Opinie

Laat die koeriers met rust, ze willen dit zelf

Rosanne Hertzberger

Het is makkelijk medelijden hebben met die arme Deliveroo-fietsers. En maar trappen op die pedalen, in die malle pakjes en met die blokkendoos op hun rug. Door hagelbuien en windstoten, levensgevaarlijke toeren uithalend in het verkeer, met nul zekerheid, nul toekomst, volledig klem gezet tussen de grote, boze, opportunistische onderneming en de veeleisende consument, die zijn eten – nu! warm! – op de stoep wil hebben. De Deliveroo-fietser is dé belichaming geworden van alles wat er mis is met de platformeconomie.

Althans, zo wil FNV dat we het zien. Ze spande een civiele zaak tegen Deliveroo aan. Dat was een beetje vreemd, want de vraag was waarom de FNV zich zomaar als belangenbehartiger kon opwerpen. Hun ‘Riders Union’ had een honderdtal leden. Als ze honderd boze freelance krantenschrijvers bij elkaar sprokkelen hoop ik niet dat ze vervolgens ook aan mijn onderneming mogen gaan morrelen?

Toch mocht de FNV gaan strijden voor de rechten van die arme fietskoerier, of die het daar nou mee eens was of niet. En de rechter oordeelde ook dat Deliveroo al die jonge fietsende ondernemers gewoon een contract moest aanbieden, met alles wat daarbij komt: werkgeverspremies, ziekte doorbetalen, vakantie doorbetalen, minimumloon bieden, zwangerschapsverlof.

De vraag is welk probleem er nu is opgelost. Als Deliveroo echt een soort slavendrijver was, dan was het op z’n minst opmerkelijk dat er tweeduizend aspiranten stonden te popelen om te worden uitgebuit door het bedrijf. Wilden de koeriers dit? Of wilde de FNV dit? En zo ja, wilde de FNV dit voor de koeriers, of deed ze het om de overeenkomsten en regelingen van de klassieke arbeidsrelatie van de gevestigde leden te beschermen? Was dat fietsen voor Deliveroo wel zo’n straf?

Journalisten die undercover gingen, klaagden soms over zweet, slome uren met weinig werk, door rood licht fietsen om meer bestellingen te kunnen leveren. Tegelijkertijd was het in piekuren best goed verdienen. Toch moest het bedrijf regelmatig zijn best doen fietsers te verleiden om bij piekuren te gaan werken. Gek genoeg maakt juist de zzp-status van hun werkers bedrijven ook kwetsbaar. Wie ontevreden is, trekt morgen een ander pak aan en opent een andere app.

En nee, één persoon die met maaltijden rondfietst kan geen gezin onderhouden. Maar dat lijkt ook niet echt belangrijk voor de Deliveroo-fietser. Die is gemiddeld 24 jaar en studeert vaak nog. Die wil gewoon iets extra verdienen. Om periodes te overbruggen. Wat is erger dan een tijdelijk slecht betalend baantje? Dat is een tijdelijk slecht betalend baantje waar je moet komen opdraven en ‘ja baas’ moet zeggen, in ruil voor voordelen die pas interessant worden als je ziek bent of met pensioen gaat.

Telkens wanneer het over het groeiende leger aan zelfstandigen gaat, lijken mensen over het hoofd te zien dat al die ondernemers, schijn of niet, niet bepaald slachtoffer zijn van het systeem. Ze kiezen niet uit armoede of Deliveroo-streken voor het ondernemerschap, maar vanwege de vrijheid en de uitdaging. Laten we dat niet vergeten als we ten strijde trekken om die arme mensen te beschermen.

De enige reden dat je mensen op termijn moet dwingen om voor zichzelf te zorgen en zich te verzekeren tegen allerlei onheil, is omdat dat onheil anders op rekening van de belastingbetaler komt. Flexibel werk is leuk, maar niet ten koste van de samenleving. Dat moet snel worden opgelost.

Maar hoezeer de platformeconomie aan die problemen bijdraagt, is de vraag. Wij zijn allen geneigd om de snelle groei van vernieuwingen als Uber en Deliveroo te extrapoleren en te overschatten. Regelmatig loopt het zo’n vaart niet. Het banenaandeel van de platformeconomie in Amerika is in ieder geval zwaar overschat. Economen die alarmistische schattingen deden dat de gig economy met 5 procent was gegroeid tussen 2005 en 2015 moeten nu hun cijfers naar beneden bijstellen. Het was eerder 1 à 2 procent. De FNV zal haar best doen om de problemen ook hier te dramatiseren. En waarschijnlijk valt het ook hier mee. Misschien zit er wat in om die koeriers gewoon met rust te laten en ze met al hun verworven vrijheden te laten fietsen. U hoeft in ieder geval geen medelijden met ze te hebben.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.