‘Valse papieren voor vriend’

Uitgezette journalist Turkije Ans Boersma zou in het verleden valse reispapieren voor haar Syrische vriend geregeld hebben. Turkije zette haar donderdag uit.

Ans Boersma
Ans Boersma Foto Andrea Di Valvasone

De uit Turkije uitgezette Nederlandse journaliste Ans Boersma wordt vermoedelijk verdacht van valsheid in geschrift. Nieuwsuur meldde dit donderdagavond op basis van anonieme bronnen. Boersma zou in 2013 of 2014 haar toenmalige Syrische vriend aan valse reisdocumenten hebben geholpen toen hij vanuit Turkije naar Nederland wilde komen.

Deze man is vorig jaar in Nederland opgepakt wegens verdenking van lidmaatschap van de Syrische terreurbeweging Jabhat Al-Nusra. Hij werd in september 2017 door Syrische activisten in het Amsterdamse debatcentrum De Balie herkend als „terrorist”.

Boersma had tot de zomer van 2015 een relatie met hem, zegt ze in een verklaring van haar werkgever, het Financieele Dagblad (FD). De journalist (31), die sinds februari 2017 als correspondent werkt in Istanbul, werd donderdagochtend Turkije uitgezet.

Het Openbaar Ministerie (OM) schreef in een verklaring donderdag dat ze informatie over Boersma heeft verstrekt aan Turkije over een „strafrechtelijk onderzoek [dat] betrekking heeft op een verdenking ter zake van terrorisme tegen andere verdachten”. De journalist wordt niet verdacht van een „misdrijf met terroristisch oogmerk”. Later meldde Nieuwsuur dat het OM Boersma dus wel verdenkt van valsheid in geschrift.

Boersma werd woensdag in Istanbul aangehouden, toen ze zich bij de Turkse immigratiedienst meldde om haar verblijfsvergunning te verlengen. Ze werd naar een politiebureau gebracht, waar ze te horen kreeg dat ze het land moest verlaten.

De Nederlandse consul-generaal in Istanbul bezocht Boersma woensdagavond. Hij kon niet voorkomen dat de correspondente werd uitgezet. Tijdens haar aanhouding werd niet verteld dat de arrestatie te maken had met haar ex-vriend.

‘Onverantwoorde actie’

Pas na de uitzetting van de journalist naar Nederland kwam de Turkse regering met een verklaring over haar banden met de Syrische terreurorganisatie Al-Nusra. Een woordvoerder stelde dat de uitzetting „op geen enkele manier verband houdt met haar journalistieke activiteiten in Turkije”. Bij aankomst op Schiphol werd duidelijk dat Boersma, die naast het FD ook voor Trouw en OneWorld werkt, stond gesignaleerd bij de marechaussee. Maar van een uitleverings- of opsporingsverzoek was geen sprake.

De hoofdredactie van het FD schrijft dat ze „volledige opheldering” wil van de Nederlandse overheid over de vraag waarom die de gegevens van de journalist met Turkije heeft gedeeld. De algemeen secretaris van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), Thomas Bruning, noemde dit een „onverantwoorde actie van het OM”.

In de Tweede Kamer beloofde minister Sigrid Kaag (D66, Ontwikkelingssamenwerking) dat het ministerie van Buitenlandse Zaken gaat uitzoeken hoe de procedure rond de uitzetting is verlopen. Het ministerie was er niet van op de hoogte dat het OM informatie deelde met Turkije, zei Kaag. Meerdere partijen in de Kamer eisten opheldering.

De ex-vriend van Boersma werd in september 2017 in De Balie opgemerkt door Syrische activisten van het burgercollectief Raqqa is being slaughtered silently. Ze zagen de man in het publiek zitten en toen ze een foto van hem wilde maken, sloeg hij op de vlucht. Het duurde nog meer dan een jaar voordat de inmiddels 32-jarige man werd gearresteerd.

Volgens inlichtingendienst AIVD is de verdachte afkomstig uit Raqqa en heeft hij deelgenomen aan de gewapende strijd in Syrië. Hij zou ook „gevechtshandelingen hebben verricht voor Jabhat al-Nusra en mogelijk betrokken zijn geweest bij aanslagen in Syrië”, schreef het OM. In een interview met Nieuwsuur in 2017 ontkende de man, die zichzelf Aziz noemde, dat hij lid was van een terreurgroep.

‘Weer een ontmaskerde terrorist’

In Turkije zijn de reacties op de deportatie van Boersma verdeeld. De seculiere oppositie ziet de zaak als voorbeeld van hoe de regering de vrije pers aan banden legt. De linkse krant Diken citeert instemmend de hoofdredacteur van het FD, die Boersma’s deportatie „een aanval op de vrije pers” noemt. De conservatieve, regeringsgezinde pers, die buitenlandse journalisten geregeld afschildert als spionnen en terroristen, plaatste de zaak in dat perspectief. „Een journalist: weer een geval van een ontmaskerde terrorist”, kopte Takvim.

De samenwerking tussen Nederland en Turkije in de strijd tegen terrorisme is de afgelopen jaren vrij goed verlopen, zeker wat betreft radicaal islamitische groepen. De inlichtingendiensten wisselen informatie uit over terreurverdachten die van Nederland naar Turkije reizen of andersom.

    • Toon Beemsterboer
    • Huib de Zeeuw