarnaast kwamen verschillende wetenschappers eind vorig jaar op eigen initiatief met de ‘schadenota’ Schaderisico bij uitzetting langdurig verblijvende kinderen. Het uitzetten van kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland wonen is onverantwoord, schreven zij. „Door jarenlange angst voor gedwongen uitzetting zijn zij extreem kwetsbaar. De kans dat zij zich in het land van herkomst kunnen redden, wordt daardoor zeer klein.” De nota werd ondertekend door 38 hoogleraren op het terrein van neuropsychologie, (ontwikkelings)psychologie, psychiatrie, (ortho)pedagogiek en aanverwante vakgebieden en door de beroepsverenigingen van pedagogen, psychologen en jeugdartsen.

Strenge regels voor pardon

Met een beroep op het kinderpardon kunnen kinderen die langer dan vijf jaar in Nederland wonen en ‘geworteld’ zijn soms een verblijfsvergunning krijgen. PvdA en VVD spraken dat in 2012 af. Ruim 700 kinderen en hun ouders (totaal ongeveer 1.500 personen) kregen daardoor een verblijfsvergunning. Daarna werden de regels zo streng, dat de meeste kinderen buiten het pardon vielen.

Het vaakst krijgen ouders het verwijt niet actief mee te werken aan vertrek – het zogenoemde meewerkcriterium. Ze moeten elke afspraak met de immigratie- en naturalisatiedienst (IND) nakomen en zelf contact leggen met de autoriteiten van het land van herkomst om uitreispapieren te regelen.

Niet voldoen aan het meewerkcriterium is ook de reden dat het kinderpardon is afgewezen van de drie Armeense kinderen, zegt asieladvocaat Mary Grigorjan. „Feitelijk wordt het gezin verweten niet zelf te zijn vertrokken. Ze zijn alle afspraken bij de IND nagekomen. Daar hamer ik op bij al mijn cliënten.” Grigorjan staat zeker tien gezinnen bij met minderjarige kinderen. Hoe het ook afloopt met de kinderpardondiscussie, voor Shushan, Vrej, Jemma is het te laat.