Trumps kandidaat-minister van Justitie belooft pal voor Rusland-onderzoek te staan

Justitieminister VS William Barr verzekerde senatoren dinsdag dat hij als Trumps nieuwe minister van Justitie op een zuiver-juridisch kompas zal koersen. Speciaal aanklager Mueller is zijn „vriend”.

William Barr, dinsdag tijdens de hoorzitting in de Senaat over zijn voordracht als nieuwe Amerikaanse minister van Justitie.
William Barr, dinsdag tijdens de hoorzitting in de Senaat over zijn voordracht als nieuwe Amerikaanse minister van Justitie. Foto Tasos Katopodis/Getty Images/AFP

William Barr had zijn oudste dochter dringend gesuggereerd medicijnen te gaan studeren. Het mocht niet helpen: ook zij koos rechten. Voorafgaand aan de hoorzitting over zijn voordracht als nieuwe Amerikaanse minister van Justitie stelde Barr zijn gezinsleden voor aan de senatoren van de justitiecommissie. Zijn drie dochters waren juristen. Zijn schoonzoons ook. Tussen hen in zat zijn kleinzoon Liam (8) „die ooit zal gaan werken op het ministerie van Justitie”, zei Barr lachend.

Barr (68), oud-officier van justitie en de laatste jaren consultant, maakte dinsdag een ontspannen indruk. Hij maakte grapjes en antwoordde soms met een lach die aan acteur Paul Sorvino (Goodfellas) deed denken – tegelijkertijd gul en uitgekookt.

Ervaren jurist

Barr, als fervent doedelzakspeler ooit lid van de City of Washington Pipe Band, is geen havik zoals rechter Brett Kavanaugh, door president Trump dit najaar aangesteld in het Hooggerechtshof. Hij is ook geen juridische mankepoot uit het rijtje Scott Pruitt (op het milieu-agentschap EPA) of Matthew Whitaker (tijdelijk minister van Justitie), die door Trump werden benoemd in weerwil van een aantoonbaar gebrek aan relevante ervaring.

Lees meer over het ontslag van de vorige justitieminister

Barr is een ervaren jurist, die in de jaren negentig onder president Bush sr., al eens minister van Justitie was. In een portret tijdens zijn aanstelling schreef The Washington Post in 1991: „Barr staat bekend als een koele manager zonder politieke ambities.”

Maar al heeft de in New York geboren en via avondstudie jurist geworden Barr dan geen politieke ambities, politieke standpunten heeft hij wel. En door de jaren heen waren die beslist conservatiever dan hij dinsdag in zijn verhoor deed voorkomen. Hij antwoordde in de Senaat soepeltjes op vragen over de rechten van homoseksuelen. Ja, natuurlijk mogen die trouwen, vond Barr, maar hij zei ook dat staten afwijkende wetgeving mogen aannemen om de „religieuze vrijheid” te beschermen. Hij zou hatecrimes ten aanzien van de LHBTI-gemeenschap streng aanpakken, zegde hij toe.

Voor ‘bonafide’ onderzoeken

En, meest relevant voor deze benoeming: hij beloofde pal te staan voor onderzoeken naar mogelijke misdragingen van de president. Speciaal aanklager Robert Mueller beschouwt hij „als een vriend”, een onderzoek dat door Mueller wordt geleid kan „geen heksenjacht” zijn en een zittende president kan volgens hem wel degelijk voor misdrijven worden aangeklaagd. Barr zou, verzekerde hij, „bonafide” justitiële onderzoeken altijd beschermen, zo nodig tegen pogingen van de president om in te grijpen.

Willam Barr: een echte 'law and order'-man

Het waren stuk voor stuk geruststellingen voor de Democratische senatoren. Die waren nerveus geworden door enkele uitspraken die Barr de afgelopen jaren deed over het Rusland-onderzoek en aanverwante zaken. Zo schreef hij in 2017 in een opinie-artikel dat Trump het juiste besluit (‘the right call’) had genomen door FBI-directeur James Comey te ontslaan.

Zuiver juridisch kompas

Er werden dinsdag ook andere scherpe vragen over zijn verleden gesteld. In de jaren dat Barr justitieminister was, voerden de VS onder Republikeinse presidenten de War on Drugs op. Dit leidde er vooral toe dat tienduizenden mensen in de gevangenis terechtkwamen, zonder dat dit veel invloed leek te hebben op problematisch drugsgebruik of daaraan gerelateerde criminaliteit. In antwoord op vragen van senator Cory Booker (New Jersey) leek Barr zich niet te realiseren dat daarbij buitenproportioneel veel zwarte Amerikanen zijn opgesloten.

Barr zei in zijn openingsverklaring dat hij de onlangs aangenomen nieuwe gevangeniswet een stap in de goede richting vindt. Die wet moet het aantal gevangenen in de VS drastisch verminderen. Zijn appreciatie daarvan staat haaks op zijn opvattingen en handelingen in het verleden. Hij was als minister de kampioen van de gevangenis als kern van misdaadbestrijding. Op zijn aanwijzing werden bij de FBI driehonderd agenten overgeplaatst van de afdeling contraspionage naar het rechercheren van gewelddadige bendes.

Lees ook deze reportage over de gevangenishervorming

Zijn ervaring, rust en vriendelijke vrolijkheid lijken de senatoren te hebben overtuigd. Barr kwam over als iemand die op een zuiver-juridisch kompas koerst – essentieel op een departement dat in laatste instantie onafhankelijk van de uitvoerende macht (lees: de president) moet kunnen opereren. Het ziet er dan ook naar uit dat Barrs benoeming volgende maand kan worden bekrachtigd.