RvS: Verslagen ministerraad over MH17 hoeven niet openbaar

De hoogste bestuursrechter van Nederland vreest dat de openbaarmaking van de stukken de ministerraad zou kunnen schaden.

Het monument voor de slachtoffers van MH17.
Het monument voor de slachtoffers van MH17. Foto Olivier Middendorp

De verslagen van de drie ministerraden over het neerhalen van vlucht MH17 in 2014 hoeven niet geopenbaard worden. Dat heeft de Raad van State woensdag bepaald. Ook zal de inhoud van de gesprekken die premier Rutte voerde met onderzoekers van de Universiteit Twente, die onderzoek deden naar de reactie van de overheid op de ramp, geheim blijven.

Het ministerie van Algemene Zaken beargumenteerde dat de openbaarmaking van de stukken het functioneren van de ministerraad zou kunnen schaden. De Raad van State ging hierin mee, ministers moeten “onbelemmerd” argumenten kunnen uitwisselen in de raad, zonder dat zij daar persoonlijk op kunnen worden aangesproken. Dat is de reden waarom verslagen van de ministerraad geheim gehouden worden. Dit geldt volgens de Raad ook als de verslagen “geobjectiveerd” worden.

RTL Nieuws beargumenteerde als persorgaan recht te hebben op de documenten. Volgens de nieuwsorganisatie is er sprake van een “groot maatschappelijk belang” bij de openbaarmaking, vanwege de impact van de ramp met de MH17.

Lees ook: Overheid moet afscheid nemen van zwarte lak

‘Andere documenten gedeeld’

Ook wat betreft het gesprek tussen Rutte en de onderzoekers van de Universiteit van Twente, gaf de bestuursrechter het ministerie gelijk. De onderzoekers en de informanten was vooraf geheimhouding over de gesprekken beloofd. De openbaring van de inhoud van deze gesprekken zou er volgens de Raad toe kunnen leiden dat informanten in de toekomst minder vrijelijk zullen spreken met onderzoekers.

De Raad van State nam in de uitspraak mee dat de regering in eerdere procedures en via andere kanalen “veel documenten over de MH17-ramp heeft verstrekt”. Onder meer het onderzoeksrapport van de Universiteit Twente is integraal gepubliceerd.

De Raad, de hoogste rechter die zich uit kan spreken over geschillen tussen de overheid en burgers, deed de uitspraak in een zaak die aangespannen was door RTL Nieuws. De nieuwsorganisatie probeerde de documenten in 2016 via een beroep op de Wet openbaarheid bestuur (Wob) in handen te krijgen. Toen het ministerie het verzoek afkeurde, stapte RTL Nieuws naar de rechter.

Reactie RTL Nieuws

Deze besloot dat het ministerie niet goed had beargumenteerd waarom de bestanden geheim moesten blijven. Daarom moest het ministerie opnieuw oordelen of de documenten gedeeld konden worden met RTL Nieuws. Zowel het ministerie als RTL Nieuws ging tegen deze uitspraak in hoger beroep, waardoor de zaak bij de Raad van State belandde.

RTL Nieuws-journalist Pieter Klein heeft op Twitter zijn onvrede laten blijken. Hij noemt de uitspraak “buitengewoon teleurstellend”. De journalist spreekt zijn zorgen uit over de rol van de Raad van State.

Twitter avatar pieterkleinrtl pieter klein Soms lijkt het erop alsof de RvS steeds meer gaat functioneren als de noodrem van het openbaar bestuur, waarbij openbaarheid het onderspit delft en de Wob stelselmatig, stapje voor stapje, steeds verder wordt uitgehold. #wob #MH17 https://t.co/xkWjVghKub