Kun je de supermarkt op zijn groene ogen geloven?

Wat eten we? Lidl haalde alle winkels van het gas af, Plus is het duurzaamst volgens imago-onderzoek. Maar welke supermarkt is nu écht het meest duurzaam?

Lidl heeft als eerste supermarkt in Nederland alle winkels aardgasvrij gemaakt, meldde het bedrijf deze week. Het past bij het streven om helemaal circulair te worden. Toch bungelt Lidl altijd onderaan als consumenten gevraagd wordt wat zij de ‘meest maatschappelijk verantwoorde’ supermarkt vinden. Uit de laatste peiling van onderzoeksbureau GfK kwam Lidl als vijftiende uit de bus, met alleen Aldi onder zich. Jumbo stond op 11, Albert Heijn op 8 en Plus voor de vierde keer op nummer 1.

Lidl, met z’n weinig duurzame imago, doet dingen die anderen niet doen of niet durven. Ze verkopen de dier- en milieuvriendelijke eieren van Kipster. Ze stopten als eerste (met Aldi) met de verkoop van energiedrank aan kinderen onder de veertien en gooien de sigaretten eruit. Bij de groente-afdeling kun je een ‘Lidl green bag’, een herbruikbaar groentezakje pakken.

In sommige opzichten heeft Lidl het makkelijk, omdat het alleen eigen merken verkoopt. Als Lidl alle plastic statiegeldflessen wil recyclen kan dat, want al die flessen zijn van Lidl. Dat maakt het makkelijker om een gesloten kringloop voor elkaar te krijgen. Lidl kan, als het wil, snel grote stappen zetten.

Maar als je aan dierenwelzijnsorganisatie Wakker Dier vraagt hoe Lidl het doet, kantelt het beeld alweer. Kipster, dat ook haantjesvlees aan Lidl verkoopt, vinden ze „een fantastisch initiatief”. Mooi ook dat Lidl heeft toegezegd de vleeswaren plofkipvrij te maken en te stoppen met staleend en plofkalkoen. Maar op de kiloknallerlijst van Wakker Dier scoren ze gemiddeld en „meestal komen ze pas in actie als er maatschappelijke onrust ontstaat. Wat ons betreft zijn ze veel te afwachtend”, zegt een Wakker Dier-woordvoerder.

Ook Oxfam Novib, dat naar de arbeidsomstandigheden bij de toeleveranciers kijkt, is kritisch. De vijf grootste supermarkten doen volgens Oxfam Novib allemaal te weinig tegen uitbuiting van boeren en arbeiders. Op deze lijst staan Lidl en AH op gelijke hoogte. Alleen Plus doet het op dit punt ietsje beter.

Met duurzaamheid profileren

Hoe kun je als consument een supermarkt in vredesnaam beoordelen op duurzaamheid als dat bij een pot pindakaas al nauwelijks te doen is? Duurzaamheid is alles van gezondere producten tot schonere distributie. En hoe vergelijk je ze met elkaar? Albert Heijn opende in Purmerend „de duurzaamste supermarkt van Europa”, met op het dak 700 zonnepanelen. Plus maakte „alle supermarkten klimaatneutraal”. En Lidl is dus van het gas af. Maar wie haalt de meeste CO2-winst? En wie scoort het beste als je naar alle onderdelen van het bedrijf – van pindakaas tot personeelsbeleid – kijkt? We weten het niet, want die vergelijkingen zijn er (nog) niet.

Lees ook: De supermarkt blijft ons toch steeds verleiden met suiker

Bemoedigend is dat supermarkten een nieuw front hebben om elkaar te bevechten. Niet alleen met lage prijzen, maar ook met duurzaamheid kunnen ze zich profileren. Bij een congres over eerlijke handel hoorden we iemand van de Deense Coop zeggen dat zelfs dát achterhaald zal is. Je moet niet communiceren hoe duurzaam je bent. De consument moet ervan uit kunnen gaan dat alles wat je doet de toets kan doorstaan. Nu alleen nog even een onderzoek dat checkt welke supermarkten dat vertrouwen verdienen en ze niet op hun groene ogen gelooft.