Opinie

    • Folkert Jensma

Oud-en-nieuw-anarchie neemt al jaren af

Grappig. Precies in de week waarin Hysterie uitkomt, het boek waarin criminoloog Marc Schuilenburg het alarmisme over veiligheid en migratie analyseert, wil premier Rutte relschoppers rond Oud en Nieuw het liefst „allemaal persoonlijk in elkaar slaan”. Het deed me denken aan minister Remkes (VVD) die in 2002 bij straatgeweld omstanders aanbeval met een „rotschop” in te grijpen. In 2010 zei Rutte nog dat je een inbreker best „een ferme tik” mag verkopen, zonder consequenties te hoeven vrezen. Kan je nog zólang premier van een rechtsstaat zijn, binnenin broeit de alfaman die verlangt naar de taal van de straat, waar de kiezer die alles gelul vindt verleid moet worden.

Gelukkig het land waar de politievakbond dan de premier op z’n nummer zet. Zoiets zeg je hooguit op een verjaardagsvisite, was de repliek. De premier staat voor het gezag en heeft een voorbeeldrol. Als agenten zich zo uitdrukken hebben ze een probleem – neutraal zijn, onpartijdig, iedereen gelijk behandelen, zorgvuldig optreden, ook als het erom spant. Daders bejegenen als verdachte burgers, met rechten. Niet zelf straffen. Agenten moeten hun emoties inperken. De premier dus ook. Verbaal geweld en eigenrichting zijn ongewenst.

Schuilenburg plaatst stoere oprispingen van politici in het perspectief van de veiligheidsparadox. Hoe beter het ons gaat qua welzijn, veiligheid en gezondheid, hoe meer opwinding over het resterende tekort. In die zin past Ruttes uithaal bij wat het gezag had te melden over Oud en Nieuw. Ook daar loopt de verbale temperatuur al jaren op. Korpschef Akerboom bleek geen uitzondering. Hij beoordeelde de jaarwisseling 2018-19 als „mislukt”. De ‘meest recente cijfers spreken voor zich’ was zijn belangrijkste argument. Doem en ondergang dus. 9000 gemelde incidenten, tien procent meer dan het jaar ervoor. Bijna 1.700 gevallen van (zware) mishandeling of bedreiging – 150 méér dan een jaar eerder. De hulpdiensten moesten tweehonderd keer vaker optreden dan vorig jaar. Het aantal vuurwerkincidenten steeg met bijna 500, naar ruim 3.100.

Akerboom wil een landelijk vuurwerkverbod en preventief insluiten van bekende daders. Strafhoogtes laten immers geen indruk achter op benevelde geesten die alle normen hebben opgeschort voor Oud en Nieuw – de jaarlijkse anarchiedag. Akerboom verschilt van mening met de premier over wie die daders zijn. Volksnaprater Rutte meent dat het een „kleine minderheid” is die zich misdraagt. Akerboom weet „uit ervaring” dat dit niet klopt. Alle lagen van de bevolking doen mee. „Van jongeren in probleemwijken tot de vwo-leerling en de keurige ouders.” Dan wordt „allemaal persoonlijk in elkaar slaan” ook wat lastiger. Voor je het weet sta je daar als premier je eigen kiezers in elkaar te slaan, althans in het diepst van je gedachten.

Ook over de politiecijfers die de Kamer werden gestuurd als weergave van de werkelijkheid valt nog wel wat te zeggen. Marnix Eysink Smeets, lector publiek vertrouwen in veiligheid, zette meerdere jaarwisselingen op een rijtje. En wat blijkt? Zeker, er is een stijging ten opzichte van vorig jaar toen de jaarwisseling vrijwel verregende. Dit jaar was het droog en kwam er meer volk op straat. Ergo: meer incidenten. Maar kijk je verder terug dan 2017, dan is en blijft de trend stevig dalend.

Het aantal slachtoffers van vuurwerk dat de eerste hulp moest bezoeken staat op het laagste peil sinds 2003. Met 2015 als peiljaar en de index op 100, dan staat het aantal geweldsincidenten tegen politieambtenaren conform de dalende trend nu op 55. Wat pas echt opvalt is dat het aantal aanhoudingen tijdens de jaarwisseling sterk afnam. De index staat nu op 60 – in 2013 stond de index op 140. Kortom, minder vuurwerkleed, minder geweld en veel minder aanhoudingen in 2018 vergeleken met 2015. Tegelijk nam de bezorgdheid toe en de tolerantie af. We lieren mekaar dus lekker op, maar er gebeurt minder en de politie doet ook minder.

Om ongewenst gedrag bij de jaarwisseling beter te bestrijden kan worden verwezen naar de omvang van schade, letsel, lawaai, geweld, anarchie etc. Maar niet naar de eventuele groei ervan. Die is er niet. Als de cijfers ‘voor zich spreken’, dan is de enige conclusie dat het de goede kant opgaat. Met het weer als belangrijkste conjuncturele factor.

Folkert Jensma is juridisch commentator. Twitter: @folkertjensma

Reageren

Reageren op dit artikel kan alleen met een abonnement. Heeft u al een abonnement, log dan hieronder in.

    • Folkert Jensma