Recensie

Recensie Muziek

Zonder zang en electronica blijft er weinig over van Björks ‘Debut’

Pop/modern klassiek Het tienkoppige gezelschap Stargaze speelt een interpretatie van Björks grensverleggende eerste soloplaat Debut. Een uur lang zat je te gissen: welk nummer is dit?

De tien leden van Stargaze verrichtte eerder wonderen met Terry Rileys ‘In C’ en de recente samenwerking met Poliça.
De tien leden van Stargaze verrichtte eerder wonderen met Terry Rileys ‘In C’ en de recente samenwerking met Poliça. Foto Stargaze

De muziek van Björk vertolken zonder zang en zonder elektronica, hoe graag moet een modern klassiek ensemble dat willen? Het is een onmogelijke opgave, dekte arrangeur Aart Strootman zich met een paar woorden in voordat het tienkoppige Stargaze van wal stak bij een niet-chronologische en van de oorspronkelijke songstructuren afwijkende interpretatie van Björks grensverleggende eerste soloplaat, Debut uit 1993.

Om twee redenen was dat een puur academische en bij voorbaat heilloze exercitie. Björks muziek staat of valt bij de zang. Haar stem, haar teksten, haar zinsbuigingen dragen in belangrijke mate bij aan de eigenzinnigheid van muziek die de gebaande paden ontwijkt. De samenwerking van de IJslandse sirene met producer Nellee Hooper van Massive Attack maakte Debut een radicaal vernieuwend singer-songwriteralbum, met dartelende triphopritmes en spannend gebruik van samples en elektronica.

Songs als ‘Venus as a Boy’ en ‘Violently Happy’ staan of vallen bij de combinatie van tekst en zangmelodie. Stargaze speelde de melodieën op viool, fluit of trompet en onderstreepte daarmee de leegte die achterblijft als je het belangrijkste element van de muziek weglaat. In ‘Human Behaviour’ werd getracht dat gemis te compenseren met het uitspreken van de woorden door een dwingende mannenstem, en dat maakte het eigenlijk alleen maar erger. Een uur lang zat je te gissen: welk nummer is dit? Wat zong Björk ook alweer op deze melodie?

Zonder de oorspronkelijke elektronische ritmes moest Stargaze woekeren met een traditioneel instrumentarium dat de muziek in wezen alleen maar ouderwetser en statischer maakte. Dit ensemble verrichtte eerder wonderen met Terry Rileys In C en de recente samenwerking met Poliça. Maar een instrumentaal Debut met zeegeluiden en vogelfluitjes bracht de omgekeerde wereld: vernieuwende pop werd gemoedelijke kamermuziek en onweerstaanbare dansritmes losten op in een vriendelijke shuffle.