Universiteit ontslaat biofysicus die baby’s genetisch manipuleerde

De Chinees He Jiankui schokte de wetenschap in november met het nieuws dat hij het dna van de pasgeboren tweeling Lulu en Nana had bewerkt.

He Jiankui afgelopen oktober in een computerlaboratorium in Shenzen.
He Jiankui afgelopen oktober in een computerlaboratorium in Shenzen. Foto Mark Schiefelbein/AP

He Jiankui, de wetenschapper die verantwoordelijk is voor de eerste genetisch gemanipuleerde baby’s in de geschiedenis, is ontslagen door de universiteit waar hij werkte. Dat maakte de Southern University of Science and Technology in het Chinese Shenzhen maandag bekend.

Het ontslag volgt op een onderzoek dat de universiteit begon na He’s onverwachte aankondiging van de doorbraak, eind november vorig jaar. De biofysicus maakte op een persconferentie bekend dat de pasgeboren meisjestweeling Lulu en Nana door hem in de embryofase genetisch was verbeterd. De meisjes zouden daardoor resistent zijn geworden tegen hiv-infecties. He was op eigen houtje te werk gegaan - behalve zijn team wist op zijn universiteit en binnen de wetenschappelijke gemeenschap niemand van zijn project af.

De Chinese overheid, die de zaak ook onderzocht, concludeert intussen dat He “opzettelijk toezicht heeft ontweken” om het dna van de baby’s te kunnen bewerken. Dat meldt persbureau Reuters maandag op basis van Chinese staatsmedia. De hele onderneming, die door He persoonlijk werd betaald, moest volgens de autoriteiten “roem en persoonlijk gewin” opleveren voor de wetenschapper.

Verontrusting

Het nieuws over de genetisch gemanipuleerde baby’s leidde tot grote verontrusting bij He’s collega-wetenschappers. Honderden Chinese wetenschappers noemden het experiment in een verklaring “krankzinnig”. Ook geleerden in het buitenland reageerden geschokt. De vooraanstaande Chinees-Amerikaanse biochemicus Feng Zhang riep bijvoorbeeld op tot een verbod op baby’s met aangepaste genen.

Lees meer over de techniek die He Jiankui gebruikte: We weten nog niet waar crispr knipt

De kritiek richtte zich onder meer op het ethische aspect van He’s project: hij had een experiment met hoogst onzekere afloop uitgevoerd op levende menselijke embryo’s. De onzekerheid van zijn proef zat hem in de techniek die hij gebruikte. De methode, het veelbesproken crispr-cas9, staat nog in de kinderschoenen. Crispr-cas9 stelt wetenschappers in staat dna zeer nauwkeurig te bewerken, maar hoe dat precies werkt, is nog niet helemaal duidelijk. Zeker is wel dat de techniek ook voor ongewenste mutaties kan zorgen.

He zou daarnaast onzorgvuldig te werk zijn gegaan. Een van de embryo’s bleek een ongewenste mutatie te hebben, maar He plaatste de vrucht toch terug. Hij ging ervan uit dat dit geen schadelijke effecten zou hebben, maar volgens andere wetenschappers was dat allerminst met zekerheid te zeggen.

In november maakte He bekend dat er een tweede vrouw in verwachting is van een genetisch gemanipuleerde baby. Op een congres in Hongkong vertelde hij toen ook dat hij trots was op de door hem aangepaste tweeling. Hij zei dat hij de kinderen tot hun achttiende wil blijven onderzoeken, om te kijken of de manipulaties op latere leeftijd nog gevolgen hebben.