‘Hoe gaat het er vanbinnen aan toe? Wat gebeurt daar?’

Blik op de inzendingen van januari, met als thema ‘Nederland woont’, door Daniel Niessen.

Foto uit de serie "Buren'.
Foto uit de serie "Buren'. Daniel Niessen

NRC-beeldredacteur Daniel Niessen is portret- en documentairefotograaf. Hij maakte onder meer de prijswinnende webdocumentaire ‘Buren’ over de L-flat in Zeist, waar hij acht jaar lang woonde, samen met zo’n 1.500 andere bewoners. „Ik was nieuwsgierig: wie woonden er allemaal achter die muren?” Hij besloot er met de camera langs te gaan, een mooie manier om zijn ‘buren’ te leren kennen. Het leverde een intrigerend inkijkje op in een van de grootste galerijflats van Europa, waar meer dan 45 verschillende culturen, religies en nationaliteiten samen leven. „Ik kwam uit een gegoede buurt. Dit was wel even andere koek.”

En daarmee komt hij meteen op een belangrijk punt dat hij mist aan de inzendingen van de fotowedstrijd van deze maand. „Nederland is hartstikke multicultureel, maar dat is eigenlijk aan geen enkele foto te zien. Nergens zie je verschillende groeperingen bij elkaar. Waar is de diversiteit? Waar zit de cohesie? Hoe leven wij hier met elkaar? Hoe ziet dat eruit?”

Bovendien valt hem op dat het thema ‘Nederland woont’ door veel fotografen erg letterlijk is genomen. „Er is met name goed gekeken naar de infrastructuur; je ziet veel straten en huizen, maar dan vooral van de buitenkant, heel afstandelijk.” Wat hij eigenlijk veel interessanter vindt: „Hoe gaat het er vanbinnen aan toe? Wie wonen daar? Wat gebeurt daar?”

Wat is hier aan de hand?

Daarom vindt hij de foto van Anita van der Landen juist zo goed gelukt. „Je ziet een meisje dat in de huiskamer acrobatische oefeningen doet. Misschien is het de dochter die op turnen zit en moet ze extra oefenen. Hebben ze heel praktisch bedacht: we schuiven alles aan de kant en leggen twee matten neer. Het is op een bijzondere manier gefotografeerd, waardoor je niet meteen ziet wat er aan de hand is; dat mag je zelf verzinnen. Ik denk ook dat het ingeflitst is, dat geeft het nog een extra dimensie.”

Anita van der Landen

Ook Thijs Esselmans 92 jaar oude ziel weet hem te raken. „Ken je dat gevoel, dat je ’s avonds door een straat loopt en stiekem een beetje bij de verlichte huiskamers naar binnen gluurt? Dat gevoel krijg ik heel erg bij deze foto, vooral natuurlijk dankzij de gordijnen waar je tussendoor kijkt. Door de spullen in de kamer stap je meteen een eind terug in de tijd. Zoals de titel al zegt: hier woont duidelijk iemand van 92 met een hoop levenservaring. Het perspectief is technisch gezien misschien niet optimaal, maar het geeft wel een mooi inkijkje in een leven.”

92 jaar oude ziel. Thijs Esselman

Nederlandse traditie

De inzendingen mogen dan volgens Niessen erg wisselend niveau zijn, maar Oudejaarsavond spelletje doen. van Anke Winters vindt hij „echt heel erg goed”. „Het is bijna een filmische scène waar je naar kijkt. Het licht komt prachtig van boven. De jongen heeft totaal niet door dat hij gefotografeerd wordt. Het alledaagse van spelletjes doen, Oudejaarsavond, Nederlandse traditie, nostalgie – dat komt in dit beeld allemaal mooi samen. Ook technisch zit de foto goed in elkaar.”

Oudejaarsavond spelletje doen. Anke Winters

Extra dimensie

Hij vond het goed om te zien dat sommige inzenders het thema ook abstracter benaderden. Zoals Gert van der Kamp met Boven. „Hier gaat het meer om de vorm en de lijnen, in mooi contrastrijk zwart-wit. Hier wordt gezocht naar een extra dimensie. Dit zegt iets meer dan: dit is een huis.” Ook Lotte Schrier pakte het met Tussen het plastic anders aan. Esthetisch gezien is de foto misschien wat minder, maar zij heeft wel dieper in het thema durven duiken. Is er een hoop troep op het strand aangespoeld? Dan ruimen we dat samen op! Dat is ook hoe wij hier in Nederland wonen.”

Gert van der Kamp
Lotte Schrier

Niessen wil maar zeggen: neem het thema vooral niet al te letterlijk. „Durf en probeer verder te kijken dan de voordeur van een huis. Zoek de mensen op en ga het contact aan. Hoe gaan we met elkaar om? Wat zijn de knelpunten, waarin komen we juist samen?” En om te laten zien hoe wij hier wonen of elkaar ontmoeten, hoef je echt niet per se een huis te laten zien. „Een foto van de Huishoudbeurs zou daar ook al heel veel over kunnen zeggen.”

Het thema van januari is: Nederland woont. Inzenden en stemmen kan tot 25 januari 17:00u op nrc.nl/fotowedstrijd.

    • Jos Jägers