Schaatskampioen Kjeld Nuis wordt er niet populairder op

Analyse Tweevoudig olympisch kampioen is hij, Sportman van het jaar 2018. Een week na zijn wangedrag op de EK in Collalbo voelt schaatser Kjeld Nuis zich weggezet „als een crimineel”.

Kjeld Nuis tijdens de 1.000 meter bij de Europese kampioenschappen sprint in Collalbo.
Kjeld Nuis tijdens de 1.000 meter bij de Europese kampioenschappen sprint in Collalbo. Foto Soenar Chamid/ANP

Kwam Kjeld Nuis er maar zo makkelijk mee weg als Johan Cruijff. De in 2016 overleden voetballegende kon voor altijd blijven volhouden dat hij in november 1966 ten onrechte als eerste Nederlandse international een rode kaart kreeg, wegens slaan van de Oost-Duitse scheidsrechter Rudi Glöckner. Geen duidelijke beelden, geen bewijs.

Dan Nuis, bij het EK sprint vorig weekeinde in Collalbo. Tv-camera’s registreerden feilloos hoe hij aan de binnenkant van de bocht een blokje wegtikte van de baanafzetting. Een foto legde haarscherp vast hoe zijn schaats de rode lijn doorkruist. De NOS was er met beeld en geluid bij toen hij na zijn diskwalificatie verhaal haalde bij scheidsrechter Berri de Jonge. Zo kon iedereen zien hoe de tweevoudig olympisch kampioen de official bij de arm greep, toen bij de rechterhand („bedankt!”), om tenslotte demonstratief op diens accreditatie naar de naam te kijken. Misdragingen zoals in het schaatsen niet eerder te zien waren.

Legendarisch is de woede die ontstond toen Jan Bols bij het EK in 1971 werd gediskwalificeerd na een foute wissel. Voor het publiek was ‘wisselwachter’ Jan Amoraal de gebeten hond, maar geen schaatser haalde het in zijn hoofd de official beet te pakken. Bart Veldkamp gooide op de baan wel eens met zijn schaatsen, maar dat had minder te maken met de arbitrage dan met frustratie om zijn eigen falen. Sven Kramer riep na de foute wissel op de Spelen van 2010 duidelijk zichtbaar „die klootzak stuurt me de verkeerde baan in”. Niet naar de scheidsrechter maar naar zijn coach Gerard Kemkers.

Wrijven in de vlek

Toegeven dat hij zelf fout zat, doet Nuis zelfs een week na het EK niet. Hij blijft wrijven in de vlek. Bocht afgesneden? „Vertekend beeld”, sprak de Sportman van het jaar donderdag in de Telegraaf. De foto was volgens hem van twintig meter afstand gemaakt en bovendien schuin. De lijn lag centimeters onder het ijs, dus was er sprake van een „brekingsindex”, luidde zijn haast Cruijffiaanse uitleg. Alleen zijn bejegening van de scheidsrechter, die verdiende inderdaad „geen schoonheidsprijs”. Maar daar had hij de volgende dag zijn excuses voor aangeboden. Klaar?

Niet dus. Na het EK viel de hele schaatswereld over Nuis heen. Op maandag was er Suzanne Schulting, net Europees kampioene shorttrack en Sportvrouw van het jaar, die in De Wereld Draait Door zijn gedrag „te belachelijk voor woorden” noemde. „Hij heeft een voorbeeldfunctie voor jonge kinderen.” Dinsdag volgde een officiële waarschuwing van schaatsbond KNSB. „Onbehoorlijk en onaanvaardbaar gedrag”, schreef directeur Remy de Wit. Zijn zorgvuldig opgebouwde imago van succesvolle topsporter loopt schade op, stelt Nuis vast. „Ik lijk net een crimineel.”

Het nieuwe boegbeeld

Nog geen jaar geleden was er geen betere schaatser dan hij. Zelfs zijn collega’s keken op de olympische baan van Gangneung jaloers toe hoe diep hij in de schaatshoeken zat en met machtige slagen over het ijs vloog. Mooi verhaal ook: twee keer de Spelen gemist maar nu was het raak. Goud op 1.000 en 1.500 meter, sympathieke uitstraling, vriendin en zoontje deelden volop in het succes. Het nieuwe boegbeeld van het Nederlandse schaatsen.

Nuis maakte haast om zijn succes te verzilveren. Nog aan het eind van de olympische winter was er een spectaculair snelheidsrecord voor privésponsor Red Bull. Geruzie in de lente om een beter contract bij de ploeg van coach Jac Orie. Volop lucratieve fotoshoots in zomer en herfst. Alles is nieuws, tot de breuk met zijn vriendin eind december aan toe. En intussen blijft hij maar hard schaatsen. Ook bij het EK leek hij tot zijn diskwalificatie de sterkste. Maar om dat zelf van de daken te schreeuwen, zoals Nuis deed?

Europees kampioen Kai Verbij verklaarde na het EK dat hij vanwege het irritante gedrag van Nuis maar bij de Noren in de kleedkamer was gaan zitten. Onder collega’s maakt de schaatser van Jumbo-Visma zich niet populair. Waar Sven Kramer en Ireen Wüst al jaren hun sport dragen, dreigt Nuis zich in het eerste jaar na zijn grootste succes te vertillen. Nog geen week na zijn misdragingen in Collalbo vroeg hij om een vrijstelling voor de NK sprint van volgende week en een aanwijsplek voor de WK sprint in februari in Heerenveen. Die kreeg hij deze vrijdag, daarvoor heeft hij genoeg krediet opgebouwd. Een berisping is blijkbaar genoeg straf voor een potentiële wereldkampioen.

Aanvulling 18 januari: kort na publicatie van dit artikel meldde schaatsbond KNSB dat Nuis een aanwijsplek voor de WK sprint heeft gekregen. Hierop is de laatste alinea aangepast.