Ombudsman pleit voor drastische maatregelen op vooral de Wallen

Talk of the Town De Amsterdamse ombudsman ging zelf even op de Wallen wonen. Zijn rapport Feesten of Beesten bevat tientallen aanbevelingen.

Spandoeken op de Wallen (‘No alcohol’) wijzen toeristen op het verbod op het drinken van alcohol op straat.
Spandoeken op de Wallen (‘No alcohol’) wijzen toeristen op het verbod op het drinken van alcohol op straat. Foto Nick Somers

Hygiëne, overlast, (verwarde) daklozen, sekswerk, drugs, toerisme en ondermijning. De Amsterdamse ombudsman Arre Zuurmond beschrijft in zijn derde rapport Feesten of Beesten zeven plagen die de Amsterdamse binnenstad, de Wallen in het bijzonder, tarten.

Waar de Wallen in de jaren 80 nog een no-go-area waren vanwege overlast door junks is het nu de overlast van toerisme die het gebied onleefbaar maakt. Met tientallen aanbevelingen geeft Zuurmond de gemeente een voorzet om de overlast die het toerisme voor bewoners op de Wallen veroorzaakt aan te pakken.

Als een ware antropoloog ging hij te werk. Zuurmond ging op zoek naar de klachten door zelf vier maanden op de Wallen te gaan wonen om de drukte aan den lijve te ondervinden. Participerende observatie noemt hij het zelf.

Burgemeester Femke Halsema ziet zelf ook de noodzaak van maatregelen en voerde er in het afgelopen half jaar al een aantal door. Verbod op drinken op straat (dat met gigantische spandoeken wordt aangegeven) en lik-op-stukbeleid noemt ze zelf maatregelen voor de korte termijn. Vóór de zomer moet er een masterplan komen met plannen voor de lange termijn om de Wallen leefbaarder te maken, zei Halsema zondagavond in de Balie.

Balans in de stad

In het masterplan zal waarschijnlijk voortgeborduurd worden op de experimenten die de gemeente uitvoert onder de noemer ‘Balans in de Stad’ en op de doelstellingen uit het coalitieakkoord. Het verhogen van de belasting voor cruiseschepen die aanmeren in de stad is bijvoorbeeld al uitgevoerd. Hierop kozen verschillende maatschappijen ervoor om hun handel naar Rotterdam te verplaatsen. Ook moet onder meer de toeristenbelasting omhoog, wil de coalitie een verbod op vakantieverhuur in drukke buurten en zouden de touringcars uit het centrum moeten worden verbannen.

Maar bij het lezen van het rapport van de ombudsman lijken de maatregelen een druppel op de gloeiende plaat. De gevolgen van de jarenlange laissez faire-aanpak van de vorige coalitie zijn voor de inwoners van de binnenstad dagelijks merkbaar. Het rapport van Zuurmond staat vol met anekdotes over schreeuwende toeristen die de buurt ’s nachts onveilig maken, bergen afval op straat en drugsdealers die hun goddelijke gang gaan. Zuurmond stelt dan ook voor om eten en drinken in de openbare ruimte op de Wallen te verbieden om afval te voorkomen, of een maximum in te stellen van het aantal mensen dat tegelijkertijd de Wallen mag bezoeken.

Zuurmond stelt onder meer voor om eten en drinken in de openbare ruimte op de Wallen te verbieden om afval te voorkomen

Sommige dingen gaan burgemeester Halsema echter te ver. Tegenover stadszender AT5 zei ze over het idee om eten en drinken op de Wallen te verbieden: „Het is belangrijk grenzen te blijven stellen aan wangedrag, maar het gebied moet wel een vrije ruimte blijven.”

Opvallende samenwerking

De ombudsman is niet de enige die vraagt om strengere maatregelen. Een opvallende combinatie van Vereniging van Vrienden van de Amsterdamse Binnenstad, Koninklijke Horeca Nederland en Amsterdam City (een samenwerkingsverband tussen ondernemers in de stad) kwamen in mei met voorstellen voor strenge maatregelen tegen ‘over-toerisme’. Dat terwijl de partijen verschillende belangen hebben: de VVAB predikt al jaren voor meer maatregelen tegen toerisme, waar de horeca-branche van de vele bezoekers aan de stad profiteerde. Maar samen waarschuwen de partijen onder meer voor het zogenoemde ‘waterbed-effect’ waarbij het toerisme zich naar andere stadsdelen verplaatst, omdat daar minder strenge regels gelden voor zaken als bierfietsen en rondleidingen met grote groepen. Ook pleiten ze voor meer ruimte voor voetgangers en fietsen en minder voor de auto, maar wel meer laad- en losplekken.

Ideeën zijn er genoeg om de Wallen weer op te kalefateren. Maar de gemeente heeft weinig mogelijkheden om grenzen te stellen en in te grijpen vanwege bestemmingsplannen en nationale wetgeving. Het masterplan zal duidelijk maken hoe ver de gemeente daarin kan gaan.