In drie weken wil Polen 200.000 zwijnen afmaken

Varkenspest Vanwege de varkenspest wil de Poolse regering de zwijnenstand decimeren. „Wie dit bedacht heeft, is ziek in zijn hoofd.”

In Warschau werd vorige week geprotesteerd tegen het besluit om tweehonderdduizend wilde zwijnen af te schieten. Ook jagers vinden het plan te drastisch.
In Warschau werd vorige week geprotesteerd tegen het besluit om tweehonderdduizend wilde zwijnen af te schieten. Ook jagers vinden het plan te drastisch. Foto Adam Stepien/Reuters

Een knal, een schreeuw, een plof. Sneeuw blijft plakken aan een borstelige vacht. Jagers met rubberlaarzen slepen het zwijnenlichaam van zo’n honderdvijftig kilo weg. Niet voor de stoof, maar om te vernietigen.

Vorige week begon Polen met het afschieten van tweehonderdduizend wilde zwijnen, in de hoop de verspreiding van de voor zwijnen dodelijke Afrikaanse varkenspest te voorkomen. Die ziekte bedreigt de varkenshouderij.

Het voor mensen ongevaarlijke virus waart al jaren rond, en vormt vooral in Oost- en Midden-Europa een probleem. Ook Rusland, Oekraïne, Litouwen en Duitsland kampen ermee. In Polen zouden twee- tot drieduizend wilde zwijnen de ziekte hebben, naast zo’n honderd varkens. Eenmaal geïnfecteerd, sterven de dieren aan inwendige bloedingen, een vaccin is er niet.

Verschillende landen, waaronder de Verenigde Staten en China, stelden afgelopen jaar een importverbod in op Pools varkensvlees. Vorig jaar kwam de Poolse PiS-regering nog met een plan voor een hek langs de gehele oostgrens om wilde zwijnen tegen te houden. Maar dat peperdure plan werd al snel weer terzijde geschoven. Een hek zou niet afdoende zijn. Wilde zwijnen zijn prima gravers. Nu de varkenspest centraal Polen heeft bereikt, is een hek sowieso ‘te laat’, zei de Poolse milieuminister Henryk Kowalczyk.

Foto Darek Delmanowicz
Foto Darek Delmanowicz
Foto Darek Delmanowicz
Poolse jagersverenigingen zijn niet enthousiast over de maatregel. „Iemand die ziek is in zijn hoofd heeft besloten dat alle everzwijnen afgeschoten moeten worden.”
Foto’s Darek Delmanowicz

Honderd euro per dier

Maar tweehonderdduizend dieren is bijna de gehele zwijnenpopulatie van het land. Om die enorme klus in een tijdsbestek van slechts drie weken te klaren, heeft de regering alle jagers in Polen in het bezit van een licentie opgeroepen om in de weekenden op jacht te gaan. Per volwassen zwijn ontvangen ze ruim honderd euro. Over het effect van de maatregel lopen de meningen echter uiteen.

Opmerkelijk genoeg reageerden Poolse jagersverenigingen niet enthousiast. „Iemand die ziek is in zijn hoofd heeft besloten dat alle everzwijnen afgeschoten moeten worden, inclusief zwangere dieren of die al kleintjes hebben”, schreef Marek Porczak van een zuid-Poolse jagersvereniging in een door persbureau AFP geciteerde boze brief. „We moeten onze collega-jagers ervan overtuigen dat deelnemen aan deze massaslachting niet alleen een jager, maar ook een mens onwaardig is.”

De jagers bevinden zich in de kwestie in hetzelfde kamp als ecologen en natuuractivisten. De wetenschappers vrezen dat de massale jacht het ecosysteem ontwricht en zelfs verspreiding van de varkenspest in de hand kan werken. „Wilde zwijnen zijn een belangrijk onderdeel van het ecosysteem, zij eten schadelijke insecten en vormen op hun beurt een primaire voedselbron voor wolven”, aldus Piotr Chmielewski van het Poolse WWF.

Ook duizenden Poolse burgers protesteren: zij vervangen op Facebook hun foto door die van een zwijn, tekenen online petities of komen af op demonstraties, waar zelfgemaakte zwijnen worden rondgetorst.

In een open brief eerder deze maand aan premier Matheusz Morawiecki werd gepleit voor alternatieven, zoals het plaatsen van desinfectiematten bij veehouderijen. Uit een controle in 2018 bleek dat veel boeren die elementaire voorzorgsmaatregel nu niet treffen. Boeren zijn pleitbezorger van de maatregel.

Volgens de Poolse regering is de zwijnenslachting noodzakelijk in de strijd tegen de varkenspest. De Europese Commissie steunt Warschau in die aanpak, zolang het afschieten op de juiste manier geschiedt. En, zo luidt het Poolse verweer: ook omringende landen schoten honderdduizenden wilde zwijnen af. Enige troost voor de tegenstanders: het uiteindelijke aantal afgeschoten zwijnen zal vermoedelijk lager liggen.

Foto Darek Delmanowicz
Foto Darek Delmanowicz
Foto’s Darek Delmanowicz