Opinie

‘Historische’ chaos in Londen verandert niets aan EU-belangen

Brexit

Het was een dramatisch, fascinerend maar ook zorgwekkend schouwspel dinsdagavond in Londen. Premier Theresa May leed op het belangrijkste Britse politieke dossier sinds de Tweede Wereldoorlog een historische nederlaag – haar Brexit-variant werd in het Lagerhuis weggestemd met 432 stemmen tegen 202. Onder normale omstandigheden zou een Britse premier na zo’n afstraffing moeten aftreden. Maar er heersen al enige tijd geen normale omstandigheden in Londen.

Tweeëneenhalf jaar na het Brexit-referendum en met nog maar iets meer dan twee maanden te gaan tot de datum waarop het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie moet verlaten, is er nog geen uitzicht op de manier waarop dat zal gebeuren. Het risico dat het VK op 29 maart de Unie zal verlaten zonder afspraken, de chaotische no-deal-variant, is niet geweken. Lichtpuntje is wel dat in het Britse parlement geen meerderheid voor die optie lijkt te zijn.

Brexit is op de eerste plaats een Brits probleem van ongekende omvang. De kloof tussen Britten die uit de EU willen en zij die willen blijven is er na de schier eindeloze debatten nog steeds. De Britse politiek is verder gepolariseerd. Sommige Britten laten bij Westminster van zich horen door middel van ludiek protest, maar er zijn ook demonstranten die hun tegenstanders intimideren. Veel Britten zijn de Brexit-discussies inmiddels beu.

De Britse patstelling is ook in toenemende mate een probleem voor de EU. Tot nu toe speelde de EU het Brexit-spel professioneel. Er werd gedecideerd onderhandeld, de EU27 traden op als gesloten front – óók een historische gebeurtenis. Met de scheidingsacte die dinsdag werd weggestemd kon de EU goed leven. In elk geval werden er geen concessies gedaan die het bouwwerk van Brusselse regelgeving schade toebrengen. De druk op de EU om concessies te doen zal de komende dagen snel toenemen – de solidariteit zal weer op de proef gesteld worden.

De chaos in Londen raakt direct aan Nederlandse belangen. Er wonen tienduizenden Nederlanders in het VK en het land is een van de belangrijkste markten voor de Nederlandse export. Nederland heeft daarom een veel groter belang bij een geordende Brexit dan veel andere EU-landen die economisch minder verweven zijn met het VK. Het feit dat EU-landen verschillende belangen hebben, brengt het risico met zich mee dat er toch scheurtjes in het Europese front ontstaan.

Hoe nu verder? Op de historische dinsdagavond volgt een historische woensdagavond. Labour-leider Jeremy Corbyn heeft een motie van wantrouwen ingediend tegen de regering. Als May die stemming verliest, is de weg vrij voor nieuwe verkiezingen. Als ze die stemming overleeft, en daar lijkt het op, dan heeft ze tot maandag om met een nieuw voorstel naar het Britse parlement te gaan. De chaos gaat hoe dan ook in de verlenging.

Terwijl de Britten nog steeds niet kunnen bepalen welke relatie ze met de EU willen, zijn de belangen aan Europese kant niet gewijzigd. De EU heeft nog steeds belang bij een zo hecht mogelijke band met het VK, zowel uit economisch als uit geopolitiek oogpunt. Daar staat tegenover dat het VK straks een natie zal worden die, bij alle vriendschappelijkheid, óók met de EU concurreert. Er is dus geen enkele reden om concessies te doen die het wezen van de Unie aantasten door aan het VK gunsten te verlenen die voor andere lidstaten onbereikbaar zijn. De historische avonden in Londen doen daar niet aan af.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.