Brexitblog

Timmermans: noodoplossing zeer belangrijk voor vrede Ierland

We starten een nieuw blog

Dit blog is nu gesloten. Volg de ontwikkelingen rondom Brexit in het nieuwe blog.

Timmermans: noodoplossing zeer belangrijk voor vrede Ierland

Er is geen ruimte voor heronderhandelingen over de Ierse noodoplossing wat de EU betreft. Dat heeft vicevoorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans zondag in Polen gezegd. Volgens hem is het van cruciaal belang dat de grens tussen Ierland en Noord-Ierland openblijft om te voorkomen dat het geweld tussen de buurlanden weer oplaait, bericht persbureau ANP.

Timmermans refereert daarmee naar The Troubles, de bloedige periode in de Ierse geschiedenis. Timmermans deed zondag een moreel appèl op Britse politici om met die geschiedenis rekening te houden:

"We hebben een gezamenlijke Europese morele en politieke verantwoordelijkheid om alles te doen wat in onze macht ligt om te voorkomen dat het opnieuw gebeurt."

De Britten willen ook geen harde grens tussen de twee buurlanden. De noodoplossing die dat ook na Brexit moet waarborgen, is alleen wel een heikel punt voor het Brits parlement. Sommige parlementariërs willen dat het Verenigd Koninkrijk de noodoplossing straks eenzijdig kan stopzetten, maar dat is niet in lijn met de huidige afspraken met de EU. Ook is een deel van het Britse Lagerhuis het oneens over de duur van de noodoplossing. Harde Brexiteers vrezen bovendien dat door de backstop het VK alsnog te veel onder invloed blijft van Brussel en Brexit dus geen echte breuk zal betekenen.

Dinsdag stemt het Lagerhuis over amendementen die de duur van de backstop moeten beperken, of deze zelfs helemaal moeten schrappen. Zaterdag zei Timmermans nog tegen The Guardian dat hij niet wil dat Ierland voor het uittredingsakkoord wordt "opgeofferd".

"De backstop is voor de Europese Commissie een essentieel deel van het akkoord. Het is een signaal aan Ierland en de rest van Europa dat we hier samen in staan."

Wat betreft de Ierse vicepremier Simon Coveney moet de backstop ook behouden blijven, zo zei hij zondag tegen de BBC.

Foto Jacek Bednarczyk/EPA

Koningin Elizabeth tikt het Lagerhuis impliciet op de vingers om Brexit-impasse

De Britse koningin Elizabeth heeft donderdag impliciet de politiek opgeroepen minder te kibbelen en zich constructiever op te stellen. Ze deed dat tijdens haar jaarlijkse toespraak voor het Women's Institute in Norfolk. Hoewel ze het woord 'Brexit' niet in de mond nam, waren haar uitspraken in de huidige maatschappelijke en politieke context niet mis te verstaan:

"Terwijl wij nieuwe antwoorden zoeken in de moderne tijd, geef ik persoonlijk de voorkeur aan beproefde recepten, zoals elkaar vriendelijk bejegenen en verschillen van inzicht respecteren, tot elkaar komen om te zoeken naar wat ons verbindt en nooit het hogere doel uit het oog verliezen."

Koningin Elizabeth laat zich nooit in het openbaar uit over de politiek. Toch heeft ze al vaker in openbare optredens verwezen naar het politieke rumoer dat is ontstaan, voor het eerst in oktober tijdens een toespraak ter gelegenheid van een staatsbanket van koning Willem-Alexander.

Elizabeth II bracht een gesprek met toenmalig koningin Juliana en prins Bernhard uit 1972 in herinnering, toen de vorsten het hadden over de aanstaande toetreding tot de Europese Unie. Vierenhalf decennium later, nu de Britten op het punt staan de EU weer te verlaten, zei ze nog meer waarde te hechten aan de "hechte verstandhouding en relatie" tussen Nederland en het Verenigd Koninkrijk, die volgens haar van steeds groter belang wordt:

"Nu wij werken aan een nieuwe verstandhouding met Europa zijn onze gedeelde waarden en onze toewijding aan elkaar ons grootste bezit, die tonen ons dat zelfs als de tijden veranderen onze voortdurende alliantie sterk blijft, en wij als innovatoren, handelaars en internationalisten met vertrouwen de toekomst tegemoet zien."

Koningin Elizabeth op weg naar een kerkdienst, eerder deze maand. Foto Gareth Puller/AP

Barnier sluit tijdslimiet voor backstop uit

EU-hoofdonderhandelaar voor de Brexit Michel Barnier heeft donderdag gezegd dat een backstop met een vooraf afgesproken duur onmogelijk is. In een interview op de Duitse radio zei hij dat de regeling om de Ierse grens open te houden zijn geloofwaardigheid verliest als die tijdelijk is, meldt persbureau Reuters.

De backstop is een van de belangrijkste struikelblokken in het Brexit-proces. De regeling is bedoeld voor wanneer het Verenigd Koninkrijk en de EU er na de Brexit niet in slagen een alomvattend handelsakkoord te sluiten. In dat geval zou de grens tussen Ierland en Noord-Ierland dankzij de backstop toch open blijven, omdat de oplossing erin voorziet dat het VK dezelfde regels blijft hanteren die op de interne markt van de EU gelden.

Hardline Brexiteers vrezen dat de huidige backstop-regeling, die geen vaste looptijd heeft, ervoor kan zorgen dat het VK tot in de eeuwigheid de facto lid moet blijven van de EU, zonder nog stemrecht te hebben in Brussel en Straatsburg. Een mogelijkheid voor premier May om de hardliners gerust te stellen en haar deal alsnog door het parlement te krijgen, is een backstop met een vooraf bepaalde einddatum.

Daar zet Barnier nu dus een streep door. Dat is op zich geen nieuw standpunt: de EU heeft altijd al gezegd dat een backstop voor onbepaalde duur moet zijn, omdat de maatregel anders geen zin heeft.

Vliegtuigbouwer Airbus dreigt met vertrek uit VK bij No Deal

Vliegtuigbouwer Airbus dreigt zich terug te trekken uit het Verenigd Koninkrijk als er een No Deal-Brexit komt. In een video op YouTube laat de Duitse topman Tom Enders woensdag weten dat zijn concern maatregelen moet nemen "die mogelijk zeer schadelijk zijn voor het VK" als de Britten zonder scheidingsovereenkomst de EU verlaten.

Airbus heeft in het VK twee grote fabrieken, die vooral gebruikt worden voor het ontwerp en de productie van vleugels. De Britse Airbus-vestigingen hebben 14.000 werknemers en genereren een jaaromzet van 6 miljard pond (6,9 miljard euro).

Enders roept de Britse parlementariërs in zijn videoboodschap op niet te luisteren naar "de gekte van de Brexiteers":

"Ze nemen aan dat we hier altijd zullen blijven omdat we hier enorme fabrieken hebben. Dat klopt niet. Het is natuurlijk onmogelijk om onze Britse vestigingen op te pakken en direct ergens anders neer te zetten. Maar in deze business gaat het om de lange termijn, en in het geval van een No Deal-Brexit kunnen we ons gedwongen zien onze toekomstige investeringen ergens anders heen te leiden. En vergis je niet, er zijn genoeg andere landen die maar wat graag vleugels voor Airbus-toestellen willen bouwen."

Volgens Enders is het "een schande" dat bedrijven ruim twee jaar na het referendum "nog steeds geen idee hebben wat er aan de hand is". "Als jullie echt denken dat een Brexit het beste is voor het VK", besluit de topman, "kom dan met een pragmatische overeenkomst die een ordentelijke Brexit mogelijk maakt".

Financial Times: overweeg tweede referendum

De Britse zakenkrant The Financial Times doet woensdag een opmerkelijke zet. In een uitgebreid hoofdredactioneel commentaar bepleit de krant waarom een tweede Brexit-referendum nodig is, als het parlement de impasse niet weet te doorbreken.

"De strategie van May lijkt erop gericht te wachten tot de tijd op is en de deadline voor uittreding nabij is. Het parlement blijft dan met één keuze over: Mays deal of geen deal."

Het parlement mag dit niet toestaan, vindt de krant. In het commentaar roept de hoofdredactie parlementariërs op uittreding zonder deal (No Deal) onmogelijk te maken, en de artikel 50-procedure, waarmee uittreding uit de EU geregeld is, te verlengen. Daarna moet het parlement verkennen welke opties er nog resteren. Als het Lagerhuis er vervolgens niet in slaagt tot een meerderheid te komen, moet er een tweede referendum komen. Verlenging van de artikel-50-procedure is wat de EU betreft overigens alleen mogelijk als er een "vaste meerderheid" voor te vinden is in het parlement, zei EU-onderhandelaar Michel Barnier woensdag .

The Financial Times neemt het standpunt over een tweede referendum niet zomaar in, zo staat te lezen. In 2016 schaarde het dagblad zich bij het kamp 'remain'. Nu zegt de hoofdredactie achter een nieuwe peiling te staan omdat May "meerdere strategische misstappen" heeft begaan.

Het verwijt dat May expres aan het tijdrekken is om haar deal erdoor te krijgen, klonk de afgelopen weken bij meer Britse media. Ook Lagerhuisleden vrezen dat May parlementariërs wil dwingen te kiezen tussen haar akkoord of het door velen als rampzalige geziene No Deal-scenario, waarbij alles bij de uittreding eind maart open ligt.

Sony verplaatst hoofdkantoor naar Hoofddorp

Sony verplaatst zijn Europese hoofdkantoor van het Verenigd Koninkrijk naar Nederland. Dat bevestigt een woordvoerder van de Japanse electronicareus woensdag aan NRC. De onzekerheid rondom de Brexit wordt als een van de redenen genoemd - Sony vreest in het geval van een No Deal-Brexit met allerlei grenscontroles en regels te maken te krijgen. Het gaat om een verhuizing op papier, de negenhonderd medewerkers van Sony Europe - onder meer verantwoordelijk voor de sales en marketing - blijven in het VK werken.

Lees ook: Nu wordt het tijd dat Britse politici hun tweede keus bekendmaken

Per eind maart verandert Sony Europe van bedrijfsvorm en wordt het bedrijf, nu een Engelse Limited, een Nederlandse bv. Sony is niet het eerste bedrijf dat een deel van de werkzaamheden uit het VK weghaalt vanwege Brexit. Onder meer concurrent Panasonic maakte in augustus vorig jaar bekend naar Nederland te verhuizen. Ook de Japanse bank MUFG verhuist.

Om multinationals na Brexit in het VK te houden, wil het land de vennootschapsbelasting stapsgewijs verlagen. Maar volgens de Japanse wet zou het Verenigd Koninkrijk als belastingparadijs gezien kunnen worden als het de vennootschapsbelasting verlaagt. Japanse bedrijven moeten in eigen land meer belasting betalen als ze een dochterbedrijf in een belastingparadijs hebben.

In het VK zijn ongeveer negenhonderd Japanse bedrijven gevestigd. Begin deze maand bracht de Japanse premier Shinzo Abe een bezoek aan Europa, toen waarschuwde hij voor de gevolgen van een No Deal-Brexit voor buitenlandse bedrijven.

Dyson vertrekt ook

Dinsdag werd al een andere grote verhuizing bekendgemaakt: het hoofdkantoor van stofzuigergigant Dyson gaat van het VK naar Singapore. Volgens een woordvoerder van Dyson zou die keuze niet zijn ingegeven door de Brexit, maar is voor verhuizing gekozen omdat het bedrijf op de Aziatische markt fors gegroeid is.

In oktober vorig jaar maakte Dyson bekend elektrische auto's in Singapore te gaan maken, een opvallende keuze aangezien de oprichter van het concern, de 71-jarige James Dyson, een groot voorstander van de Brexit is.

Britse universiteiten zoeken partners door Brexit

Door de Brexit komen de universiteiten van Maastricht en York nader tot elkaar: ze gaan intensiever samenwerken aan gesubsidieerde onderzoeksprojecten. Het huidige Europese subsidieprogramma Horizon 2020 loopt volgend jaar af en het is onduidelijk of Britse universiteiten er na de Brexit nog voor in aanmerking zullen komen.

De onzekerheid onder Britse wetenschappers is groot. Nu al vertrekken niet-Britse collega’s uit het Verenigd Koninkrijk, uit angst geen baan elders meer te kunnen krijgen als onverhoopt de Britse grenzen voor hen sluiten.

Lees het achtergrondverhaal hieronder.

Britse universiteiten zoeken partners

EU: No Deal betekent harde grens met Ierland

Mocht het Verenigd Koninkrijk eind maart zonder overeenkomst de EU uittreden, dan komt er een harde grens met Ierland. Dat heeft een woordvoerder van Europese Commissie-voorzitter Jean-Claude Juncker dinsdag gezegd.

Die uitspraak is opvallend. Tot nog toe hield zowel de Britse als de Ierse regering zich op de vlakte over wat een No Deal-Brexit voor de grens zou betekenen. Een gesloten grens zou een schending van het door beide landen gekoesterde Goede Vrijdagakkoord betekenen. Daarin staat dat een dichte grens tussen Ierland en Noord-Ierland nooit meer mag voorkomen. Dublin en Londen willen zo’n grens absoluut niet.

De woordvoerder zegt onder andere tegenover persbureau Reuters dat het “behoorlijk voor de hand liggend is” dat er een harde grens komt in het geval van No Deal. De Britten en de Ieren zijn dan immers verplicht de douanegrens te controleren. De Britten moeten dat doen omdat de regels van de Wereldhandelsorganisatie dat vereisen. De Ieren omdat ze als EU-lid de plicht hebben de buitengrens van de Unie te controleren.

In reactie op de uitspraken van Junckers zegsman heeft de woordvoerder van Theresa May gezegd dat het VK er alles aan zal doen om een harde grens te voorkomen.

The Troubles

Londen en Dublin vrezen een oplaaien van sektarisch geweld als de harde grens weer in werking treedt. De Goede Vrijdagakkoorden uit 1998 werden ondertekend om een eind te maken aan decennia van onrust in Noord-Ierland, The Troubles. In het land was een protestantse meerderheid in strijd met een katholieke minderheid die wilde dat Noord-Ierland zich bij Ierland aansloot.

Bij een harde grens, is de vrees, keert mogelijk het gevoelige debat terug over de Ierse identiteit en waar Noord-Ierland bij hoort – het VK of Ierland.

Protestborden tegen een harde grens bij de overgang tussen Ierland en Noord-Ierland. Foto Peter Morrison/AP

May geeft Lagerhuis nog geen 'Plan B'

Wie maandag gespannen wachtte op premier Mays 'Plan B' ter voorkoming van een No Deal-Brexit, kwam voor een teleurstelling te staan. In een rede voor het Lagerhuis kondigde May geen grote wijziging aan in haar aanpak. In plaats daarvan benadrukte ze dat ze doorgaat met haar pogingen haar oorspronkelijke Brexit-deal goedgekeurd te krijgen door het parlement.

May gaat gesprekken voeren met parlementariërs van haar eigen Conservatieve partij, van gedoogpartner DUP en van de oppositie. Labour-leider Jeremy Corbyn weigert nog altijd te praten, zei ze. Als de gesprekken erop zitten, wil May weer verder onderhandelen in Brussel. De EU houdt nog altijd vol dat aan de vorige maand gesloten deal niets meer kan veranderen.

Een nieuw Brexit-referendum ziet May nog steeds niet zitten. "We moeten de uitkomst van het eerste referendum doorvoeren", zei ze. Als er een tweede volksraadpleging zou komen, levert dat volgens May verdeeldheid op in de maatschappij. "Het zou het vertrouwen in de democratie ondermijnen."

Ex-premier Tony Blair is het niet met May eens. Lees ook: Een tweede Brexit-referendum is de enige uitweg

Dan blijft er in de ogen van de premier nog maar één andere optie over om een No Deal-Brexit te vermijden: acceptatie van haar oorspronkelijke overeenkomst met Brussel door het parlement. Vragen of de EU de Brexit-datum - 29 maart - wil uitstellen, is volgens May ook geen oplossing. "Dan voorkom je een No Deal niet, maar stel je hem alleen maar uit."

May tijdens haar toespraak in het Lagerhuis. Foto AFP

May gaat Goede Vrijdagakkoord niet openbreken

Premier May gaat in een poging om uit de Brexit-impasse te geraken niet het Goede Vrijdagakkoord openbreken. Dat heeft ze maandag gezegd in het Lagerhuis, waar ze de parlementariërs informeerde over haar plannen nadat haar deal vorige week met overmacht werd weggestemd.

Maandagmorgen berichtte The Daily Telegraph nog dat May bereid zou zijn het in 1998 gesloten vredesakkoord aan te passen. Zo zou ze zich willen ontdoen van het grootste struikelblok om haar Brexit-deal door het parlement te krijgen: de backstop, die ervoor moet zorgen dat de grens tussen Ierland en Noord-Ierland open blijft. In de Goede Vrijdagakkoorden staat dat een dichte Ierse grens nooit meer mag voorkomen.

"We moeten de akkoorden respecteren", zei May. "Dus we gaan ze niet openbreken. Dat heb ik ook nooit gewild."

Downing Street: nieuwe stemming waarschijnlijk pas in februari

De Britse premier Theresa May presenteert maandagmiddag in het Lagerhuis een aangepast voorstel om de Brexit-deal met de EU vlot te trekken. De eerste stemming over haar deal eindigde vorige week in een verpletterende nederlaag. Haar woordvoering probeert in The Guardian de verwachtingen rond ‘plan B’ iets te temperen.

Op dinsdag 29 januari staat in het Lagerhuis een stemming gepland over dit nieuwe voorstel, maar volgens Mays woordvoerder moet die vooral gezien worden als een kapstok om amendementen aan te nemen. Het is zeer goed mogelijk dat het uiteindelijke voorstel – geamendeerd en wel – pas in februari ter stemming wordt voorgelegd.

May zal maandag waarschijnlijk voorstellen nieuwe gesprekken met de Europese Unie aan te gaan, om die in maart zo pijnloos mogelijk te verlaten. Mays woordvoerder: "De premier heeft vorige week aangegeven de zorgen van parlementariërs serieus te nemen, en die waar nodig te willen bespreken in Brussel."

Overigens verwacht Jacob Rees-Mogg, een van de meest eurosceptische partijgenoten van May, dat een No Deal-scenario nu de meest voor de hand liggende optie is.

'Ontmoet' de twee belangrijkste Leave- en Remain-demonstranten

Het lot van de Britten buiten de EU wordt besloten door het Lagerhuis. Buiten het parlementsgebouw in het Londense Westminster laten demonstranten, burgers die vóór of tegen de Brexit zijn, onverminderd van zich horen. De twee groepen protesteren daar al weken. BBC Politics publiceerde maandagochtend een kort profiel van de twee voortrekkers.

Aan de ene kant: Remainer Steve Bray, die televisie-presentatoren tot het uiterste drijft met zijn vele pogingen om met protestborden en al door het beeld te lopen. Zijn grootste tegenstrever is Harry Todd, de leider van de Leave Means Leave-demonstranten. Die twee mannen blijken een behoorlijke, beleefde verstandhouding te hebben met elkaar.

Bekijk hier de reportage vanaf College Green, het plein voor de parlementsgebouwen:

Wijzigen Goede Vrijdagakkoord is 'niet onderhandelbaar'

Het wijzigen van het Goede Vrijdagakkoord is "niet onderhandelbaar". Dat heeft de Ierse minister van Europese Zaken Helen McEntee maandag laten weten, aldus persbureau Reuters. Ze reageert hiermee op berichtgeving uit The Daily Telegraph dat de Britse premier Theresa May het akkoord op een paar punten zou willen wijzigen om de impasse rond het Brexitakkoord te doorbreken. Volgens de minister weet May dat aanpassingen onhaalbaar zijn en zou ze het "niet eens overwegen", aldus McEntee.

De minister maakte verder duidelijk dat de Ieren niet zullen deelnemen aan bilaterale gesprekken over de Brexit en alleen onderhandelen als overgebleven EU-lidstaat. "Dit zijn onderhandelingen tussen de EU en het Verenigd Koninkrijk", zei McEntee.

De steun van de Ieren is noodzakelijk voor een eventuele wijziging van het akkoord. De Britten kunnen het twintig jaar oude verdrag niet eenzijdig aanpassen. Met het vredesverdrag werd in 1998 afgesproken dat er tussen Noord-Ierland en de Ierse republiek geen 'harde grens' mag komen. De grens tussen de Republiek Ierland (EU-lid) en Noord-Ierland is nu een van de struikelblokken van een Brexitakkoord.

'Theresa May denkt eraan Goede Vrijdagakkoord te wijzigen'

Theresa May overweegt volgens de krant The Daily Telegraph om het Goede Vrijdagakkoord op punten te wijzigen. Daarmee zou ze de impasse rond het Brexitakkoord willen openbreken.

Belangrijkste formele struikelblok in de Britse debatten over het akkoord is de Ierse grens. Parlementsleden van het Lagerhuis zijn ontevreden over de 'backstop', een noodplan om de grens tussen de Republiek Ierland (EU-lid) en Noord-Ierland open te houden en te voorkomen dat fysieke grensposten moeten worden ingericht. Door die regeling zou Noord-Ierland (onderdeel van het Verenigd Koninkrijk en dus EU-verlater) tijdelijk binnen de douane-unie van de Europese Unie blijven.

Lees ook: Brexit kan de vrede in Noord-Ierland doen wankelen

Het Goede Vrijdagakkoord werd in 1998 gesloten om een einde te maken aan The Troubles in Noord-Ierland - drie decennia van geweld. In het vredesverdrag werd vastgelegd dat er tussen Noord-Ierland en de Ierse republiek geen 'harde grens' mag komen.

Volgens The Telegraph overweegt de premier het twintig jaar oude verdrag aanpassen, zodat zij daarna in het uittredingsverdrag met de EU de bewoording over de backstop kan veranderden. Met deze nieuwe strategie zou zij de conservatieve Tories en de DUP, de Democratic Unionist Party in Noord-Ierland dat gedoogsteun verleent aan haar kabinet, aan haar kant willen krijgen. Vorige week zocht May voor haar 'plan B' voor het Brexitakkoord de samenwerking met oppositiepartij Labour, maar daarvan kwam niets terecht.

The Telegraph en The Daily Mail schrijven maandagochtend dat aanpassingen aan het Goede Vrijdagakkoord "extreem controversieel" zijn.

Welkom in het nieuwe Brexitblog

Een nieuwe week, dus een nieuw Brexitblog. De Brexit zit in een impasse. Vorige week verwierp het Britse parlement het akkoord dat Theresa May uitonderhandelde met de EU met een overweldigende meerderheid. Van oppositiepartij Labour kreeg May nagenoeg geen steun, maar ook veel Tories lieten het afweten.

Maandagmiddag geeft de premier een update over de progressie die ze sinds de stemming heeft gemaakt en legt ze vermoedelijk de vervolgstappen aan het Lagerhuis voor. Veel speculatie was er afgelopen weekend over haar vervolgstrategie: gaat May toch met Labour onderhandelen, of richt ze haar pijlen op haar partijgenoten en de leden van gedoogpartner DUP die zich vooralsnog niet in haar akkoord kunnen vinden? De komende weken zal zij in ieder geval een van die spelers over moeten halen, wil de aangepaste versie van haar akkoord ('Plan B') eind januari in het parlement nog een kans maken.

Lees hier de ontwikkelingen van vorige week terug.