Seks in de Bijbel

Ewoud Sanders

Over de Nederlandse vertaling van de Nashville-verklaring valt mijns inziens wel degelijk iets positiefs te melden. Anders dan het Amerikaanse origineel bevat de vertaling namelijk een opsomming van de bijbelpassages waar de opstellers zich op hebben gebaseerd. Het gaat om 46 referenties: 20 naar het Oude en 26 naar het Nieuwe Testament.

De Bijbel wordt graag als grabbelton gebruikt. Wie met zorg citaten selecteert, kan altijd zijn gelijk halen. Zo zou je kunnen stellen dat de Bijbel aantoont dat God incest goedkeurt. Immers, volgens de Bijbel was Eva de eerste vrouw en is zij „de moeder van alle levenden geworden”. De derde generatie mensen kan dus alleen zijn voortgekomen uit seksueel contact tussen Eva en haar zoon, of van haar kinderen met elkaar.

Sommige lezers zullen dit flauw of blasfemisch vinden, want je moet die tekst niet letterlijk nemen. Maar dat is de kern van de zaak: de opstellers van de Nashvilleverklaring nemen de Bijbel heel letterlijk, als Gods woord. Bovendien citeren ze zeer selectief.

Eén voorbeeld. De verklaring verwijst naar een verhaal in Richteren over een Leviet die noodgedwongen een nacht doorbrengt in het dorp van een andere stam. Als hij bij zijn gastheer zit te eten bonst een groep mannen op de deur. In de Nieuwe Bijbelvertaling (2004) roepen ze: „Laat die gast van u naar buiten komen, we willen hem nemen!” Dat nemen hier een seksuele betekenis heeft, blijkt uit het vervolg. „Mensen, bega toch geen schanddaad”, antwoordt de gastheer. Vervolgens biedt hij de „onverlaten” zijn maagdelijke dochter en de vrouw van zijn gast aan („Neem hen maar en doe met hen wat u wilt”). Kort daarop duwt de Leviet zijn „bijvrouw” – een meisje nog – naar buiten. Ze wordt de hele nacht verkracht en misbruikt. Na thuiskomst snijdt hij haar in twaalf stukken.

De Nashville-verklaring verwijst slechts naar één zin in dit verhaal, dat overigens gaat over de schending van het gastrecht: het voornemen van de onverlaten om de mannelijke gast te „nemen”, want dit zou tot iets „schandelijks” hebben geleid, namelijk seks tussen mannen. Wat de bijvrouw overkomt, blijft buiten beschouwing.

Alles bij elkaar schetsen die 46 referenties, zeker als je ze in hun context leest, een ruw beeld van seks in bijbelse tijden. De passages bevatten veel regels en spreken elkaar vaak tegen.

Zo heeft de man zeggenschap over het lichaam van zijn vrouw, maar hij mag haar geen gemeenschap weigeren. Hij mag niet scheiden maar wel onder bepaalde voorwaarden, hij mag geen overspel plegen, geen vrouwenkleren dragen, geen andere vrouwen begeren, geen seks hebben met zijn moeder, tante of schoondochter, niet met een dier, een man of een menstruerende vrouw. Hij mag niet met zijn zus of schoonzus trouwen en niet tegelijk met een moeder én haar dochter.

Op haar beurt heeft een vrouw zeggenschap over het lichaam van haar man, maar ze moet zijn gezag erkennen, kuis zijn en ze mag hem geen gemeenschap weigeren. Bovendien mag ze geen mannenkleren dragen, niet overspelig zijn, geen seks hebben met een dier of een vrouw.

Impliciet zeggen deze verboden: vanouds gebeurde dit in de praktijk wel degelijk en daarom zijn die regels opgesteld. Maar als ze je nu achter elkaar leest, dan moet je wel heel selectief goedgelovig zijn om in zulke inconsistente bepalingen een waarachtig goddelijk fundament te zien onder hedendaagse regels voor homoseksuelen, transgenders en heteroseksuelen.

schrijft elke week over taal. Twitter: @ewoudsanders
    • Ewoud Sanders