Benzinediefstal in Mexico laat zich lastig afknijpen

Benzinediefstal Mexico Mexicanen die illegaal een pijplijn aftapten kwamen om in een vuurzee. Diefstal van benzine is uitgegroeid tot een criminele sector.

Toeschouwers van de brand van een lekkende pijpleiding bij de plaats Tlahuelilpan, in de buurt van Mexico-Stad.
Toeschouwers van de brand van een lekkende pijpleiding bij de plaats Tlahuelilpan, in de buurt van Mexico-Stad. Foto EPA/OASA

De explosie van een pijpleiding, met tientallen doden tot gevolg, heeft in Mexico op gruwelijke wijze duidelijk gemaakt hoe ongrijpbaar de illegale benzinehandel in het land is geworden.

Vrijdag wisten dieven een pijplijn te perforeren, niet ver van een grote raffinaderij in de deelstaat Hidalgo. Het lek trok honderden omwonenden aan. Gewapend met jerrycans en emmers kwamen ze de benzinefontein ‘melken’. Agenten en militairen probeerden hen weg te sturen, maar de mensenmassa zwol juist aan – totdat zich een explosie voordeed. In de vuurzee vielen 85 doden, 58 mensen werden met brandwonden opgenomen in het ziekenhuis. Tientallen mensen worden nog vermist.

De diefstal van brandstof is in Mexico de afgelopen jaren uitgegroeid tot een criminele sector op zich. De praktijk heet in de volksmond ‘huachicoleo’, een verwijzing naar de mandjes waarmee fruit wordt geoogst. De diefstal klinkt zo onschuldiger dan ze in werkelijkheid is. De bendes erachter zijn zeer machtig en soms verweven geraakt met kartels die al actief waren in drugshandel en mensensmokkel.

Vorig jaar werden dagelijks gemiddeld 58.200 vaten brandstof gestolen, schat staatsoliemaatschappij Pemex. Daarmee gaat jaarlijks 66,3 miljard peso (3 miljard euro) om in de handel. De huachicoleros verkopen de brandstof niet alleen op de zwarte markt, maar leveren ook aan tankstations. En net als de kartels kopen ze met hun miljoenenwinsten lokale en regionale politici gemakkelijk om, evenals managers binnen Pemex.

Linkse president

De 1 december aangetreden linkse president Andrés Manuel López Obrador wil het fenomeen aanpakken. Hij voerde campagne met de belofte de oude petrostaat Mexico weer zelfvoorzienend te maken op energiegebied. Een enorme uitdaging, niet in de laatste plaat wegens de endemische corruptie binnen Pemex. Een bedrijf dat zo machtig is, dat het wel een ‘staat binnen de staat’ heet.

De regering mobiliseerde deze maand ruim vijfduizend militairen om de 1.600 kilometer aan Pemex-leidingen en transporten beter te bewaken. Ook begon justitie onderzoeken naar honderden dieven en hun corrupte handlangers in het openbaar bestuur. Zo werden bankrekeningen bevroren van hoge, corrupte militairen binnen Pemex. De regering roept burgers op niet langer deel te nemen aan het tappen van kapotte leidingen.

Dat laatste is nog niet zo makkelijk. Een deel van de vrijdag omgekomen burgers kwam juist op het lek af omdat er momenteel lastig legaal aan benzine is te komen, verklaarden overlevenden. Obradors voortvarende aanpak van de huachicoleros heeft de afgelopen weken op veel plekken in het land geleid tot brandstoftekorten en lange rijen bij tankstations met hamsterende consumenten. Schaarste die duidelijk maakt hoezeer de benzinediefstal in de praktijk een schaduwindustrie is gaan vormen.

Dit bericht is op 21 januari geactualiseerd.