Hoge Raad: Kremlin heeft bewust aangestuurd op faillissement Yukos

De Russische faillietverklaring van Yukos Oil wordt door de uitspraak van de Hoge Raad definitief niet erkend in Nederland.

Het is nu definitief dat de curator niet bevoegd was om Yukos Finance B.V. te verkopen aan de Russische vennootschap Promneftstroy.
Het is nu definitief dat de curator niet bevoegd was om Yukos Finance B.V. te verkopen aan de Russische vennootschap Promneftstroy. Foto Yuri Kochetkov/EPA

De Hoge Raad in Den Haag oordeelde vrijdag dat de Russische overheid in 2006 bewust aanstuurde op het faillissement van de Russische oliemaatschappij Yukos. Daarmee bekrachtigde de Hoge Raad een eerdere uitspraak van het Gerechtshof Amsterdam, dat vorig jaar al oordeelde dat het faillissement van Yukos niet in Nederland mag worden erkend.

Met de uitspraak staat nu definitief vast dat de curator niet bevoegd was om aandelen in een buitenlandse tak van Yukos Oil, namelijk Yukos Finance B.V., te verkopen aan de Russische vennootschap Promneftstroy van de Amerikaanse durfinvesteerder Richard Deitz. Die kocht Yukos Finance in 2007 uit de boedel voor 300 miljoen dollar.

Lees ook het interview met Michaïl Chodorkovski: ‘Wij bereiden ons voor op een toekomst zonder Poetin’

De 800 miljoen dollar aan kapitaal van Yukos Finance was achter een beschermingsconstructie met een Nederlandse stichting geplaatst. Daarom moesten Promneftstroy en Deitz in Nederland bewijzen dat het faillissement van Yukos rechtmatig was, om zo bij hun geld te kunnen komen. Dat is dus niet gelukt.

Manipulatie Rosneft

Volgens het oordeel van de hoogste rechter in Nederland duwde het Kremlin Yukos opzettelijk over de rand van de financiële afgrond. Yukos was in handen van Poetin-rivaal Michaïl Chodorkovski, destijds de rijkste man van Rusland, die zelf politieke aspiraties had en de oppositie financierde. In de aanloop naar de parlementsverkiezingen van 2004 werd hij gearresteerd. Kort daarna werd hij in Rusland veroordeeld voor fraude en zat daarna tien jaar lang in een Siberisch strafkamp.

Inmiddels woont hij in Londen en financiert vanuit daar onderzoek voor de Russische oppositie. Zijn bedrijf Yukos werd kort na het faillissement kaalgeplukt. De Russische bezittingen van Yukos Oil werden voornamelijk overgeheveld naar staatsoliebedrijf Rosneft, dat de rechtspraak in Nederland en Armenië manipuleerde en zelf direct meeschreef aan gerechtelijke vonnissen in het eigen voordeel.

Lees ook: Hoe Rosneft de rechtspraak naar zijn hand zette

Yukos heeft onder leiding van Chodorkovski wel gefraudeerd met de vennootschapsbelasting, maar de naheffingen en boetes van vele miljarden die het olieconcern vervolgens opgelegd kreeg door de Russische staat deugden niet. Ze waren bedoeld om Yukos failliet te krijgen, stelt de Raad. Met de uitspraak is een einde gekomen aan een jarenlang juridisch gevecht.

Yukos, een korte tijdlijn:

    • Steven Musch