WRR-advies: overheid moet publieke bank oprichten

Depositobank De bank zou een risicovrije spaar- en betaalrekening moeten bieden. Aanleiding voor het advies was het burgerinitiatief Ons Geld.

De overheid moet een publieke bank oprichten waar mensen geheel risicovrij een spaar- en betaalrekening kunnen openen. Deze bank zou volledig gedekt moeten worden door centralebankreserves. Zo ontstaat een veilig alternatief voor commerciële banken.

Dat bepleit de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) in het deze donderdag verschenen rapport Geld en Schuld. Het is aangeboden aan minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA).

Aanleiding voor het rapport is het burgerinitiatief Ons Geld dat in 2015 in de Kamer werd besproken. Dat bepleitte de geldcreatie terug te halen van private banken naar publieke instellingen. Zo’n grote verandering in het monetair-economisch systeem acht de WRR onwenselijk, vanwege de risico’s daarvan. Wel ziet de raad ruimte voor verbetering van het huidige financiële stelsel, dat grote tekortkomingen vertoont.

Het plan voor een zogenoemde depositobank, waar burgers hun geld veilig kunnen stallen, is niet nieuw. Eerder al vroeg de Tweede Kamer unaniem aan de minister van Financiën de juridische randvoorwaarden voor zo’n bank te onderzoeken. Voor 1991 kende Nederland ook nog een publiek alternatief voor commerciële banken: de Postbank. Met de overname van die bank door ING verdween dat alternatief.

Toezichthouders en bestaande partijen zien weinig in een publiek alternatief voor commerciële banken. Zij vrezen dat commerciële banken direct in de problemen komen als er een crisis komt en burgers hun geld van ‘commerciële’ rekeningen halen om het in veiligheid te brengen bij de depositobank.

De WRR vindt dit argument niet valide: als dat al gebeurt, zegt dat meer over de instabiliteit van het huidige systeem dan over het alternatief als zodanig. Een honderd procent veilige bank zou ook als stimulans kunnen dienen voor veiliger commerciële banken, zo verwacht de raad.

Belangenorganisatie de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) zegt in een eerste reactie vooral benieuwd te zijn naar de uitwerking van de concrete plannen voor een depositobank. Ook is de NVB benieuwd hoeveel interesse er onder de bevolking is voor een dergelijk alternatief voor het huidige bankenlandschap.

Naast de oprichting van een publiek alternatief voor commerciële banken beveelt de WRR aan de overmatige schuldengroei in de economie af te remmen, om beter voorbereid te zijn op een nieuwe crisis. Ook wil de raad burgers een zwaardere stem geven in het bestuur van banken en het toezicht daarop.

Geld en schuld pagina E4-5
Lees ook: Het geldsysteem moet eerlijker en veiliger.