Trumps muur kan dure misrekening zijn

Begrotingsimpasse VS Nu de shutdown door Trumps onverzettelijkheid aanhoudt, stijgen de kosten. Op welke opbrengsten rekent de president?

President Trump kreeg woensdag een briefje van de Democratische leider in het Huis van Afgevaardigden. Beste meneer de president, schreef Nancy Pelosi, ik had u uitgenodigd op 29 januari het Congres toe te spreken in de State of the Union, zoals al ruim een eeuw de traditie is.

Helaas, voegde ze er fijntjes aan toe, hebben we nu te maken met die gedeeltelijke sluiting van de overheid, waardoor de veiligheidsdiensten niet worden betaald, zodat uw veiligheid niet gegarandeerd kan worden. Of de president zijn rede maar wil uitstellen, of de volksvertegenwoordigers alleen een brief wil sturen met de tekst ervan.

De politieke polarisatie zet nu zelfs de ‘State of the Union’ op losse schroeven

De plaaggeest geplaagd. Pelosi sloeg Trump om de oren met de shutdown die hij eind vorig jaar „met trots” zei te zullen ondergaan. En tegelijkertijd ontneemt ze de president de mogelijkheid het Huis te gebruiken als kansel waar hij het Amerikaanse volk vanaf kan toespreken – waarbij hij ongetwijfeld nog eens zou hebben gehamerd op misdrijven door illegale migranten, drugssmokkel, mensensmokkel en dat alleen een muur („of een stalen hek”, heet het intussen) die ‘crisis’ kan bezweren. Overigens liet de Secret Service meteen weten dat zij „volledige veiligheid” kan bieden tijdens dit Amerikaanse equivalent van de Troonrede. En Trump sloeg terug met een brief waarin hij Pelosi tijdens de shutdown het gebruik van een regeringsvliegtuig ontzegt voor haar geplande bezoek aan België, Afghanistan en Egypte. En de president besloot ook zijn ministers van Financiën en Buitenlandse Zaken thuis te houden, nadat hij eerder zelf in verband met de shutdown al afzegde voor het World Economic Forum in Davos volgende week.

De langste shutdown ooit: wat is er aan de hand in de VS?

‘Stop, je zit het te verkloten’

De impasse gaat zijn vierde week in. Republikeinen dragen telkens nieuwe compromisvoorstellen aan. Trumps vertrouweling in de Senaat, Lindsey Graham, deed afgelopen week een poging: hef de shutdown voor drie weken op, stelde hij voor, en gebruik die tijd om overeenstemming te bereiken over de muur.

Geen denken aan, antwoordde Trump. Zijn pas benoemde stafchef, Mick Mulvaney, zat met de president en Republikeinse en Democratische leiders in de Situation Room en zou daar volgens een aanwezige hebben geopperd nog eens te kijken naar het compromis waar de Senaat eerder mee instemde: 1,3 miljard dollar voor grensbewaking in plaats van de 5,7 miljard die Trump wil voor de muur. CNN berichtte dat de president zijn stafchef onderbrak en zei: „Stop, stop, stop. Waar ben je mee bezig? Je zit het te verkloten, Mick.”

In het Congres schrijven afgevaardigden van beide partijen brieven voor de president en de Democratische leider Pelosi, met voorstellen om de shutdown te beëindigen. Een van de voorstellen zal de drie-wekenperiode van Graham zijn. Democraten hebben eerder voorgesteld om alle begrotingen goed te keuren en daarmee de overheid weer op gang te brengen, op het kleine stukje begroting voor grensbewaking na – laten we daar dan over onderhandelen, stelde senator Chuck Schumer voor.

De president blijft elke suggestie afweren. Vorig weekend jeremieerde Trump op Twitter: „Ik zit te wachten in het Witte Huis”. De Democraten „maken plezier en willen niet eens praten”. Maandag probeerde hij er nog iets van te maken door honderden hamburgers te serveren aan de kampioenen van de college-football-competitie.

Maandag serveerde Trump in het Witte Huis honderden hamburgers aan winnaars van de college-football-competitie. Foto Chris Kleponis/EPA

Een cheque van $ 0,00

Intussen begint door te dringen hoe ernstig de economische effecten van de shutdown zijn. Het gaat niet langer louter om de 800.000 ambtenaren die nu al drie weken een cheque thuis hebben gekregen met een bedrag van $ 0,00 erop. De topman van Delta Air schat dat de shutdown zijn luchtvaartmaatschappij circa 25 miljoen dollar heeft gekost. Kevin Hassett, voorzitter van de economische adviesraad van het Witte Huis zegt nu rekening te houden met een afname van de economische groei met 0,1 procent per week. De kosten van de shutdown kunnen binnen twee weken de 5,7 miljard overstijgen die Trump voor de bouw van de muur eist.

De president, die doorgaans met recht zijn goede economische cijfers uitvent, hanteert in dit geval kennelijk een andere rekeneenheid. Maar welke? Wat zijn de politieke opbrengsten die volgens hem opwegen tegen de economische kosten?

Trump wijst op opiniepeilingen die tonen dat onder Amerikanen steun voor de muur toeneemt. Dat klopt: The Washington Post en ABC News hielden een enquête waaruit blijkt dat onder vrijwel alle categorieën ondervraagden de steun voor een grensmuur in een jaar tijd is toegenomen, tot 42 procent – nog altijd een minderheid. Dezelfde enquête liet zien dat 53 procent de schuld voor de shutdown legt bij de president en diens Republikeinse partij. Slechts 29 procent verwijt het de Democraten.

Trump sleurt zijn partij mee naar beneden

John Zogby, peiler en politiek analist

John Zogby, ervaren peiler en politiek analist, vindt het maar een wonderlijke shutdown. „Meestal gaan de partijen na verloop van tijd de situatie analyseren en zoeken ze een logische politieke strategie. Hier is het erg lastig een winnende strategie te zien. Trump sleurt zijn partij mee naar beneden.”

Zijn de pogingen van de Republikeinen een compromis te bereiken dan authentiek en niet alleen voor de bühne? „Die zijn oprecht”, denkt Zogby. „Ik ken Lindsey Graham goed. Hij is met Trump een heel eind naar rechts opgeschoven. Dat maakt zijn compromisvoorstel alleen maar geloofwaardiger.” Zogby zegt dat de Republikeinse strategen die hij spreekt „zich de haren uit het hoofd trekken”.

In Amerikaanse media wordt gezinspeeld op het belang dat Trump kan hebben bij elke kwestie die afleidt van het Rusland-dossier. Het onderzoek dat speciaal aanklager Robert Mueller doet naar mogelijke samenwerking tussen het campagneteam van Trump en de Russische regering, zou begin dit jaar kunnen worden afgerond. Gezien de lijst van voormalige vertrouwelingen die met de aanklager samenwerken, heeft Trump alle reden zich zorgen te maken.

Op één punt in de muur-kwestie lijkt Trump daadwerkelijk terrein te hebben veroverd. Een substantieel deel van de Amerikanen neigt ernaar hem gelijk te geven dat de situatie aan de zuidgrens hetzij een ‘crisis’ is (24 procent van de ondervraagden) hetzij een ‘ernstige kwestie’ (48 procent).

Maakt dat de positie van de Democraten lastiger? Zij moeten kiezers immers uitleggen dat ze migratiebeleid en grensbewaking serieus nemen, terwijl ze bereid zijn tot een wekenlange shutdown nu ze Trump zijn muur niet gunnen. Volgens Zogby vinden kiezers migratie en de grens wel belangrijk, maar geen thema waarover politici met elkaar zouden moeten strijden. „De Democraten kunnen de tijd zijn werk laten doen.”