Door ons beenmerg lopen honderden kleine adertjes

Anatomie Bot met beenmerg blijkt vol te zitten met kleine adertjes die dwars door het harde bot gaan. Dat zorgt voor snel transport.

Kanaaltjes in een botwand.
Kanaaltjes in een botwand. Foto Anika Grüneboom/universiteit Duisberg-Essen

Door bot waar beenmerg in zit – zoals het dijbeen – transporteren honderden kleine bloedvaatjes, dwars door de harde buitenste botlaag, bloed naar binnen en buiten. Deze haarvaatjes waren onbekend en ze transporteren het leeuwendeel van het botbloed. Tot nu werd aangenomen dat het bloedvatrijke beenmerg alleen via een beperkt aantal grotere slagaders en aders in verbinding stond met de bloedcirculatie in de rest van het lichaam.

De haarvaatjes, ongeveer 0,01 millimeter in diameter, zijn ontdekt bij muizen, maar ze zijn inmiddels ook in menselijke beenderen gevonden. Een veertigtal onderzoekers van Duitse universiteiten, vooral die van Essen, gebruikten verschillende microscopische technieken, die nog niet lang bestaan, of die nooit op bot zijn toegepast om de bloeduitwisseling tussen bot en lichaam te bestuderen. Hun publicatie stond maandag in Nature Metabolism.

De klassieke anatomie zegt dat een beperkt aantal grotere bloedvaten het bot in- en uitgaan. Maar met die beperkte aantallen in- en uitgangen van het beenmerg waren moderne waarnemingen aan de bloedproductie en het afweersysteem niet meer te verklaren. Het beenmerg is de productieplaats van alle bloedcellen: de rode bloedcellen, de bloedplaatjes en de enorme variëteit aan witte bloedcellen die onderdeel zijn van het afweersysteem. Die kunnen pijlsnel het beenmerg verlaten. Afweercellen kunnen ook erg snel botbarrières passeren. Via die paar grotere bloedvaten lukt dat niet zo snel, schrijven de onderzoekers.

Vorig jaar werd al wel een tipje van de sluier opgelicht, in Nature Neuroscience, door een andere Duitse groep die microscopisch kleine bloedvaatjes in de schedel ontdekte. Maar nog altijd was er een onverklaard medisch fenomeen: artsen die na een ongeluk mensen snel medicijnen moeten toedienen, maar niet zo snel een geschikt bloedvat kunnen vinden, weten dat ook een injectie of infuus in bot goed werkt. Nu blijkt dus dat zelfs in muizenbotjes van ongeveer een centimeter lengte al honderden bloedvaatjes zitten die dwars door het buitenste botlaagje heengaan.

Belangrijk is dat botgroeiafwijkingen die kanaaltjes kunnen verstoren. Botziekten kunnen zo invloed hebben op de bloedvorming en het afweersysteem. Daardoor ontstaan nieuwe onderzoeksmogelijkheden voor een scala aan bekende ziekten, besluiten de onderzoekers.