Opinie

    • Frits Abrahams

Schokkend rapport (2)

Wie kritiek heeft op de drukte in de Amsterdamse binnenstad, krijgt weleens te horen: „Ga dan op een dorp wonen.” De Amsterdamse ombudsman Arre Zuurmond neemt het in zijn rapport Feesten of beesten voor de critici op. „Klagers roepen niet om een ‘Lunteren aan de Amstel’”, schrijft hij, „maar zij zien dat de overheid, ondanks al haar inzet, tekortschiet. Zij zien en ervaren de vervuiling en de overlast.”

Wat zich de laatste jaren in Amsterdam voltrekt, noemt hij ‘een tragedie’. „Zolang iedereen meeprofiteert van het succes van de binnenstad is er niets aan de hand. De tragedie ontstaat als bewoners wel de lasten ervaren van het toerisme, maar niet de baten. In de huidige situatie gaat het leeuwendeel van de winst naar uitbaters van de toeristenindustrie, bewoners profiteren nauwelijks mee, maar leven wel elke dag met de gevolgen van het massatoerisme en het alsmaar groeiende uitgaansgebied.”

Hij pleit ervoor dat een deel van de winst wordt geïnvesteerd in voorzieningen die voor de bewoners belangrijk zijn. Ik begrijp wat hij bedoelt, maar vraag me toch af of je daarmee de ondernemers niet een alibi verschaft om nog grotere winsten te maken: de stad profiteert immers mee.

Ik voel meer voor de drastische oplossing die het personage Patelski in de nieuwe roman Grand Hotel Europa van Ilja Leonard Pfeijffer voorstelt: „Om de uitverkoop van onze stadscentra te stuiten moeten onze democratisch gekozen vertegenwoordigers de zeggenschap over de openbare ruimte uit de grijpgrage handen van de ondernemers rukken. Een andere weg is er niet. Anders wordt heel Europa één groot Venetië.”

Het massatoerisme is een dominant thema in deze roman. Pfeijffer heeft zich goed laten informeren, hij voert onder de naam Tjalko van Tiggelen een Amsterdamse ambtenaar voor citymarketing op, wiens argumenten ik ten dele ook in het rapport van Zuurmond tegenkwam. Deze Van Tiggelen is alleen nog somberder dan Zuurmond. Zo becijfert hij dat de baten van het toerisme in Amsterdam niet opwegen tegen de kosten, bijvoorbeeld van de stadsreiniging.

Ook is Van Tiggelen, vergeleken met Zuurmond, cynisch. „Weet u wat het enige is wat helpt om het aantal toeristen substantieel terug te dringen? Ik zal het u zeggen. Een terroristische aanslag.”

Je kunt van een ombudsman moeilijk verwachten dat hij zo’n aanslag bevordert, maar gelukkig doet Zuurmond zijn best om andere oplossingen aan te dragen: beperking aantal overnachtingen via Airbnb en bed & breakfast; als grootaandeelhouder van Schiphol maatregelen nemen tegen goedkope vluchten uit Engeland; instellen van een maximum voor het aantal mensen in het Wallengebied; Venetiaanse maatregelen, bijvoorbeeld een verbod op eten en drinken in de openbare ruimte.

De naam van Venetië valt vaak, omdat het al een dode stad is geworden waaruit het merendeel van de bevolking is weggetrokken. Daar wordt nu gewerkt met toegangspoortjes voor bepaalde delen. 30 miljoen toeristen komen er jaarlijks in Venetië, voor Amsterdam worden er in 2030 bijna 32 miljoen voorzien. Nu zijn het er 21 miljoen, inclusief dagjesmensen.

Het is nauwelijks voorstelbaar: 32 miljoen bezoekers die zich jaarlijks door dat kleine centrum van Amsterdam persen. Ik voorspel dat die poortjes er ook in Amsterdam gaan komen.

    • Frits Abrahams