Opinie

‘Historische’ chaos in Londen verandert niets aan EU-belangen

brexit

Commentaar

Het was een dramatisch, maar ook zorgwekkend schouwspel de afgelopen dagen in Londen. Dinsdag leed premier Theresa May op het belangrijkste Britse politieke dossier sinds de Tweede Wereldoorlog een historische nederlaag – haar Brexit-variant werd in het Lagerhuis weggestemd met 432 stemmen tegen 202. Onder normale omstandigheden zou een Britse premier na zo’n afstraffing moeten aftreden. Maar er heersen al enige tijd geen normale omstandigheden in Londen.

Woensdagavond overleefde May een motie van wantrouwen met een meerderheid van 19 stemmen. De premie mag dus verder. Maandag moet ze terug naar het parlement met een nieuw Brexit-voorstel.

Tweeëneenhalf jaar na het referendum en met nog maar ruim twee maanden tot de datum waarop het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie moet verlaten, is er nog geen uitzicht op de manier waarop dat zal gebeuren. Het risico dat het VK op 29 maart de Unie zal verlaten zonder afspraken, de chaotische no-deal-variant, is nog niet geweken, hoewel voor die variant in het parlement geen meerderheid lijkt te zijn.

Brexit is op de eerste plaats een Brits probleem van ongekende omvang. De kloof tussen Britten die uit de EU willen en zij die willen blijven is er na de schier eindeloze debatten nog steeds. De Britse politiek is verder gepolariseerd. Sommige Britten laten bij Westminster van zich horen door middel van ludiek protest, maar er zijn ook demonstranten die hun tegenstanders intimideren.

De Britse patstelling is ook in toenemende mate een probleem voor de EU. Tot nu toe speelde de EU het Brexit-spel professioneel. Er werd gedecideerd onderhandeld, de EU27 traden op als gesloten front – óók een historische gebeurtenis. Met de scheidingsacte die dinsdag werd weggestemd kon de EU goed leven. In elk geval werden er geen concessies gedaan die het bouwwerk van Brusselse regelgeving schade toebrengen. De druk op de EU om concessies te doen zal de komende dagen snel toenemen – de solidariteit zal weer op de proef gesteld worden.

De chaos in Londen raakt direct aan Nederlandse belangen. Er wonen tienduizenden Nederlanders in het VK en het land is een van de belangrijkste markten voor de Nederlandse export. Nederland heeft daarom een veel groter belang bij een geordende Brexit dan veel andere EU-landen die economisch minder verweven zijn met het VK. Het feit dat EU-landen verschillende belangen hebben, brengt het risico met zich mee dat er toch scheurtjes in het Europese front ontstaan.

Hoe nu verder? May begon woensdagavond meteen gesprekken met leiders van de oppositie om een Brexit-variant te vinden die ze wél door het parlement kan krijgen. In die gesprekken staat May met de winst van woensdagavond weliswaar iets sterker, maar de chaos gaat in de verlenging. Zicht op een oplossing is er nog niet.

Terwijl de Britten nog steeds niet kunnen bepalen welke relatie ze met de EU willen, zijn de belangen aan Europese kant niet gewijzigd. De EU heeft nog steeds belang bij een zo hecht mogelijke band met het VK, zowel uit economisch als uit geopolitiek oogpunt. Daar staat tegenover dat het VK straks een natie zal worden die, bij alle vriendschappelijkheid, óók met de EU concurreert. Er is dus geen enkele reden om concessies te doen die het wezen van de Unie aantasten door aan het VK gunsten te verlenen die voor andere lidstaten onbereikbaar zijn. De historische avonden in Londen doen daar niet aan af.

In het Commentaar geeft NRC zijn mening over belangrijke nieuwsfeiten. De commentatoren schrijven deze artikelen in samenspraak met de hoofdredactie.